Практикалық сабақтардың мақсаты мен міндеттері

Практикалық сабақтар «Экономикалық талдау» пәнінен барлық тақырыптар бойынша тапсырмалар орындауды талап етеді. Практикалық сабақтардың басты мақсаты– дәріс сабақтары барысында алған теориялық білімді толықтыру, нақтылау, талқыға салу арқылы тереңдету және әр түрлі тапсырмаларды орындау көмегімен нақтылай тәжірибелік дағдыларға үйрету.

Қойылып отырған мақсатқа сәйкес, практикалық сабақтарды өткізу міндеттерін орындау төмендегідей нысанда жүзеге асырылады:

• ауызша сұралым;

• жазбаша тапсырмаларды орындау;

• іскерлік ойындар өткізу;

• дискуссиялар мен пікірталас (дебаты);

• интеллектуалды жарыстар өткізу.

Практикалық тапсырмаларды орындау, практикалық сабақтарды өткізу барысында белсенділік таныту, тақырыпқа сәйкес есептер шығару Силлабусқа сәйкес тиісінше баллдармен бағаланады. Практикалық сабақтарға дайындалуға қажетті әдебиеттер тізімі осы әдістемелік нұсқаудың соңында берілген.

Тақырыпқа байланысты практикалық сабақтар тақырыптары мен тапсырмалары

1. Тақырып. Экономикалық талдаудың пәні мен міндеті, объектісі және мазмұны

Сабақтың мақсаты – Экономикалық талдаудың мәні мен маңызын ашу, студенттерде экономикалық талдау туралы түсінік қалыптастыру, оның ұйымды басқару жүйесіндегі орнын қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Пол А. Самуэльсон. Основания экономического анализа. Пер. с англ. под ред. П.А.Ватника. СПб.: Экономическая школа, 2002 г. 604 с.

2. Баканов М.И., Шеремет А.Д. Теория экономического ана­лиза: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2009. 2009- 416 с.

3. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Экономикалық талдаудың мазмұны, пәні, объектілері және міндеттері.

2. Шаруашылық субъектісін басқарудағы экономикалық талдаудың рөлі.

3. Экономикалық талдаудың түрлері

4. Экономикалық талдауды ақпараттық қамтамасыз ету.

5. Экономикалық талдау және шектес ғылымдар.

Тапсырма: Талдау, экономикалық талдау түсініктерінің мәні мен маңызын ашу.

Тапсырма: Экономикалық талдаудың түрлеріне сипаттама беру.

2- тақырып. Экономикалық талдаудың әдістері мен тәсілдері

Сабақтың мақсаты – экономикалық талдаудың әдістемесі және әдістері түсініктерінің мәнін ашу, экономикалық талдаудың әдістемелік сипаттарын қарастыру, ақпараттарды дәстүрлі немесе логикалық өңдеу әдістеріне жеке-жеке тоқталу.

Негізгі әдебиеттер:

1. Баканов М.И., Шеремет А.Д. Теория экономического ана­лиза: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2009. 2009- 416 с.

2. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

3. Андыбаева Г.Т., Қанабекова А.К., Абитова А.К. Экономикалық талдау: Оқу құралы. – Алматы: LEM, 2014. – 296 б.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Экономикалық талдау әдісінің түсінігі мен сипаттамалық ерекшеліктері.

2. Экономикалық талдаудың дәстүрлі әдістері мен тәсілдері

Тапсырма: Экономикалық талдауда ақпараттарды өңдеудің дәстүрлі әдістерін қолдана отырып ситуациялық есептерді шығару.

Тапсырма – экономикалық талдау әдістеріне есеп шығару және қорытынды жасау

Салыстыру әдісінің көмегімен негізгі көрсеткіштердің өзгеру нәтижелерін анықтап талдау жасау қажет

мың тг

	Көрсеткіштер	Өткен жыл	Есепті жыл	Ауытқу
1	ӨӨТТ	33500	34840	?
2	Өнімнің өзіндік құны	22350	26520	?
3	Жұмысшылардың орташа тізімдік саны	15	18	?
4	Бір жұмысшының еңбек өнімділігі	?	?	?
5	Салық салуға дейінгі табыс	?	?	?
6	КТСалығы	?	?	?
7	Салық салудан кейінгі табыс	?	?	?
8	Өнімнің рентабелділігі,%	?	?	?

3- тақырып. Факторлық талдау

Сабақтың мақсаты – факторлық талдау әдістеріне сипаттама беру.

Негізгі әдебиеттер:

1. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

2. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами: теория и методология. - Алматы: Экономика, 2009. - 294 с.

3. Андыбаева Г.Т., Қанабекова А.К., Абитова А.К. Экономикалық талдау: Оқу құралы. – Алматы: LEM, 2014. – 296 б.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Факторларды жүйелендірудің қажеттілігі мен мазмұны.

2. Детерминдік және стохастикалық әдістердегі факторларды жүйеленділудің негізгі тәсілдер.

3. Детерминдік факторлық модельдердің негізгі типтері

Тапсырма – факторлық талдау әдістеріне есеп шығару және қорытынды жасау

Тізбектелген қойылымдар әдісін пайдаланып, еңбек ақы қорына ӨӨТТ, жұмысшылар санының және бір жұмысшының орташа еңбек ақысының әсерін анықтап талдау жасау қажет

	Көрсеткіштер	Өткен жыл	Есепті жыл	Ауытқу
1	ӨӨТТ	28520	31540	?
2	Жұмысшылардың орташа тізімдік саны	96	98	?
3	Еңбек ақы қоры (шығындалу: үнемдеу)	14520	13520	?
4	Бір жұмысшының орташа жылдық еңбек ақысы	?	?	?
5	Бір жұмысшының еңбек өнімділігі	?	?	?

4- тақырып. Қаржылық коэффициенттер әдісі

Сабақтың мақсаты – Қаржылық коэффициенттер әдістеріне сипаттама беру

Негізгі әдебиеттер:

1. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

2. Басовский Л.А. Теория экономического анализа: учебное пособие. М., 2008

3. Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Қаржылық коэффициенттер. Төлемқабілеттілік және өтімділік көрсетуіштері.

2. Табыстылық пен пайдалылық коэффициенттері.

3. Қорларды пайдаланудың тиімділік көрсеткіштері.

4. Нарық белсенділігінің көрсеткіштері. Біріктірілген көрсеткіштер.

Тапсырма –ситуациялық есептерді шығару, қорытынды жасау

Ұйымның іскерлік белсенділік көрсеткіштерін талдау

№	Көрсеткіштер	Жыл басы	Жыл аяғы	Ауытқуы (+;-)
1.	Өнімді өткізуден түскен табыс, мың тг	8130119	6599285	?
2.	Өнімнің өзіндік құны, мың тг	6758631	5274382	?
3.	Қысқа мерзімді активтердің орташа шамасы, мың тг	6543286	6126181	?
4.	Меншікті капиталдың орташа шамасы, мың тг	632080	722310	?
5.	Дебиторлық берешектің орташа шамасы, мың тг	1240745	1063693	?
6.	Негізгі құралдардың орташа шамасы, мың тг	390670	366746	?
7.	Негізгі құралдардың айналымдылығы	?	?	?
8.	Меншікті капиталдың айналымдылық коэффициенті	?	?	?
9.	Қысқа мерзімді активтердің айналымдылық коэффициенті	?	?	?
10.	Дебиторлық берешектің айналымдылық коэффициенті	?	?	?
11.	Дебиторлық берешекті өтеу мерзімі	?	?	?

5- тақырып. Басқарушылық талдаудың негізі

Сабақтың мақсаты – басқарушылық талдаудың мақсаты мен міндеттеріне сипаттама бере отырып, оның ерекшеліктерін қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

2. Басовский Л.А. Теория экономического анализа: учебное пособие. М., 2008

3. Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Басқарушылық талдаудың мақсаты мен міндеті. Басқарушылық талдаудың рөлі мен мәні.

2. Басқарушылық талдаудың ақпарат көздері.

3. Басқарушылық талдаудың ерекшеліктері мен негізгі кезеңдері, мазмұны.

Тапсырма: Басқарушылық талдауда қолданылатын ақпарат көздеріне нақты мысалдар негізінде сипаттама беру

6- тақырып. Компанияның маркетингтік қызметін талдау

Сабақтың мақсаты – маркетингтік қызметті талдаудың ерекшеліктерін қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

2. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

3. Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Маркетингтік қызметті талдаудың мәні мен міндеті.

2. Өнімге сұранысты және тапсырыстар портфелінің қалыптасуын талдау.

3. Сұралмаған өнім тәуекелділігін бағалау.

4. Өнімді жабдықтау нарығын талдау. Баға саясатын талдау.

5. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін талдау.

Тапсырма: Ұйымның баға саясатын талдау. Есептер шығару

Тапсырма –ситуациялық есептерді шығару, қорытынды жасау

Кестенің берілгендері негізінде D өнімі бойынша бағаның икемділік коэффициентін анықтау қажет.

Баға мың.тг.	Сұраныс көлемі	Өсімше қарқыны %				Сұраныстың икемділік коэффициенті		Шамасы, мың.тг.
		цена		спроса	түсім			шығындар			пайда
1	2	3		4	5=4/3		6=1*2		7			8=6-4
6	3000	-		-	?		?		13250			?
6,25	2850	4,16		-5	?		?		12837			?
6,5	2700	4		-5,26	?		?		12425			?
7	2400	7,69		-11,11	?		?		11600			?
7,5	2150	7,14		-10,42	?		?		10912			?
7,8	2050	4		-4,65	?		?		10638			?
8	1950	2,56	-4,87			?		?		10360			?
8,2	1870	2,5	-4,10			?		?			10412	?

7- тақырып. Өнімді өткізу және өндірісті талдау

Сабақтың мақсаты – Өнімді өткізу мен өндіріс динамикасын бағалау

Негізгі әдебиеттер:

1. Савицкая Г.В. Экономический анализ: Учебник. – М.: Новое знание, 2003. – 640 с.

2. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

3. Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Өндірістік нәтижелерді талдаудың ақпарат көздері мен міндеттері.

2. Өнімді өткізу мен өндіріс динамикасын бағалау.

3. Ассортимент және номенклатура бойынша, өндірістегі өнімдерді талдау. Өнім көлеміне әсер ететін әртүрлі факторларды талдау.

4. Өнім көлеміне құрылымдық ілгерілеудің әсерін талдау.

5. Жұмыс ырғақтылығын талдау. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалау.

Тапсырма: ситуациялық есептерді шығару, қорытынды жасау

Есеп. Жалпы өнімнің динамикасын талдау

Жылдар	Жалпы өнім (өндіріс көлемі), мың тг	Өсу қарқыны, %		Жылдар бойынша абсолюттік өсу, мың тг
		Базистік	Тізбекті
2008	160687	?	?	?
2009	225778	?	?	?
2010	331844	?	?	?
2011	501786	?	?	?

8- тақырып. Өндірістік ресурстарды қолдануды талдау

Сабақтың мақсаты – ұйымның еңбек ресурстарын, негізгі құралдарды және материалдық ресурстарды қолдануы талдау

Негізгі әдебиеттер:

1. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

2. Пласкова Н.С. Стратегический и текущий экономический анализ: учебник. М., 2010

3. Экономический анализ: ситуации, тесты: учебное пособие. М., 2001

4. Дроздова Н.В., Дроздов В.В. Экономический анализ. Прак­тикум. - СПб: Питер, 2006. - 240 с.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Еңбек ресурстарымен қамтамасыз етілуін талдау. Жұмыс уақыты қорын пайдалануды талдау.

2. Еңбек өнімділігін талдау. Еңбек ресуртарын пайдалану тиімділігін талдау.

3. Өндірістің негізгі құралдармен қамтамасыз етілгендігін талдау. Негізгі құралдарды пайдаланудың тиімділігі мен қарқындылығын талдау.

4. Материалдық ресурстармен қамтамасыз етілуін талдау. Материалдық ресурстарды пайдалану тиімділігін талдау.

Тапсырма: төменде келтірілген мәліметтер негізінде кәсіпорының еңбек ресурстары қозғалысының көрсеткіштерін талдау және қорытынды жасау

№	Көрсеткіштер	Өткен жыл	Есепті жыл	Ауытқу (+;-)	Өсу қарқыны, %
1.	Жұмысшылардың орташа тізімдік саны, адам	240	226	?	?
2.	Жұмысқа қабылданды, адам	10	3	?	?
3.	Жұмыстан шыққаны, адам	6	7	?	?
4.	Жаңарту коэффициенті	?	?	?	?
5.	Ағым коэффициенті	?	?	?	?
6.	Жұмыс күшінің жалпы айналым коэффиценті	?	?	?	?
7.	Жұмыс күшін алмастыру коэффициенті	?	?	?	?

9- тақырып. Өнімнің өзіндік құнын талдау

Сабақтың мақсаты – өнімнің өзіндік құнын анықтау және шығындарды топтастыру сұрақтарын қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

2. Пласкова Н.С. Стратегический и текущий экономический анализ: учебник. М., 2010

3. Экономический анализ: ситуации, тесты: учебное пособие. М., 2001

4. Дроздова Н.В., Дроздов В.В. Экономический анализ. Прак­тикум. - СПб: Питер, 2006. - 240 с.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1 Өнімнің өзіндік құнын талдаудың ақпарат көздері, маңызы және міндеттері.

2 Өнімнің өзіндік құнының құрамы мен құрылымы.

3 Өнімдерді өндіруге және өткізуге кеткен шығындарды экономикалық элементтер бойынша талдау.

4 Өнімдердің өзіндік құнын шығындардың калькуляциялық баптары бойынша талдау.

5 Жеке өнім түрлерінің өзіндік құнын талдау.

Тапсырма: Тапсырма – төменде келтірілген мәліметтер негізінде кәсіпорының негізгі құралдарының пайдалану тиімділігін талдау және қорытынды жасау

№	Көрсеткіштер	Өткен жыл	Есепті жыл	Ауытқуы
1.	Өнімді өткізуден түскен табыс, мың тг	331844	501786	?
2.	Таза табыс, мың тг	2057	-38790	?
3.	Негізгі құралдардың орташа жылдық құны, мың тг	675519	1224042	?
4.	Жұмысшылардың орташа тізімдік саны, адам	240	226	?
5.	Қор қайтарымдылығы	?	?	?
6.	Қор сыйымдылығы	?	?	?
7.	Қор қарулығы	?	?	?
8.	Интегралды көрсеткіш	?	?	?

10- тақырып. Қаржылық талдаудың негізі

Сабақтың мақсаты – қаржылық талдауды ұйымдастыру ерекшеліктерін қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности: Учебник. –Алматы: Экономика, 2009, 336с.

2. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие. –Алматы: Экономика, 2005. -128с.

3. Любушин Н.П. Лещева В.Б., Дьякова В.Г., Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: Учеб.Пособие для вузов/Под ред. Проф. Н.П. Любушина. –М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. -471с.

4. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С., Негашев Е.В. Методика финансового анализа. -М.: ИНФРА-М, 2002. -208с.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1 Қаржылық талдаудың мақсаты мен міндеті.

2 Басқарушылық шешімдерді қабылдаудағы қаржылық талдаудың рөлі.

3 Қаржылық талдау әдістері.

Тапсырма: Ситуациялық есептерді шығару.

Кесте - Капитал көздерінің құрамын және құрылымын талдау

Капитал көздері	Жыл басы		Жыл аяғы		Өзгерісі (+;-)			Өсу қарқыны,%
	сомасы, тг	%	сомасы, тг	%	сомасы, тг	%
1. Меншікті капитал	632080		812540
2.Тартылған капитал, соның ішінде	6468550		5345213
2.1 Ұзақ мерзімді міндеттемелер	3804489		2692595
2.2 Қысқа мерзімді міндеттемелер	2664061		2652618
Барлығы	7100630	100	6157753	100

Кесте - Қысқа мерзімді міндеттемелер құрамы мен құрылымын талдау

№	Көрсеткіштер	Жыл басы		Жыл аяғы		Өзгерісі (+;-)
		Сомасы, мың тг	%	Сомасы, мың тг.	%	Сомасы, мың тг.	%
1	Қысқа мерзімді міндеттемелер, соның ішінде	4324623	100	3643581	100
1.1	Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер	18806		10017
1.2	Салықтар бойынша міндеттемелер	15117		32338
1.3	Басқа да міндетті және ерікті төлемдер бойынша міндеттемелер	8444		11227
1.4	Қысқа мерзімді кредиторлық берешек	3167954		2485956
1.5	Қысқа мерзімді бағалау міндеттемелері	18272		24922
1.6	Өзге де қысқа мерзімді міндеттемелер	1093247		1081904

Кесте – Кәсіпорынның ұзақ мерзімді міндеттемелерін талдау

№	Көрсеткіштер	Жыл басы		Жыл аяғы		Өзгерісі (+;-)
		Сомасы, мың тг.	%	Сомасы, мың тг.		Сомасы, мың тг.	%
1	Ұзақ мерзімді міндеттемелер, соның ішінде	249254	100	268986	100
1.1	Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер	237226		256342
1.2	Кейінге қалдырылған міндеттемелер	12028		12644

Тапсырма - есеп нәтижесіне қорытынды жасау.

11- тақырып. Компанияның қаржылық жағдайын жалпы бағалау

Сабақтың мақсаты – ұйымның қаржылық жағдайына баға беру

Негізгі әдебиеттер:

1. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности: Учебник. –Алматы: Экономика, 2009, 336с.

2. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие. –Алматы: Экономика, 2005. -128с.

3. Любушин Н.П. Лещева В.Б., Дьякова В.Г., Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: Учеб.Пособие для вузов/Под ред. Проф. Н.П. Любушина. –М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. -471с.

4. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С., Негашев Е.В. Методика финансового анализа. -М.: ИНФРА-М, 2002. -208с.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Аналитикалық процедураларға сипаттама.

2. Кәсіпорынның активтері мен пассивтерінің құрылымын талдау: пассив құрылымын талдау, актив құрылымын талдау.

3. Балансты тікелей және көлденең талдау.

4. Салыстырмалы талдамалық баланс.

Тапсырма: Нақты ұйым мәліметтері негізінде талдау жасау

12- тақырып. Баланс өтімділігін талдау

Сабақтың мақсаты – нақты мәліметтер негізінде ұйымның баланс өтімділігін және жалпы өтімділік коэффициентін талдау ерекшеліктерін қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности: Учебник. –Алматы: Экономика, 2009, 336с.

2. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие. –Алматы: Экономика, 2005. -128с.

3. Любушин Н.П. Лещева В.Б., Дьякова В.Г., Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: Учеб.Пособие для вузов/Под ред. Проф. Н.П. Любушина. –М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. -471с.

4. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С., Негашев Е.В. Методика финансового анализа. -М.: ИНФРА-М, 2002. -208с.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Өтімділік және төлемқабілеттілік түсінігінің экономикалық мазмұны.

2. Өтімділіктің абсолютті көрсеткіштері. Ағымдағы төлем қабілеттілік. Перспективті төлем қабілеттілік.

3. Өтімділіктің қатысты көрсеткіштері. Өтімділіктің негізгі көрсеткіштерінің серпінін экономикалық түсіндіру.

4. Аралық көрсеткіштердің серпінін талдау және есеп айырысу.

Тапсырма: Ситуациялық есептерді шығару.

Кесте – Өтімділік дәрежесі бойынша баланс активінің баптарын топтастыру

Активтер	Жыл басы, мың тг	Жыл аяғы, мың тг	Ауытқуы (+;-)
І. Ең өтімді активтер:
Ақша қаражаттары	757446	607473
Қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар	20000	450000
Барлығы:
ІІ. Тез өтетін активтер:
Қысқа мерзімді дебиторлық берешек	2654398	2124250
Өзге қысқа мерзімді активтер	307105	53040
Барлығы:
ІІІ. Баяу өтетін активтер:
Қорлар	26074	33937
Ағымдағы салықтық активтер	93282	45300
Барлығы:
ІV. Қиын өтетін активтер:
Негізгі құралдар қалдық құны бойынша	1085685	1076361
Материалдық емес активтер	1490	9556
Өзге де ұзақ мерзімді активтер	1144	1446
Барлығы:
Жиынтығы:

Кесте – Төлемдерді жедел өтеу дәрежесі бойынша баланстың пассив баптарын топтастыру

Пассивтер	Жыл басы, мың тг	Жыл аяғы, мың тг	Ауытқуы (+;-)
І. Ең жедел міндеттемелер:
Қысқа мерзімді кредиторлық берешек	3167954	2485956
Өзге де қысқа мерзімді міндеттемелер	1093247	1081904
Барлығы:
ІІ. Қысқа мерзімді міндеттемелер:
Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер	18806	10017
Салықтар бойынша міндеттемелер	15117	32338
Басқа міндетті және ерікті төлемдер бойынша міндеттемелер	8444	11227
Қысқа мерзімді бағалау міндеттемелері	18272	24922
Барлығы:
ІІІ. Ұзақ мерзімді міндеттемелер:
Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер	237226	256342
Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер	12028	12644
Барлығы:
ІV. Тұрақты міндеттемелер:
Жарғылық капитал	103	103
Бөлінбеген табыс	372644	488693
Барлығы:
Жиынтығы:

Баланс өтімділігін анықтау үшін актив пен пассив бойынша келтірілген топтар жиындарын салыстыру керек. Баланс абсолютті өтімді деп саналады, егер келесідей қатынастар орындалса:

Тапсырма - есеп нәтижесіне қорытынды жасау.

13- тақырып. Қаржылық тұрақтылықты талдау

Сабақтың мақсаты – ұйымның қаржылық тұрақтылығын талдау

Негізгі әдебиеттер:

1. Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

2. Турманидзе Т.У. Финансовый анализ: учебное пособие. М., 2013

3. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

4. Пласкова Н.С. Стратегический и текущий экономический анализ: учебник. М., 2010

5. Экономический анализ: ситуации, тесты: учебное пособие. М., 2001

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Қаржылық тұрақтылықтың абсолюттік көрсеткіштері. Қаржылық тұрақтылықтың үш факторлы моделі.

2. Қаржылық тұрақтылықтың қатысы көрсеткіштері мен оларды талдау. Қаржылық тұрақтылықтың коэффициенттерінің ерекшеліктерін түсіндіру.

3. Баланстың қанағаттандырылмаған құрылымын бағалау (ішкі және сыртқы) белгілерінің жиынтығы.

4. Компанияның абсолютті төлем қабілетсіздігі мен тұрақсыздығының түсінігі.

5. Қарыз алушының несие қабілеттілігін талдау.

Тапсырма: Тапсырма – белгілі бір компанияның балансын пайдаланып, оның қаржылық тұрақтылығын анықтау қажет. Шыққан нәтижелерге қорытынды жасау талап етіледі.

Қаржылық тұрақтылық коэффициенттерін талдау

№	Көрсеткіштер	Есепті жыл басы	Есепті жыл аяғы	Ауытқуы
1	Автономия коэффииценті	?	?	?
2	Тәуелділік коэффициенті	?	?	?
3	Қаржыландыру коэффициенті	?	?	?
4	Қарыз және меншікті капиталдың арақатынас коэффициенті	?	?	?
5	Инвестицияларды жабу коэффициенті (қаржылық тұрақтылық коэффициенті	?	?	?
6	Маневрлеу коэффициенті	?	?	?
7	Қорларды жабу коэффициенті	?	?	?
8	Инвестициялау коэффициенті	?	?	?
9	Қарыз қаражаттарды ұзақ мерзімді тарту коэффициенті	?	?	?

14- тақырып. Ақша ағынын талдау

Сабақтың мақсаты – ұйымның ақша ағынына талдау жасау ерекшеліктерін қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1. Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

2. Турманидзе Т.У. Финансовый анализ: учебное пособие. М., 2013

3. Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

4. Пласкова Н.С. Стратегический и текущий экономический анализ: учебник. М., 2010

5. Экономический анализ: ситуации, тесты: учебное пособие. М., 2001

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Ақша қаражаттары және олардың баламаларының түсінігі. Компанияның ақша қаражаттарын талдаудың мақсаты.

2. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп, оның талдамалық құндылығы.

3. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептілікті қалыптастырудың тура және жанама әдістері, олардың жетістіктері мен жетіспеушіліктері.

4. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептіліктің құрылымы: компанияның қаржылық, инвестициялық, операциондық қызметінен алынатын ақша ағыны. Ақша қаражаттарының таза ағынын анықтау.

Тапсырма – есеп шығару (үлес салмағы мен ауытқуын анықтау) және қорытынды жасау.

Компанияның жалпы ақша қаражаттар өзгерісін құрылымдық талдау

Көрсеткіштер	Сомасы, мың тенге		Үлес салмағы, %		Өзгерісі (+,-)
	2010ж.	2011ж.	2010ж.	2011ж.
1. Операциялық қызмет бойынша ақша қаражаттарының таза сомасы	-62247	192053	?	?	?
2. Инвестициялық қызмет бойынша ақша қаражаттарының таза сомасы	18908	-964767	?	?	?
3. Қаржылық қызмет бойынша ақша қаражаттарының таза сомасы	-17247	830234	?	?	?
Қаржы-шаруашылық қызмет бойынша ақша қаражаттар түсімінің жиынтығы	-60586	57520	?	?	?

15- тақырып. Компанияның табыстылығын талдау

Сабақтың мақсаты – ұйымның табыстылығын талдау ерекшеліктерін қарастыру

Негізгі әдебиеттер:

1 Сагинов Н.А. Экономический анализ: электронный учебник. Караганда, 2012

2 Турманидзе Т.У. Финансовый анализ: учебное пособие. М., 2013

3 Турманидзе Т.У. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебник. Алматы, 2011

4 Пласкова Н.С. Стратегический и текущий экономический анализ: учебник. М., 2010

5 Экономический анализ: ситуации, тесты: учебное пособие. М., 2001

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Компанияның табыстары мен шығыстарын талдау. Таза табыс (шығын) факторларын бағалау мен қалыптастырудың жалпы сызбасы.

2. Сатудан алынған табыс факторларын талдау.

3. Сатудың залалсыздық шарттарын анықтаудың әдістері. Операционды табыстар мен шығыстарды талдау. Төтенше табыстар мен шығыстарды талдау.

4. Рентабельділікті факторлық талдау. Дюпон моделі.

Тапсырма: Ситуациялық есептерді шығару.

Кесте - Табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерін талдау

№	Көрсеткіштер	Өткен жыл, теңге	Есепті жыл, теңге	Ауытқуы (+;-)
1.	Өнімді сатудан түскен табыс	27089358	49951650
2.	Сатылған өнімнің өзіндік құны	-7560302	23622819
3.	Жалпы пайда
4.	Қаржыландырудан түскен табыстар	-	-
5.	Басқа да табыстар, тенге	40885	2105
6.	Өнімді өткізуге кеткен шығындар	-	-
7.	Әкімшілік шығындар	2849047	3589488
8.	Қаржыландыруға кеткен шығындар	-	-
9.	Басқа да шығындар	32983756	9266972
10.	Кезеңде жалғастырушы қызметтен түскен пайда (залал)	-1142258	7924936
11.	Салық салуға дейінгі пайда (залал)	-1142258	7924936
12.	Корпоративті табыс салығы бойынша шығындар	-	12477
13.	Жиынтық пайда	-1142258	7912459

Кесте - Табыстылықтың қатыстырмалы көрсеткіштерін талдау

№	Көрсеткіштер	Есепті жыл басы	Есепті жыл аяғы	Ауытқуы (+,-)
1	Таза табыс	167713	65505
2	Өнімді өткізуден түскен табыс	7086283	8048580
3	Өнімнің өзіндік құны	5402956	5455510
4	Жалпы пайда	1683327	2593070
5	Кезең шығындары	907347	1431202
6	Негізгі қызметтен түскен табыс	775980	1161868
7	Авансталған капиталдың орташа шамасы	16688846	17955851,5
8	Қысқа мерзімді активтердің орташа шамасы	4955049,5	6676330,5
9	Ұзақ мерзімді активтердің орташа шамасы	6988892,5	11280621
10	Меншікті капиталдың орташа шамасы	3631992	5785138,5
11	Ұзақ мерзімді міндеттемелердің орташа шамасы	2761061,5	3984710
12	Тартылған капиталдың орташа шамасы	8311950	12171813
13	Активтердің табыстылығы
14	Қысқа мерзімді активтердің табыстылығы
15	Ұзақ мерзімді активтердің табыстылығы
16	Меншікті капиталдың табыстылығы
17	Инвестициялардың табыстылығы
18	Сату көлемінің табыстылығы
19	Өткізілген өнімнің табыстылығы
20	Негізгі қызметтің табыстылығы
21	Перманенттік капиталдың табыстылығы
22	Тартылған капиталдың табыстылығы

Тапсырма - есеп нәтижесіне қорытынды жасау.