7. Өткізгіш материалдар

Есеп – 3.

Таза мыстың және оның балқымаларының қолдануын және қасиеттерін сипаттаңыз.

Жауабы: Мыс, Cu – элементтердің периодтық жүйесінің І-тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 29, атомдық массасы 63,546. Табиғатта тұрақты екі изотопы бар: ⁶³Cu және ⁶⁵Cu. Жер қыртысындағы массасы бойынша мөлшері 4,7.10–3%. Негізгі минералдары: халькопирит, халькозин, ковеллин, малахит, азурит. Пластикалық қызыл түсті металл, кристалл торы қырлары центрленген кубтық, тығыздығы 8,94 г/см3, балқу t-1084,5°С, қайнау t-2540°С, тотығу дәрежесі +1, +2. Құрғақ ауадағы бөлме температурасында тотықпайды. Қыздырғанда ауада CuО және Cu₂О-ға дейін тотығады, галогендермен, S, Se, HNO₃, H₂SO₄-пен әрекеттеседі. Аммиак, цианидтермен, т.б. кешенді қосылыстар түзеді. Сульфид концентратын балқытып, одан түзілген мыс штейнін қара мысқа дейін тотықтырып, оны жалынмен не электролиттік әдіспен тазарту арқылы; гидрометаллургиялық әдіс – құрамында мысы бар минералдарды күкірт қышқылымен (немесе NH₃ ерітіндісімен) өңдеп, одан әрі электролиздеу арқылы алады.

Мыс кабельдердің, электр қондырғылары мен жылу алмастырғыштардың ток өткізгіш бөлігін жасау үшін пайдаланылады; қорытпалардың (латунь, қола, мыс-никель, т.б.) құраушысы ретінде қолданылады.

8. Жартылай өткізгіш материалдар

Есеп – 7.

Т=300⁰К температурада германийдің донорлық қоспаларының концентрациясы n_д=10¹⁵  1/см³ тең. γ өткізгіш тігін анықтаңыз.

Берілгені: Т=300⁰К

n_д=10¹⁵ 1/см³

Табу керек: =?

Шешуі:

мұндағы: е=1,6 10^-19 Кл

U_n=3900 см³/В с

U_n-германий үшін электрондардың жылжығыштығы

10¹⁵ 1,6 10^-19 3900=0,62 Ом см

Жауабы: γ өткізгіш тігінің мәні 0,62 Ом см

9. Магниттік материалдар.

Есеп – 12.

ЮНДК 25 А қоспасы үшін, (ВН)_МАХ  шамасын анықтаңыз. Кітапта келтірілген суретті қолданыңыз.

Жауабы:

Шешуі: Суретте көрініп тұрғандай ЮНДК 25А қоспасы үшін, W_max=26,4 кДж/м³ тең. Демек, Н және В максималды мәндерінде энергия максималды мәнге жететін болғандықтан;

бұдан;

Жауабы: ЮНДК 25 А қоспасы үшін, (ВН)_МАХ =

Қорытынды

Электротехникалық материалдардың әртүрлі электротехникалық аппараттар мен құрылғылардың құрылыстарында мәні зор.

Қазіргі кездегі электротехникадағы кернеу мен қуатты көтеруіндегі тенденцияны ескере отырып, аппараттардың және машиналардың габаритың және салмағын азартуында, олардың сенімділігін көтеруінде электроматериалдардың ролі өте жоғары.

№2 есептеу – графикалық жұмысымда берілген 9 тақырып үшін әртүрлі есептерді шығарып үйрендім. Сол тақырыптарда мен теориялық заңдылықтарды терең түсініп, физикалық шамалардың сандық сипаттамаларын бағалап үйреніп, практикалық жүйеден СИ жүйесінен және СИ жүйесінен практикалық жүйесіне ерікті ауыстырып, әртүрлі көрсеткіштерді анықтап үйрендім.