Приборлар және техникалық құралдар
«Мультиметр» модулі, қоректендіру модулі, зерттелетін өткізгіш сымдар, жалғайтын сымдардан .
Жұмысты орындау реті
1Зертханалық жұмысты орындауға жеткілікті теориялық материалды оқып білу. Бақылау сұрақтарына жауап беріп, оқытушыдан зертханалық жұмысты орындауға рұқсат алады, немесе рұқсатты тест тапсырып алады
2 Коректендіру модулінің автоматын қосып, стендті қоректендіреді.
3 4 суретте көрсетілгендей жалғайтын сымдарды мультиметрдің «СОМ» және «VΩHz» ұяларына орнықтырып , кедергіні өлшеу режимін 200 Ом дейін таңдайды.Сымның кедергісін өлшейді.
4 Сымның ұзындығы әр түрлі кезде, 0,1м қадаммен өзгертіп ( 0,1м ден 0,5м дейін) кедергісін өлшейді. Сымның өзіндік оқшауламасы болмағандықтан , оны басқа металл заттармен жанастырмай және өз өзіне тимейтіндей етіп орналастыру керек.
5 Өткізгіштің ұзындығын және өлшенген кедергісін 1 кестеге жазып алады.
6 Басқа сымды алып 4 пунктіге сәйкес өлшеулерді қайталау.
Сурет 4. Мультиметрді жалғау сұлбасы
Алынған нәтижені өндеу
1 Кесте
Сынақ берілгендері
-
№п.п.
l
R1
R2
1
….
Мұндағы: l –сымның өлшенген бөлігінің ұзындығы;
R1 – бірінші сымның ұзындығы l бөлігінің кедергісі;
R2 - екінші сымның ұзындығы l бөлігінің кедергісі;
1 R(l) тәуелдігінің графигін тұрғызу. Графикті тұрғызған кезде келесіні есепке алу,тұзу сызық (0,0) нүктесі арқылы өтпейді, себебі мультиметрдің және оның қысқыштарының өзіндік кедергілері бар.
2 Графиктен α коэффициентін анықтайды,оны графиктің иілу бұрышының тангенсі ретінде алады. Коэффициент шамасын 2 кестеге жазып алу.
2 Кесте
Есептелінген мәндер
-
Зерттелетін сым
α
d
S
ρ
1
2
3. (9) өрнектен келесі анықталады
4. Осылай меншікті кедергіні анықтаймыз
5.Көлденең
қиманы S,
шеңбер ауданы ретінде есептейміз:
(10)
мұндағы d— зерттелетін сымның диаметрі. Комплектіге диаметрлері 0,17мм ; 0,85мм сымдар кіреді. Жоғарыдағы өрнектерді қолданып, шамаларды есептеп 2 кестені толтырады.
6.Нихром және константан үшін алынған шамаларды кестелік мәндермен салыстырады, анықтама ақпарат көзін нұсқау керек. Алынған нәтижелер арқылы, сынақтан өткен әр сымның материалы жайлы шешім істеңіз.
7.Оқытушы өлшеу нәтижелерін және бастапқы жазбаны тексеріп болған соң сұлбаны ажыратуға рұқсат беріледі, оқытушыға немесе лаборантқа кешенді түзу күйде және толық жинағымен көрсетіп тапсыру керек.