7. Электр тораптарының алмастыру схемалары.

Электр торабы әр қайсысының белгілі қызметі мен конструктивті орындалуы бар, әр түрлі элементтерден тұрады. Rл – активті кедергі, Ом; Xл – реактивті кедергі, Ом; Gл – активті өткізгіш, См; Bл – реактивті өткізгіш, См; Kt – коэффициент трансформации. Бұл параметрлер торап элементтерінің өздеріне тән сипаттарын бейнелеп көрсетеді және тек санмен ажыратылады. Эл.торабының элементтерінің сандық сипатын анықтау үшін алмастыру сызбалары сызылады. Сызбада эл.торабының күйін анықтайтын барлық параметрлері көрсетіледі. Кернеуі 110 кВ және одан жоғары, ұзындығы 300-400 км әуе ЭБЖ көбіне П түріндегі алмастыру сызбасы арқылы көрсетіледі.

Активті кедергі Rл=roL, ro – салыстырмалы кедергі, Ом/км, при температуре провода +20°С; L - длина линии, км. Реактивное сопротивление определяется следующим образом: Xл=xoL , xo - удельное реактивное сопротивление, Ом/км.Удельные индуктивные сопротивления фаз воздушной линии в общем случае различны. При расчетах симметричных режимов используют средние значения xo:

Ом/км, где rпр – радиус провода, см; Dср – среднегеометрическое расстояние между фазами, см, определяемое следующим выражением:

, где Dab, Dbc, Dca – расстояния между проводами соответственно фаз a, b, c.

Болат алюминийлі сымдар үшін xo фазадағы сымның қимасы мен санына байланысты анықтамалық кестелерден алынады. Тораптың активті өткізгіші Gл активті қуат шығынының екі түріне сәйкес келеді: оқшаулама арқылы ток азаюынан және тәжге. Оқшаулама арқылы ток азаюы аз, сол себепті оқшауламадағы қуат шығынын елемесе де болады. Активті қуат шығыны тәжге сәйкестенеді. Тәждегә қуат шығынын азайту үшін сымның диаметрін ұлғайту керек. Әуе желілерінің ең аз рұқсат етілген қимасы тәж пайда болу талабымен нормаланады: 110кВ — 70 мм2; 220кВ —240 мм2; 330кВ –2х240 мм2; 500кВ – 3х300 мм2; 750кВ – 4х400 или 5х240 мм2. Сыйымдылықты немесе реактивті өткізгіш Bл әр түрлі фазалар арасындағы сымдардың сыйымдылығымен және сым-жер сыйымдылығымен шартталған: Bл= boL, где bо - удельная емкостная проводимость, См/км, которая может быть определена по справочным таблицам или по следующей формуле:

110-220 кВ ЭБЖ үшін көптеген есептеулер үшін алмастыру сызбалары қарапайым болып келеді.

Схемы замещения линий электропередачи: а, б - воздушная линия 110-220-330 кВ; в - воздушная линия Uном £35 кВ; г -кабельная линия Uном£10 кВ.

8. Электр беріліс желілерінің сымдарына климаттық жағдайдың әсері.

Әуе беріліс желілері ашық аймақтарда орнатылғандықтан алуан түрлі атмосфералық өзгерістер ықпал етеді. Әуе желілерінің жұмыс талабы көбіне климаттық жағдайларға тәуелді, сол себептен желілерді жобалау негізіне климаттық жағдай қарастырылған.

Ауа температурасы желі сымының созылуы немесе салбырау дәрежесіне әсер етеді. Жобалау процесінде ең маңызды орын алатын макс (абсолютті жоғары), мини (абсолютті төмен), орташа жылдық температуралар, сонымен бірге әуе желісінде көкмұз пайда болатын температуралар. Бұл температуралар метеорологиялық станцияларда әрбір климаттық аудан үшін жеке қарастырылады.

Көк мұз бұл құрылымы біркелкі шыны секілді тығыз қатқан мұз. Көк мұз аязды күндері − 0,5-тен − 5^ОС, көбіне - 10^ОС ауа температурасында болады. Көк мұз пайда болу себебі сіркірегенде және жаңбырда, кесек тамшылы тұманда су тамшыларының қатты суып, қатуынан болады. Мұз қабық желідегі сымға тығыз ілініседі.Симметриалы емес болып қатқан көк мұз сымның шиыршықтануына әкеп соғады, ал көк мұз қалыңдаған сайын салмағы сымның салмағынан да ауыр болады.

Әуе желіліреі жер үстіндегі құрылғылар болып табылады, сондықтан басты кедергі көлденең соққан жел. Әуе желісінің жұмысына желдің тікелей әсері ол, сымға, тірекке жіне тросқа қысымы. Бұл қысым іргетасы топырақта берік нығыздалмаған тіректің құлауы мен сынуына әкеп соғады.