1.4 Деректер қорсын құрамын аңықтау.
Информациялық моделъдерден даталогиялық модельге көшу кезінде мынаны ескеру керек, информациялық модель өзіне пэндік облыс туралы ДБ жобалауға керекті бүкіл информацияны кірістіреді. Ол ИЛМ ішіндегі заттарды бэрі даталогиялык модельде сипаттамайды. ДЛМ қүрастырғананнан бұрын шешу керек қандай информация ДБ - да сақталады. Мыс: Инфологиялық модельде саналатын көрсеткіштер суреттелуі керек, бірақ та олар деректер қорсында сақталмауға болады. ДБ - да сақталатын көрсеткіштер тізімін аңықтауда эртүрлі қатынастар бар. Соған сай деректер қорсында тек қана нэтижелік көрсеткіштер сақталуы тиіс, ал өңцелетін көрсеткіштер сүраным болған кезінде есептелуі тиіс. Осы катынастың жақсы жақтары бар.
"нені сақтау керек " шешімін қабылдағанда қарапайымдылық жэне бірлік.
Информацияның төлқүжатының болмауы, жэне одан шығатын барлық салдары
Кез - келген саналатын көрсеткішті алудың мүмкіндігі.
Саналатын көрсеткіштер сакталуга шешім қабылдауда бірнеше факторлар эсер етуі мүмкін.
Гипотетикалық пэндік облысты қарастырайық, ал оку орнын суреттейді. Осы оқу орында оқитындарға стипендия беріледі. Стипендия берудің нақтыланған алгоритмі болады.
Барлық экзамендарды сессия уақытында тапсырылғандарга беріледі.
Стипендияның көлемі белгілі.
Кімде қаңағат деген бағалар болмаса, стипендия 25% жоғары болады.
Кімде тек қана өте жақсы деген бағалар болса стипендия 50 % артады. Семестр бойы стипеңцияның көлемі өзгермейтінің қарастырайық. Осы жағдайда стипендияның көлемі саналатын көрсеткішке жатады, сондықтан деректер қорсында сақталмайды, себебі кез - келген уақытта саналатын жолмен аңықталады. Бірақ та карастыратын жағдайда оны ДБ сақтауға жақсы болған еді, себебі:
а) Алынатын мөлшері ірі қарай көп қолданады.
б) Стипендия көлемін аңықтаудың алгоритмі күрделі логика қүрайды, санауға керекті бірнеше файлдарды қарастыруды етеді.
в) Стипендияның көлемі семестр бойы өзгермеуі керек. "Стипендияның берілуі" нақты файлды иемдегенде оның толықтылығын жэне дэлдігін қадағалау жеңіл болады.
1.5 Жасанды идентификаторларды енгізу.
Деректер қорсының файлында обьекті суреттегенде обьектің идентификаторы осы көптеген жағдайда кілттік жолы болады.Бірақ кейбір жағдайларда жасанды идентификаторларды енгізуге қажеттілік туады, немесе басқаша айтқанда кодтарды. Осы жағдайлар келесі болып табылады.
Пэндік облыста бақылағанда синонимия немесе мүмкін болу, обьектінің табиғилық идентификаторы уникальды қасиетін ие болмауы мүмкін. Мыс: Өндірістің қызметкерлері арасында бірдей фамилия болуы мүмкін. Осы жағдайда обьектілерінде біртипті идентификациясы болуы үшін информациялық жүйеде жасанды кодтарды қолдану керек болады.
Егерде обьект көптеген байланыстарда қатысса, онда оларды сипттау үшін бірнеше файлдар құралады, жэне солардың әрбіреуінде обьектінің идентификаторы қолданады. Барлық файлдарда обьектінің үзын табиғилык идентификаторды қолданбау үшін қысқа кодты енгізіп қолдануға болады. Ол тек қана есті экономдап қоймай сонымен қатар информацияны енгізуді жеңілдетеді.
Егерде табиғилық идентификатор уақыт сайын өзгеруі мүмкін, онда көптеген проблемалар пайда болуы мүмкін, егер осындай "динамикалық идентификатормен" қатар "статистикалық жасанды идентификаторларды ' қолданбаса.
Қайсыбір обьектілерге идентификаторлар иеленіп отырса, онда осы идентификаторлар түрақты болуы қаламау керек. Мыс: Оқу орындарында қайсыбір жағдайларда оқу группалар аңықталады. Оларды сипаттау үшін курстық номерін қолдануға болады. Бірақ осы жағдайда группаның идентификаторы жыл сайын өзгеріп отырады.
Даталогиялық модельді жобалаған барлық қадамдары итеративті істеледі. Сонымен қатар даталогиялык жобалау деңгейдің ішінде де, басқа ДБ жобалау деңгейлерінде де итерация болуы мүмкін.
2 Даталогиялық модельдердің ерекшеліктері 2.1 Іштей жазу қүрылымы
Мәліметтер қорсында модельдердің құрылымымен бөлуді қадағалау керек (іштей жазуды жэне сыртқы жазуды ). Іштей жазу қүрылымы сызықтық немесе иерархиялық болуы мүмкін . Сызықтық қүрылымда жазу карапайым элементтерден щрады (көбінде жолдар аталады) оларды жазғанда бір - бірінің артынан жазуды қадағалау керек немесе басқаша айтқанда жазу қүрылымы нормаланған болады.
Иерархиялық іштей жазу құрылымы жағдайда, жазу қүрылымына тек
қана қарапайым емес сонымен қатар қүрамдас компоненттер де кіреді. Олар векторлар болуы мүмкін (біртипті элементер қайталанып келсе), қайталанып келетін группалар (жазудың ішінде бірнеше қүрамдас информациялық бірліктерінің даналары, бірнеше эртипті элементерді кірістіретін ), сондай -ақ, іштей жазуында қайталанбайтын информациялык құрамдас бірліктері. Мыс: Егер де біздің жазуында Т¥ЛҒА болса, онда соның ішінде қарапайым элементер кіруі мүмкін, Табельдік НОМЕР, ФАМИЛИЯ т.б. АҒЫЛШЫН ТІЛІ векторы (түлға бірнеше ағылшын тілдерін меңгергендігін тогапыланады) қайталанатын группа Ж¥МЫС, ТІЗІМ, ТАҒАЙЫНДАУ КҮНІ, ШЫҒУ КҮНІ, Ж¥МЫС ОРНЫ, ЛАУАЗЫМЫ, сонымен қатар қайталанбайтын группа АДРЕСІ, ҚАЛА, КӨШЕ, ҮЙІ, КВАРТИРА элементтерден қүрайтын.
Иерархиялық жазу кұрылымы көп деңгейлік болуы мүмкін:¥станым ережелері бойынша өте күрделі қүрылымдар болуы мүмкін. Мыс: Қайталанатын группа құрамына сапалық қүрамдас компонент ретінде басқа қайталанатын груіша кіреді. Дегенмен эртүрлі себептермен (жүзеге асыру қиындығына байланысты) нақты МҚБЖ - да айырмашылық шектеулер болады, Мыс: Қайталанатын группа бірінші иерархиялық деңгейде болуы мүмкін.
Өзіндік жазу қүрылымда тэуелді жэне тэуелсіз қүрылымымен болуы мүмкін. Соңғысы көбінде білдіреді, егер де накты обьектке жазуда кез -келген компоненттің мағынасы болмаса, сол компоненттің берілген жазуда болмауын білдіреді. Мыс: бір қызметкер жоғарғы оку орнын бітірсе, ғылыми дәрежесі жэне ғылыми атағы, сол ЖОО бітірген жылы ғылыми дэрежесі, ғылыми атағы берілген күні сол қызметкердің жазуында сакталады. Егер басқа қызмекерде осы белгілер болмаса, сол жазуында да осы жолдар болмайды.
Жазудың басқа ерекшеліктері оның үзындығы болып табылады. Осы белгі бойынша жазу тэуелді мен тэулсіз жэне белгісіз үзындығымен бөлінеді.
Жазу тэуелді ұзындығымен сипатталады, сол арқылы оның тэуелді ұзындығын сол жолдар иемденеді немесе кез - келген жолдардың мүлдем болмауы, немесе қайталанатын компоненттерге бірнеше экземплярдің болуы калайды.
Жолдардың негізгі тэн белгілер олардың үзындығының түрі болып табылады. Болып отырған МҚБЖ жолдар түрлері ұстанатын терімдер бойынша бөлінеді, бірақ осы терімді көбейту туралы беталыс болып түр. Қазіргі уақытта көптеген МҚБЖ, кэдімгі қарапайым жолдар, символдық жэне сандық түрлерімен қатар мерзім түрлер, логикалық жолдар жэне ақша түр жолдар енгізуге болады. Кейбір жүйелер колданушының жолдардың түрлерін енгізуге мүмкіндік береді.