3.Эл јаҥыбыс

Тӧс-Jаҥ

(Конституция)

Тап ла молjу кэмдэ дэ

Артыктаашпас учурлу,

Тудунатан jайым да

Ашкындаалбас кэмjӱӱлӱ.

Конституция бистэргэ

Албатылык jаҥ бэрэт.

Кэмиске дэ jӱрӱмдэ

Арга-чыдуу jэткилдэйт.

Баштамы Тӧс-Jаҥысты

Тэкши куумып туралы,

Бузар кӱӱндӱ кылыкты

Тазылынаҥ айрыйлы !

3-1

Алтай Республикам

Республикам - Алтай, ол

Кырлардагы оок ороон,

Россиялык jайым эл,

Карындаштык тӱрк эл-jон.

Ӧткӧн канча чактарга

Салым сэни чэнегэн,

Ӧлӱм jайган jууларга

Сэни ӧштӱ чирэгэн.

Кызалаҥдар ӧткӧниҥ--

Кэзэр уулдар эпчили,

Кыйылбаган салымыҥ--

Кыстарыҥныҥ сӱмээзи !

3-2

Бистиҥ «Бирлик Россия»

Эл-jондорды баштайтан

Партиябыс иштэнет,

Эптэп- jӧптӧп башкартан

Политика ӧткӱрэт.

Булгаалыштаҥ айрыйла,

Ижээмjибис чаагылттат;

Бӱдӱӱмjибис бычыыйла

Иш-тоожысты кӧӧјӱдэт.

«Бирлик Россия» кайда ла:

Амадуулар тӧриндэ,

Билэбистиҥ наагында,

Амыр-энчӱ Тӧрӧлдӧ.

Биригӱӱбис ӧйлӧрлӧ

Чындыкталып тыҥызын,

Бир санаала, салымла

Чактарлыктап ӧҥжӱксин!

3-3

Партия «Тӧрӧл»

Партиялар ортодо

«Родинабыс» ааҥылу—

Программазы чокымду,

Россиялык учурлу.

Алтайым да чэчэктэп,

Ӧҥжӱгэри билдирэт;

Албатым да аайланып,

Ӧзӧрибис сээзилэт.

Тӧрӧл дэгэн сӧзибис

Jаҥы учур алынат,

Тэкши бистиҥ кыймыгуус

Jэрлэштэрди оойлодот.

Бирлик лэ нак болзообыс,

Jэҥэр ийдэ таабылар;

Баш биригип jӱрзээбис,

Jаман-салтар jэҥдирттэр!

3-4

Талдаачыга

Кортык - jобош jэрлэштэр,

Jэр - Алтайыс кунурайт;

Кускундардый нэмэлэр

Jиирин jийлэ jӱргилэйт.

Бӱгӱн лэ бар, эртэн jок --

Балдарыска нэ артар ?

Агаш- тажыс jарты jок

Астап jаады-- канайдар ?

Туура jэрдэҥ кэлгэннэҥ

Туза болбос -- билэрис,

Тату оныҥ сӧзинэҥ

Тӧӧгӱндэдип аларыс.

Jаҥ - jамыга бойыстаҥ

Тудып алзас кайдарыс,

Jэрис jаҥыс jэрлэштэҥ

Талдалзабыс -- jаспазыс !

Кой табынныҥ бажына

Карган тэкэ нэ турар;

Талдашта ла кӧрӱнтэн

Колӧткӧӧгӧ кэм јараар ?

Бойыстаҥ ла камаанду

Кэректэрис бу болбой,

Бу ла кӱн шӱӱгэдий

Шӱӱлтэлэрис бу эмэй !

Кажыбыс ла ӱнинэҥ

Кэлэр jӱрӱм jарталат,

Кэмибис лэ табынаҥ

Курултайыс тӧзӧлӧт.

Кэлэр тэкши талдаашка

Кӱчсинбэстэҥ бараактар,

Кӱӱнис салган кижигэ

Кӧрӱм-jӧмӧӧ эдээктэр.

Кыймыктанбай отуурзас,

Кэм лэ бисти базынар;

Качкындалып jӱрзээбис,

Кинчэгис тэ кожылар.

Кажыбыс ла ӱнинэҥ

Кэлэр jӱрум jаранзын,

Кэмибис лэ табынаҥ

Курултайыс тыҥызын !

3-5

Алдындагы талдалаачыга

Фейерверктер аттырып,

Тӱрээҥисти кӧӧкӱттиҥ.

Фонтан-мантан jазадып,

Талдаачыны аабыттыҥ.

Фонтандалган чоройдо

Кэректэриҥ тӱзээр бэ?

Фейерверктер чогында

Каршууларыҥ кӱйэр бэ?

Jиигэн jаактар куугарар-

Алды-кийнин санаанзаҥ,

Тӧҥӧзӧктӧр кӧгӧӧрӧр-

Аппетиттиҥ тымыытсаҥ.

Мэн лэ мэн дэп тыҥыынып,

Нэни эттиҥ jӱрӱмдэ?

«МММ» дэп ададып,

Нээгэ jэттиҥ ижиҥдэ?

Тойбоодымыҥ ажынды,

Токтоодынзаҥ кайдарыҥ!

Кара jаныҥ ачылды-

Кайра jанзаҥ кайдадыҥ!

3-6

Кандидатка

Фейерверктер аттырлып,

Jамылуулар сайраалайт.

Фонтан-мантан jазалып,

Jаҥга jэҥӱ алынат.

Фонтандалган чоройдо

Кэрэктэрис тӱзээр бэ?

Фейерверктер чогында

Кара кэрэк кӱйэр бэ?

Jиигэн jаактар куугарар--

Алды-кийнин санаанак,

Тӧҥӧзӧӧктӧр кӧгӧӧрӧр-

Аппетидис тымыыдак.

Мэн лэ мэн дэп тыҥзынза,

Нэ эдилэр jӱрӱмдэ?

«МММ»-гэ тӱҥдэшсэ,

Нээгэ jэдэр ижиндэ?

Тойбоодымы ажынган,

Талдалаачы нэ кэрэк?

Кара jаны jаайылган,

Куру-тилдэҥ нэ сурак?

3-7

***

Эки jӱстӱ эмтириҥ,

Ондыйыҥ мэн билбэгэм.

Мэни коркыш саттырыҥ,

Оны канай сэспэгэм.

Нӧкӧр таптым дэгэним

Тэмэй болды, канайдар?

Ижэмjилэп бӱткэним

Бада бэртир, кэдиптир.

База ла бир шыркаамды

Ӧйим ойто jаазылттар,

Буруу болгон ооруны

Ӧҥ тарттырып ундуудар!

3-8

Таадамныҥ очогы

Адам-энэм тудуунган,

От-очогы айлымда;

Алтай-Кудай јаҥдааткан,

Очок јӧӧжӧм кичээлдэ.

Кудайымды кэрээлэп,

От-Энэмди курчааган;

Канча јыргал кӧӧдӱрип

Ончообысты тойдырган…

Баайлу јӧӧжӧм балдарга

Артып калгай узаакка,

Баркааларым энчиигэ

Алгыылагай эстиккэ.

Базындырткам

«Инородец» дэп адаадып,

Базындырткам бир ӧйдӧ;

«Нацмен—сэн!»-дэп айттырып,

Уугым-тӧӧзим ундуулган,

Бичик-билик јогоолгон.

«Тӧҥӧш», «чурка» чолоолор

Кӧстӧримди кызарткан,

«Тундук», «дурак» дэшкэндер

Кату-каару аллаган…

Кудай бэргэн јайыымды

Мэнэҥ кэм дэ былаабас,

Каару алтай саалымды

Мэнзинэри таабылбас!

Ойрот—Оойыр-От

Тӱрк калыктар ортоодо

Аазый ӧйдӧ оойроттор

Бир тужуунда јаатлаган…

Тыҥый берген ӧӧзӱмдэ,

Удурлаштар, ӧштӧштӧр

Ооромдыгын јаайраткан.

Алдындый ла быскаалаҥ

Јаҥчылардаҥ башталган,

Кудай јаҥын былааштаҥ.

Албааты ла ойтоодоҥ

Шыраалашка алдырткан,

Короодогон ӧӧлӱмнэҥ…

Тӱӱкибистэ учуурал

Бисти качан ӱӱрэдэр,

Аайын-оойын билдирттэр?

Болып турган чучыырал

Боойыстаҥ ла, јэрлээштэр,

Билигэр!

****

Талдуулар-2013

(выборлор-2013)

База ла бир биригип,

Талдууларга барактар.

Бир санаага салдырып,

Талдамааны jӧмӧӧктӧр.

Бу талдуулар, алдындый,

Jастырылып калбазын.

Бӱдӱӱмjибис, бӧрӱдий,

Jэрлэштэрди jиибэзин.

База ла бир эрээнис

Оҥдошпосто артпазын;

Бой-бойлорыс, улузыс

Онтожууга кирбэзин.

Бойыстыҥ ла айлыста

Альчы болбой jурттаактар,

Бала- барка аадына

Акты- чэкти кӱӱнзээктэр!

Бир кижидий тур чыгып,

Талдууларга барактар.

Бӱдӱӱмjини чаагылттып,

Тэскээрлэшти jээриктэр.

3-9

***

Ак чаазынга салганыҥ,

Ал- санаага jарагай.

Ак санаанып айтканыҥ,

Алкыш болуп угулгай.

Jӱрӱӱмдиктӱ шӱӱгэниҥ,

Jӱрэктэрди сӱӱндиргэй.

Jакшылыкту амадууҥ

Jэрлэштэрди кӧӧкӱткэй!

Албатыбыс, балдарыс

Эзириштэ кыйналат.

Алтай-Кудай jаҥыбыс

Эрӱӱлдиккэ кычырат.

Кудайыска баштаанзас,

Калыгыбыс ӧҥжӱӱгэр.

Каралыктаҥ айрылзас,

Кӧрӱӱмjигис соолунар.

Аркы эмэс,тэнээгис

Бисти ӱрэйт, jоголттот.

Ажыс эмес, аамайыс

Баажыбысты туйуктайт!

3-10