1 КВ дейінгі әр түрлі тағайындалған оқшаулағыштар.

Тіректік және желілік оқшаулағыштарды белгілеуде әріптер мен цифрларды қолданады. И әрпі оқшаулағышты білдірсе, Н – қалыпты даярлану, О- тіректік, С-өзекшелі, Ш-істікті, У-күшейтілген. Әріптерден соң дефис арқылы номинал желілік кернеуді білдіретін цифрлар тұрады, дефистан соң, иілуге жұмсалатын күштен минимал бұзылуды сипаттайтын цифр, кН. Мысал ретінде:

- ИОС-110-400 типті оқшаулағыш: тіректі, өзекшелі, U_HOM = 110 кВ кернеуде, иілуге жұмсалатын күштен минимал бұзылуы 400 кН;

- ОНШ-35-2000 типті оқшаулағыш: тіректі, ісікті, қалыпты даярланған, U_HOM=35 кВ ижәне иілуге жұмсалатын күштен минимал бұзылуы 2000 кН.

Өзекшелі оқшаулағыштар 110 кВ дейінгі номинал кернеуде жасалады және иілуге жұмсалатын күштен минимал бұзылуы 1600 кН дейін, істікті оқшаулағыштар - штыревые изоляторы - 35 кВ жоғары номинал кернеуде және иілуге жұмсалатын күштен минимал бұзылуы 2000 кН дейін арналған.

ТК оқшаулағыштар фарфорлы болып дайындалады (6-сурет). Олар барлық шаруашылық салаларында қолданылатын және 50 Гц ток жиілігдегі айнымалы және тұрақты 1000 В дейінгі номинал кернеуге есептелген әр түрлі аппараттар мен қондырғылардың ток жүретін бөліктерін оқшаулау үшін арналады. Оқшаулағыштар климаттық У және Т - МЕСТ 15150-69 және МЕСТ 15543.1-89Е сай, 2 және 3 орналасу категориялары бойынша дайындалады. Фарфорлы ТК оқшаулағыштар фарфор мен көзмоншақты бүлдіруге алып келетін, ток өткізгіш шаңды, агрессивті газды және шоғырланған булы ортада қолдануға жарамсыз. Қоршаған орта жарылысқа қауіпсіз болуы керек.

Оқшаулағыштың беті 6-суретте штрих-пунктирмен көрсетілген жерден басқа жерлер боялған көзмоншақпен қапталады. Суреттегі штрих-пунктирмен көрсетілген оқшаулағыш көзмоншақпен қапталмайды.

РЩ сериялы (6, а-сурет) және РП сериялы (6, б-сурет) оқшаулағыштар жиілігі 50 Гц, 500 В дейінгі оқшауланған сымдарды бекітуге арналған. 380/220 В кернеулі тораптарға фарфорлы ШН-1 және ШН-1м типті, және шыны ТСМ-2 типті (6,в-сурет) қолданылады.

Оқшаулағыштардың шартты белгілену құрылымы:

- РШ-ХУХЛ2 және РП - ХУХЛ2

Р - ролик,

Ш – шнурды бекітуге,

П – өткізгішті бекітуге,

X - шнур мен өткізгіштің максимал қимасы, мм (2,5;4;6),

УХЛ2 – климаттық даярлануы мен орналасу категориясы МЕСТ 15150-69 және МЕСТ 15543.1-89Е бойынша.

Шиналық құрылым. Түрі және қимасы, бояуы. Шиналарды таңдау және тексеру.

Иілгіш шиналарды тандау.

ЭҚЕ § 1.3.28 сәйкес тарату құрылғылары төңірегіндегі шиналар тәжденудің минимал қимасы ескерілген рұқсат етілген ток бойынша келесі шартпен анықталады: Iдоп Iр.м.

7.35-кестеден [3] сым маркасын тандаймыз:

АС-70/11

d=11,4мм

Iдоп=265 А >Iр.макс=185 А

Айқасуға тексеру жүргізілмейді, себебі Iпо≤20кА.

[1] § 2.5.41 сәйкес тәждену шарты бойынша минимал қима 70 мм² . ОРУ- 110 кВ ашық тарату құрылғысының ара-қашықтығы әуе желілеріне қарағанда аз болғандықтан, осы бөлімде келесідей есептеу жүргіземіз:

Бастапқы қауіпті кернеулік:

мұндағы m=0,82 – сымның беткі ауданындағы кедірлікті ескеруші коэффициент.

r0 – сым радиусы =

Тармақтанған сым маңындағы электр өрісінің кернеулігі:

мұндағы U – максимал желілік кернеу =121кВ

Дср –фаза сымдарының арасындағы орташа геометриялық ара-қашықтық =1,26Д,

мұндағы Д – көршілес фазалар ара-қашықтығы.

Д=300 см.

Дср=1,26·300=378 см.

Тексеру: кез-келген сымың беткі ауданындағы өрістің ең жоғары кернеулігі 0,9·E0 болса, сымдар тәжденбейді. Мұндай жағдайда тәждің пайда болу шартын төмендегідей өрнектеуге болады:

кВ/см

Тәждену шарты бойынша АС-70/11 сымы жарамды.

Сымдарды тірекке бекіту үшін ПС-70Д маркалы 8 дана аспалы оқшаулағыш тандаймын.

Электрлік түйіспелер, түрі, материалы. Өтетін кедергінің ұғымы.

Электрлік доғаның сипаттамасы. Электр доғаның тұрақты және тұрақсыз жану нүктесі.

В цепи постоянного тока состояние дуги после ее возбуждения очень быстро стабилизируется. При устойчивом горении дуги число возникающих в единицу времени зарядов вследствие ионизации равно числу зарядов, исчезающих вследствие рекомбинации и диффузии. При изменении режима работы дуги динамическое равновесие нарушается, и в дуговом разряде возникают переходные режимы. Скорость перехода в состояние нового равновесия очень велика (длительность переходного режима измеряется милли- и микросекундами).Существенно изменяются условия горения дуги и ее характеристики при питании переменным током. В этом случае сила тока дуги и тепловое состояние газового промежутка изменяются непрерывно. В течение каждого периода электрод является поочередно то катодом, то анодом. Уменьшение градиента потенциала в дуге переменного тока при переходе напряжения через нулевую точку сопровождается и уменьшением степени ионизации частиц: число новых заряженных частиц, появляющихся в единицу времени, меньше числа частиц, исчезающих в результате деионизации. При каждом прохождении тока через нуль газовый промежуток охлаждается, деионизируется, и его проводимость уменьшается. В зависимости от условий охлаждения газа в разрядном промежутке и характера изменения подводимого от источника питания напряжения дуга после смены полярности может возникнуть сразу, спустя некоторое время или вообще погаснуть.

Электрлік доғаны сөндіруге ұйымдастыру қағидасы.

Айнымалы токтың электрлік доғасы. Пайда болу шарттары.

При расхождении контактов вначале уменьшается контактное давление и соответственно контактная поверхность, увеличиваются переходное сопротивление (плотность тока и температура — начинаются местные (на отдельных участках площади контактов) перегревы, которые в дальнейшем способствуют термоэлектронной эмиссии, когда под воздействием высокой температуры увеличивается скорость движения электронов и они вырываются с поверхности электрода.

В момент расхождения контактов, то есть разрыва цепи, на контактном промежутке быстро восстанавливается напряжение. Поскольку при этом расстояние между контактами мало, возникает электрическое поле высокой напряженности, под воздействием которого с поверхности электрода вырываются электроны. Они разгоняются в электрическом поле и при ударе в нейтральный атом отдают ему свою кинетическую энергию. Если этой энергии достаточно, чтобы оторвать хотя бы один электрон с оболочки нейтрального атома, то происходит процесс ионизации.

Образовавшиеся свободные электроны и ионы составляют плазму ствола дуги, то есть ионизированного канала, в котором горит дуга и обеспечивается непрерывное движение частиц. При этом отрицательно заряженные частицы, в первую очередь электроны, движутся в одном направлении (к аноду), а атомы и молекулы газов, лишенные одного или нескольких электронов, — положительно заряженные частицы — в противоположном направлении (к катоду). Проводимость плазмы близка к проводимости металлов.

В стволе дуги проходит большой ток и создается высокая температура. Такая температура ствола дуги приводит к термоионизации — процессу образования ионов вследствие соударения молекул и атомов, обладающих большой кинетической энергией при высоких скоростях их движения (молекулы и атомы среды, где горит дуга, распадаются на электроны и положительно заряженные ионы). Интенсивная термоионизация поддерживает высокую проводимость плазмы. Поэтому падение напряжения по длине дуги невелико.

В электрической дуге непрерывно протекают два процесса: кроме ионизации, также деионизация атомов и молекул. Последняя происходит в основном путем диффузии, то есть переноса заряженных частиц в окружающую среду, и рекомбинации электронов и положительно заряженных ионов, которые воссоединяются в нейтральные частицы с отдачей энергии, затраченной на их распад. При этом происходит теплоотвод в окружающую среду.

Таким образом, можно различить три стадии рассматриваемого процесса: зажигание дуги, когда вследствие ударной ионизации и эмиссии электронов с катода начинается дуговой разряд и интенсивность ионизации выше, чем деионизации, устойчивое горение дуги, поддерживаемое термоионизацией в стволе дуги, когда интенсивность ионизации и деионизации одинакова, погасание дуги, когда интенсивность деионизации выше, чем ионизации.