• Орта Азиядағы ірі ортағасырлық қалалар-Самарқан, Бұхара, Термез, Мерв, Үргеніш көлемі және халқының саны жағынан өсіп отырды. Орта Азия қалалары қолөнердің орталығы болды. Орта Азия қалаларының орталығы-цитадель, ал қаланың сыртындағықолөнершілер мен саудагерлердің тұратын бөлігі рабат деп аталды.

• Қалалар мешіттер, кесенелер мен мәдени, ғылыми орталықтар саналды. Ортағасырлық қалаларда сауда орталығы-жәрмеңкелер көптеп ашылды. Орта Азия қалаларндағы жәрмеңкелерге Қазақстан жерінде тұратын халықтар өздерінің малдарын айдап әкеліп, сауда жасап, қаладан күнделікті тұрмысқа қажетті қолөнер заттарын сатып алып отырды.

• Шығыстың ұлы ғалымы Әбу Әли ибн Сина

Сабақты бекіту:

• Орта Азия қалаларының аттарын атаңдар

• Ұлықбектің кезінде Самарқанда не салынды?

• Самарқан қаласы ғымым мен өнердің орталығы болғандығын дәлелде.

Бағалау:

Үйге тапсырма: § 32.

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §33. Ғылыми білімдердің дамуы.

Сабақтың мақсаты:

• Орта ғасырларда Орта Азияда өмір сүрген көрнекті ғұлама ғалымдармен, олардың еңбектерімен таныстыру.

• Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

• Адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті

Көрнекілік:карта, суреттер, сызба

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

• Оқу құралын тексеріп түгелдеу

• Әнұран орындау, «Хабар»

• Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

• Орта Азия қалаларының аттарын атаңдар

• Ұлықбектің кезінде Самарқанда не салынды?

• Самарқан қаласы ғымым мен өнердің орталығы болғандығын дәлелде.

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Әбу Райхан Бируни

• 150-ге жуық еңбек жазған, оның 45-і астрономия мен математикаға арналған. Оның «Үндістан», «Масғұд каноны» т.б. еңбектері бірқатар шетел тілдеріне аударылған.

1. Әл-Хорезми

• (795-857)-алгебра ғылымының негізін салушы. Математика саласындағы ірі еңбегі «Китабал-жабр ва мукабба» деп аталады. Хорезмидің «Астрономия кестесі», «Күн сағаты туралы трактат» еңбектері жоғары бағаланған.

1. Әбу Әли ибн Сина

• Аристотельдің еңбектерін өзі оқып түсінуге тырысқан. Ол-«Дәрігерлік ғылым каноны» атты 5 кітаптан тұратын медициналық энциклопедияның авторы.

4. Әдебиет

• Фирдоуси

• Ж.Баласағұн

• М.Қашқари

• Рудаки

• Ә.Науаи

5. Түркі халықтарының эпостары

• Оғызнама

• Китаб Дәдәм Коркуд

• Манас

• Қозы Көрпеш

• Алпамыс

6. Сәулет өнері

Сабақты бекіту:

• Хорезм мемлекетінде мамун ибн Мұхаммедтің рөлі қандай болды?

• Хорезм мемлекетінің шаруашылығы қалай дамыды?

• Хорезм қалалары сауда орталығына қалай айналды?

• Қандай қалалар Орта Азия мәдениетінің орталығы болды?

• Орта Азия ғылымы мен әдебиеті және сәулет өнері қалай дамыды?

Бағалау:

Үйге тапсырма: § 33.

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §34.Орта ғасырлардағы Африка.

Сабақтың мақсаты:

• Ғасырлардағы Африка елдерінің ішінде Египет Аксум, Гана, Мали, Сонгай сияқты елдер туралы сонымен бірге африка елдірінің мәдениеті туралы айта отырып, білімді азамат қалыптастыру;

• Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

• Оқушыларды дүниежүзілік мәденеиттің баты жетістіктерімен сусындата отырып, адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті

Көрнекілік:карта, суреттер, сызба

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

• Оқу құралын тексеріп түгелдеу

• Әнұран орындау, «Хабар»

• Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

• Хорезм мемлекетінде мамун ибн Мұхаммедтің рөлі қандай болды?

• Хорезм мемлекетінің шаруашылығы қалай дамыды?

• Хорезм қалалары сауда орталығына қалай айналды?

• Қандай қалалар Орта Азия мәдениетінің орталығы болды?

• Орта Азия ғылымы мен әдебиеті және сәулет өнері қалай дамыды?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Египет

2. Аксум

3. Гана

4. Мали

5. Сонгай

6. Африка елдерінің мәдениеті

Сабақты бекіту:

• Египетті арабтар қай жылдары басып алды?

• Мәмлүктер деген кімдер? Олар өкімет билігіне қай жылы ие болды?

• Аксум мемлекетінің қоғамдық құрылысы қандай болды?

• Мали мемлекетіндегі қоғамдық сатының ерекшелігі қандай?

• Сонгай мемлекетіндегі қоғамдық құрылыс туралы айтып беріңдер.

• Орта ғасырда Африка елдірі мәдениетінің дамып жетілуіне қай ел игілікті ықпалын тигізді.

Бағалау:

Үйге тапсырма: §34

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §35. Орыс жері монғол-татар шапқыншылығы қарсаңында

Сабақтың мақсаты:

• Феодалдық бытыраңқылық,Владимир-Суздаль, галич-Волынь, Ұлы Новгород кінәздіктері туралы түсінік беру;

• Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

• Оқушыларды дүниежүзілік мәденеиттің баты жетістіктерімен сусындата отырып, адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті

Көрнекілік:карта, суреттер, сызба

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

• Оқу құралын тексеріп түгелдеу

• Әнұран орындау, «Хабар»

• Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

• Египетті арабтар қай жылдары басып алды?

• Мәмлүктер деген кімдер? Олар өкімет билігіне қай жылы ие болды?

• Аксум мемлекетінің қоғамдық құрылысы қандай болды?

• Мали мемлекетіндегі қоғамдық сатының ерекшелігі қандай?

• Сонгай мемлекетіндегі қоғамдық құрылыс туралы айтып беріңдер.

• Орта ғасырда Африка елдірі мәдениетінің дамып жетілуіне қай ел игілікті ықпалын тигізді.

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Феодалдық бытыраңқылық

• Юрий Долгорукий (1125-1157)-Владимир-Суздаль кінәзі. Ол көршілеріне шабуыл жасап, кінәздік жерін кеңейтіп отырды. Еділ-Кама өзенінің аралығын, Рязань мен Муров жерін өзіне бағындырды.

1. Владимир-Суздаль кінәздігі

1. Ұдайы болған ішкі қырқысулар, шетел шапқыншылығы, әсіресе венгр және поляк феодалдалдарының әлсін-әлсін баса көктеп енуі Галич-Волынь кінәздігін әлсіретті.

   1. Галич-Волынь жері

   2. Ұлы Новгород кінәздігі

Сабақты бекіту:

• Феодалдық бытыраңқылық дегеніміз не?

• Киев Русі мемлекеті қанша кінәздіктерге бөлінді?

• Ұлы Новгород кінәздігінде сауда ісі қалай дамыды?

Бағалау:

Үйге тапсырма: § 35. Контурлық картаға Киев Русі ыдырағаннан кейінгі орыс кінәздіктерінің шекарасын сызыңдар. Кінәздіктің астанасы және негізгі сауда орталықтарын белгілеңдер.

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §36. Монғол-татар шапқыншылығы

Сабақтың мақсаты:

• Монғол мемлекетінің құрылуынан Бату ханның билігіне дейінгі кезеңді толығымен түсіндіру;

• Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

• Оқушыларды дүниежүзілік мәденеиттің баты жетістіктерімен сусындата отырып, адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті, фильм тамашалар

Көрнекілік:карта, суреттер, сызба, «Монғол» фильмін тамашалату.

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

• Оқу құралын тексеріп түгелдеу

• Әнұран орындау, «Хабар»

• Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

• Феодалдық бытыраңқылық дегеніміз не?

• Киев Русі мемлекеті қанша кінәздіктерге бөлінді?

• Ұлы Новгород кінәздігінде сауда ісі қалай дамыды?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Монғол мемлекетінің құрылуы

2. Монғол мемлекетінің саяси құрылымы

3. «Яса»

4. Шыңғысханның Қазақстан, Орта Азия және Кавказ жерін жаулап алуы.

• «Монғол», «Шыңғысхан» фильмдерінен үзінді көрсету.

Сабақты бекіту:

• Шыңғысхан империясының құрылуының алғышарттары қандай болды?

• Монғол тайпаларының қонысы, олардың шаруашылығы мен кәсібі туралы айтып беріңдер.

• Шыңғысханның қазақ даласына шабуылы қашан басталды, оның себебі неде? Отырар қаласын қорғаудағы халық ерлігі, Отырар қаласы туралы не білесіңдер?

• Монғол-татар әскерлерінің Орта Азия мен Кавказды жаулап алуы туралы не білесіңдер?

Бағалау:

Үйге тапсырма: § 36. «Шыңғысхан» атты тақырыпта эссе жазып келу.

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §37. Батудың орыс жеріне жорығы

Сабақтың мақсаты: