25. Санақ коэффициенті Ксч 2 n тең санауыштар

Екілік санағыштарда санақ коэффициенті санауыштан разряд санымен белгіленген. Бір тәуелділікпен байланысты Ксан=2^N және 2, 4, 8, 16, 32, 64 тең болуы мүмкін. Бірақ практикада санақ коэффициенті көрсетілген мәндерге тең болмайтын санауыштарға қажеттілік туындайды. Мысалы, Ксан = 3, 5, 7, 9, 10 және одан да басқа.

Оларды екілік негізде жасауға болады. Жалпы құрастыру принципі Ксан=2^N санауыштан дәл келетін артық сандарды алып тастауға негізделген.

Рұқсат етілмейтін күй сандары S келесі түрде анықталады:

,

мұндағы: - екілік санауыштың күй саны;

Ксан - талап етілетін санақ коэффициенті.

Мысалы, Ксан=10 төрттриггерлі санауышты құрастыру үшін 6 күйді қысқарту керек. .

Ксан=2^N санауышты құрастыру үшін келесі тәсілдерді қолдануға болады:

1. Екілік санауыштың барлық разрядтарын «0»-ге еріксіз орнату.

2. Еріксіз есептік тәсіл.

Бірінші тәсіл бойынша санақ тәртібі қарапайым санауыштар олардың санау тәртібі екілік санауыштардай.

Айырмашылығы: қосымша байланыстар енгізу арқылы санақ дәрежесіндегі мәніне тең болмай бітеді. Ксан=10 санауыштарды разрядтардың 0 күйіне өтуі он алтыншы емес оныншы санақ импульсінің келуімен өтеді.

26. Декадты санауыштар.

Еріксіз санау санауыштарында екілік күйін қысқарту үшін оның жеке бір разрядтарын «1» күйіне, санау процесі кезінде еріксіз орнату арқылы іске асырылады. санауыштары ондық немесе декадалық деп аталады.

Олар импульс сандарын тіркеу үшін және оны экранға көрсетуде кеңінен қолданылады. Декадалық санауыштарды тізбектей қосады. Әр декадада рұқсат беру сигналы «1» күйіне тең болады.

Сурет. Декадалық санауыштардың тізбектей қосылуы

27. Екілік алу санауыштар.

Екілік санағыштар импульстарды екілік санау жүйесінде санайды. Екілік санағыштың негізгі түйіні санақ қосқышты триггер. Ол импульсты екі модуль бойынша санайды.

Санауыштар мақсатына қарай қарапайым және реверсивті болып бөлінеді.

Қолдану мақсатында қарапайым санауыштар жинақтаушы және алушы болып бөлінеді.

Жинақтаушы санауыштар тура бағытта санауды орындауға, яғни қосуға арналған. Санауыш кірісінде кезекті импульс жетуімен оның көрсеткіші онымен бірге өседі.

Алушы санауыштар кері бағытта санауды орындауға, яғни алуға арналған. Алушы санауыш өзінің кірісіне жеткен импульсты бірге азайтады.

Екілік санағыштар импульстарды екілік санау жүйесінде санайды. Екілік санағыштың негізгі түйіні санақ қосқышты триггер. Ол импульсты екі модуль бойынша санайды.

28. Реверсивті санауштар.

Санауыштар мақсатына қарай қарапайым және реверсивті болып бөлінеді.

Қолдану мақсатында қарапайым санауыштар жинақтаушы және алушы болып бөлінеді.

Жинақтаушы санауыштар тура бағытта санауды орындауға, яғни қосуға арналған. Санауыш кірісінде кезекті импульс жетуімен оның көрсеткіші онымен бірге өседі.

Реверсивті санауыш кері бағытта да, тура бағытта да санау операцияларын орындауға арналған, яғни олар «+» және «-» режимінде де жұмыс істей алады. Санауыштардың негізгі көрсеткіштері санақ модулі (санақ коэффициенті «k») және шапшаңдығы болады.