14 Билет

1.Жүйке – бұлшық ет аурулары. Спинальды амиотрофия. Жіктелуі,этио, эпид, клин, диаг, емі. Нерв-бұлшықет аурулары тұқым қуалайтын аурулардың ең жиі кездесетін түрі. Негізінде жұлынның алдыңғы мүйізінің перифериялық нервтердің,және қаңқалық бұлшықеттердің генетикалық зақымдануы жатыр. Бұл топқа прегрессирлеуші бұлшықеттік дистрофиялар,неврогенді және жұлындық амиотрофия ,пароксизмальді миоплегияның әр-түрлі формалары,миотония,және миостения кіреді. Аурудың жетекші симптомы-бұлшықет гипотониясы және семуімен қосарланатын бұлшықет әлсіздігі.Спинальді амиотрофия –жұлын мотонейрондарының алғашқы зақымдануынан болатын үдемелі нерв бұлшықет ауруы. Аутосомды рецесивті,аутосомды-доминантты Х –хромосомамен тіркесіп тұқым қуалайды. Вердинг-Гоффман спинальді амиотрофиясы –мектеп жасына дейінгі балалар арасында жиі кездесетін ауто-рецесивті жолмен тұқым қуалайтын ауру. 3 клиникалық түрі ажыратылады:1.Туа біткен түр-туа сала балалар әлсіз парездермен туылады. Генерализденген бұлшықеттік гипотония және терең рефлекстер болмайды,бульварлық рефлекстер бұзылыстар байқалады,әлсіз сорады,жұтыну рефлексі төмендеген. Сонымен қоса тірек –қимылдық деформациясы(сколиоз,воронко тәрізді, немесе куринный кеуде клеткасы,буын контрактуралары).Балалар басын ұстай алмайды ,отыра алмайды. Интеллект төмендеген. Жиі тума ақаулармен жүреді, ағымы тез прогрессирлеуші,колайсыз. 9 –жасқа дейін өмір сүруі мумкін.2. Ерте балалық түр-бала өмірінің 2-ші жартысында басталады. Бала жасына сай дамып келе жатады да,инфекция,тағамдық уланудан соң ауру көріністері біртіндеп басталады. Алғашында аяқ бұлшықеттерінің парезі кейін бірден дене және қол бұлшықеттері парезденеді. Диффузды бұлшықеттік атрофиясы тіл фасциякуляциясымен бірге жүреді, саусақ дірілі және сіңір контрактуралары. Бұлшықеттік тонус терең рефлекстер төмендеген. Ағымы қолайсыз,бала 14-15 жасына дейін өмір сүреді. 3. Кешеуілденген формада –баланың 1,5-2жасында байқалады. Бала жасына сай дамып келе жатады да ауру кенеттен басталады. Қимылдары қопал және сенімсіз, жиі құлап қалады. Жүріс озгереді. Олар тізе тұсында аяғын бүгіп жүреді(заводной куклой). Алғашында проксимальді топ бұлшықеттері кейіннен жоғарғы шеткі мүшелер ,дене бұлшықеттері парезденеді.( 2-ші түрдегі симптомдарды жазып,жалгастырыңдар!!!) Ағымы қолайсыз,20-30 жасына дейін өмір сүреді.Кугельберг-Веландер спинальді амиотрофиясы –ауто-рец.ті түрде тұқым қуалайды. Алғашқы белгілері 8-10 жаста басталып,аяқ пен қолдың жоғарғы бөліктерінде семуімен ,фибрилярлық жыбырлаулар арқылы білінеді. Ауру біртіндеп үдеиді де 8-10 жыл өткенде өзіне тән клиникалық белгіге ие болады. Олар жалпы бұлшықет әлсіздігі,жалған гипертрофиямен қосарланатын бұлшықет семуі,омыртқа бағанының қосалқы деформациялануы. Ағымы баяу прогресирлеуші.Диагностикасы. Генетикалық анализге,клиникаға байланысты қойылады. Қаңқа бұлшықетінен биопсия алып,зерттеледі. Емі. ЛФК,массаж тағайындаймыз. Нерв тінінің қоректенуін жакқсартатын препараттар-Церебролизин,кортексин,аминолон.

 2.Миастения. Жік, эпид, клин, диаг, емі. Миастениялық және холинергиялық криздер.Миастения –әр-түрлі топ бұлшықеттерінің жоғары әлсіздігімен ,нерв импульстерін бұлшықетке жеткізу қызметі бұзылған,нерв бұлшықет синапстарынң аутоиммундық ауруы.Ауру патогенезінде ацетилхолин жеткіліксіздігі жатыр. Мионевральді синапс аймағының қозғалтқыш аппараты зақымдалады. Кез-келген топ бұлшықеті көбіне бет,ерін,көз,тіл,мойын бұлшықеті. Әйелдер ерлерге қарағанда 2 есе жиі ауырады,ауру жиі ерте жаста басталады. Этио. Аутоиммунды. Миастения тимус безінің ісігі немесе гиперплазиясымен қосарланып жүреді. Клин.Бұлшықеттер әлсіздігімен,әсіресе көз бұлшықеттері(қылилық,1 немесе 2 жақты птоз,күн соңына қарай). Шайнау және бет бұлшықеттерінің алсіздігі. Сойлеу және жұтынудың қиындауы. Терең рефлекстердің төмендеуі. Ауру ерекшелігі-демалғаннан кейін бұлшықеттердің күшеиуімен қайтадан күш түскенде әлсіреуі. Кенет басталатын миастениялық криздер инфекциялар,стрессті жағдайлардан соң басталады және өмірге қауіпті. Ағымы, ауру прогресирленеді. Ремиссия болып отырады. Миастениялық криздер жиіленуінен оліммен аяқталуы мүмкін.Диаг. Шағымдарға негізделе отырып яғни үдемелі бұлшықет әлсіздігі,птоздың айқын білінуі. Диагностикалық мақсатта прозеринді сынақ жасалады. Тері астына 1-2 мл\л 0,05 пайыз ерітіндімен жіберіледі. 30-60 мин соң симптомдар жоғалады. Прозериннің парасимпатикалық әсерін тоқтату үшін 0,01 мл\кг атропин береді. Емі. Ацетилхолин жеткіліксіздігін жоюға және аутоиммунды процесті басуга бағытталған. Антихолинэстероза препараттары :прозерин,оксазил,калимин. Преднизолон. Миастениялық криз кезінде прозерин дозасын жоғарылатып бұлшықет ішіне 2-3мл 2-3 саг сайын енгіземіз. Су электролид балансын қадағалай отырып 1 пайыз гидрокарбонатнатрий в/в .Патогенетикалық ем мақсатында операция жасалынады(тимэктомия), бірақ тимус безі ігігі қарсы көрсеткіш болып табылады.                   

3. Дорсопатия. Жік, эпид, клин, диаг, емі. Дорсопатия-тірек –қимыл және жүйке жүйесінің омыртқа бөліктерінің зақымдалуымен жүретін полифакториальді дегенеративті –дистрофиялық өзгерістермен сипатталатын аурулар тобы. Этио.Гиподинамия,дурыс тамақтанбау,қолайсыз жерде жұмыс істеу,микро-макро жарақат,зат алмасу бұзылыстары,виттапшылық, инфекциялық зақымданулар,климаттық жетіспеушілік.Жік. Ағымына байланысты;Жедел-3 аптаға дейінЖеделдеу-3-12 аптаСозылмалы-12 патадан көпОрналасу орнына байланысты;1.Мойын-омыртқалық бөлігі2.Кеуделік бөлік3.Бел-сегізкөздікОмыртқаны –зақымдау түріне байланысты1. Деформациялаушы дорсопатиялар яғни лордоз,сколиоз т.б2. Спондилопатия 3 Басқада дорсопатиялар-дисктер дегенерациясы,грыжа дегенерациясыДарежелері:1.Хондроз-дистрофиялық –дегенеративті озгеріс тек омыртқааралық дискпен ғана шектеледі,жеңіл дискомфорт болады,рентгенде өзгеріссіз2.Клиникалық көрінісінде ауырсыну пайда болады,омыртқа негізі ,денесі фиброзды сақинаның функциясы бұзылады яғни омыртқа бекітілуі бұзылады.Патологиялық қозғалыс пайда болады,үдей келе нервтер,тамырлар зақымдалады3.Патологиялық процесс өрши түседі,фиброзды сақина жыртылып ядро сыртқа шығып,жарық пайда болады,қатты ауырсыну сезімімен жүреді.Зақымдалған омыртқа бойында патологиялық процесс кифоз,сколиоз4.Омыртқалардың ығысуымен сипатталады. Деформацияланған омыртқа аралық диск омыртқа денесін толық байланыстыра алмайды,және ығысу пайда болады. Клин.Рефлекторлық синдром-бел ауырсынуы кенеттен басталады(люмбаго)ауырсыну жөтелгенде ,түшкіргенде,аласа орынға отырғанда күшеие түседі. Керілу симптомыТақта симптомы-тізерлейді,қолды тізеге қойып ,еңкейіп тұрады,бұлшықет  қатаюы байқалады.Көпір симптомы-орындық шетіне отырады өйткені нерв тітіркеніп ауырсыну тудырады.  Дуылдап,куйдіретін, қысатын ауырсыну тән.Мачкевич симптомы-ішпен жатқанда тізе буынын бүккенде жамбастың алдыңғы бетінде ауырсынудың пайда болуы. Вассерман-ішпен жатып созылған аяғын  тізе-жамбас  буынында жазады,ауырсыну пайда болса L-3 зақымдануын көрсетеді.Ласег-арқамен жатады патологиялық аймақта аяғын көтеру қиындайды.Бармақпен батыра басқанда паровертебральдық нүктелер мен қылқанды өсінділерде (гар ауырсыну нүктелері)және шонданай нерві(валле нүктесі)бойында ауырсыну білінеді.Аса айқын білінетін түбіршектік синдромдар:L1 сегменті -зақымдалса шап аймағында ауырсыну мен сезімталдықтың төмендеуіL2-санның алдыңғы 3\1 мен іш жағында сезімталдықтың төмендеуі,тізе реф төмендеуіL3-вассерман симптомы пайда болады,сирақтың ішкі жағындаL4-бел аймағынан санның алдыңғы сырт жағы,сирақтың алдыңғы ішкі жиегі және аяқ ұшына дейін таралатын ауырсыну синдромыL5-бөксенің жоғарғы бөлігі,сан сыртында сирақтың алдыңғы сыртында ,аяқ ұшының устінде ауырсыну,үлкен бақай жазылмайды.Диаг. Науқастан сұрастыру шағымы, неврологиялық тексеру,ауырсыну синдромын бағалау, пальпация, рентгенологиялық зерттеу Емі. Медикаментозды,медикаментозды емес және оперативті.Төсектік режим 7-күн. Иммобилизациялайтын протездер,ауырсынуды басатын опиойдтық емес анельгетиктер (спазмалгон,беналгин) стеройдты емес қабынуға қарсы препараттар нимесулид 100мг күніне 2 рет.Антигистаминді препаттарТырысуға қарсы нейролептиктерХондропротекторлар. Ем нәтижесіз болса операция жасалынады яғни дискэктомия. Сонымен қоса лазерлі терапия, массаж, ЛФК,балшықпен емдеу. 4.Жабысқақ жағдайдағы невроз. Обсессивті-компульсивті бұзылыстар  (клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі)Жабысқақтық невроздар-бұл науқастарда еркінен тыс жабысқақ ойлар,қорқыныштар,қимылдар пайда болуымен жүретін невроз формасы.Обсессивті –компульсивті бұзылыстар(МКБ10 F-42)-  науқаста жабысқақ естеліктерге, елестерге шағымданады. Бұл психикалық құбылыстардың бөтендігін түсінеді,но олардан арылуға дәрменсіз. Қандайда бір әрекетті орындауға кедергі жасайды. Бірақ,науқас моральді ұстанымдарына қарама-қайшы әрекет жасауға ,ойлар пайда болады. Бұл процестер созылмалы прогресирлеуші немесе эпизодтық сипатта журуі мүмкін. МКБ-10 бойынша классификациясы:F 42.0 –жабысқақ ойлар немесе оссессияF 42.1 – жаысқақ идеялар,әуестік немесе компульсивті асерF 42.2 – аралас жабысқақ ойлар және арекеттерF 42.8 – басқада обсессивті-компульсивті бұзылыстарF 42.9 – анықталмаған обсессивті-компульсивті өзгерістерКлин. Обсессивті –компульсивті бұзылыстар(ОКБ) –жабысқақтықтар үмені күмәндәнумен көрініс береді,өз мінез құлығына сын көз қараспен қарайды. Ластанудан қорқады. Религиозды ойлар пайда болады. Науқастардың ойына қоғамдық орындарда ұятты іс жасау тілегі келеді. Шамалы уақытқа өз қозғалыс әрекеттерін тежей алады. Жиі науқастарда қимылдық ритуалдар дамиды(аяқпен жерді тепкілеу,қолдарымен ерекше қимылдар жасау). Диаг.Диагнозді тек психиатр дәрігер белгілі бір ОКБ белгілеріне қарай отырып қояды.  МКБ-10 бойынша диагностикалық критерийлары:Кемінде 2 апта бойына ОКБ –га тән белгілердің көрінісі.Кем дегенде 1 жабысқақ ой немесе әрекет болу керек.Ол жабысқақ ой науқас үшін жағымсыз болуы керекЕмі. Психиотерапия. Когнитивно-поведенческой психотерапия қолданылады. Америкалық психиатр Джеффри Шварцтың 4 қадамды әдісі арқылы ем жүргізіледі.Психоаналитикалық психотерапияПсихотропты препараттарды қолдану терапиясы: антидепресанттар, транквилизаторлар.                                        

5.Алкогольді тәуелділіктің біріншілік және екіншілік кезеңінің сипаттамасы. Алког.нің бірі сатысы -невростениялық саты. Ол кезде жабысқақ сипаттағы алкогольге патологиялық әуестік, қолданылатын алкогольдің молшерін бақылау қабілетінің төмендеуі артынан мүлдем мөлшерін бақылауды жоғалту болып табылады. Алғашқы симптомы қорғаныстық кұсу рефлексінің жоғалуы.Яғни спирттік ішімдікті ішкенде артық мөлшерде қабылдағанда құсу болмайды. Алкогольді мастану сипаты өзгереді.Олар ызалы,жабысқақ, ренжігіш, күдікшіл бола түседі. Астениялық синдром көрініс береді. Яғни сылбырлық,әлсіздік,шаршағыштық,зейін бұзылуы,интеллектуалды үрдістің төмендеуі болып табылады. Оларда ұйқы бұзылысы ерте пайда болып,үдей түседі,ұйқыдан кейін сергектік сезімі жоқ, тітіркенгіш,айналадагылармен конфлекттер үнемі сипат алады.Алкогольдің тәуліктік молшері 1-литр кушті шарапқа тең. 1-саты ұзақтығы 1-6 жылға дейін. Алкоголизмнің алғашқы сатысында ақ сомотоневрологиялық бұзылыстар пайда болады. Екіншілік кезең-абстинентті синдроммен жүреді.Бұл синдром ұзақ уақыттық массивті алкогольді интоксикация аяқталған соң бірнеше сағат немесе тәуліктен кейін дамиды. Алкогольге патологиялық әуестік күшейе түседі. Ол мәжбүрлік сипатын алады. Бастапқы сатыдағы симптомдар жойылмайды. Күшейе түседі. Психикалық,неврологиялық,соматикалық бұзылыстар түрінде көрінеді. Абстиненция жағдайында көру, есту галлюцинациялары пайда болады. Ішімдікті қабылдаудың тәуліктік дозасы 1,5-2 литр арақ мөлшеріне жетеді. Бұл кезде салынып ішу тән. Зейін ,ес бұзылысы тереңдейді. Ішімдік табу жолында жануя,қызметтік,қоғамдық жағдайларды елемейді. Ерік үрдісі терең бұзылады. Бұрынғы қызығушылығы жоғалып,басты қажеттілігі спирттік ішімдік табу болып табылады. Орынсыз әзіл пайда болады.                    

 6. Есеп. Психопатологиялық симптомдар:арықтауы, тәбетінің нашарлауы,көңіл күйдің бұзылуы, эйфория,Өзінің өмір сүргісі келмейтіні.Бұл науқаста эмоцияның,әуестік және қозғалыс бұзылысы. Басты психопатологиялық синдром-Депрессивті синдром.Нозологиялық диагноз-Аффективті бұзылысыF3. F31Маниакальды-депрессивті психоз.Психиатриялық  көмек көрсету тактикасы.Психиатр алдымен науқастың психикасына әсер еткен факторды табу және күресу.Науқастың жағдайын көтеретін пайдалы физикалық жаттығу жасату.Стационарда емделеді. Емі Психотерапия-Тыныштандыратын .Антидеприсант- флюоксетин,седуксен.Нейролептик(Антипсихическии препарат) -Галоперидол Хлорпромазин немесе Левомепромазин күніне 3 рет бұл дәрі қозуды басып седативті эффект көрсетеді