3. Хт қазіргі жағдайын сипаттап беріңіз.

Кейбіреулері халықаралық туристік байланыстарды сонау алғашқы қаумның құрылған кезіне жатқызса, басқалары – орта ғасырдағы крест жорығына жатқызады, ал үшіншілері алғашқы бірінші турист ретінде Марко Полоны атайды.

Қазіргі туризмнің басталуы деп 1841 жылды атайды, яғни кəсіпкер Томас Куктің 600 адамды (туристерді) поезбен Лейстерден Лафбороға апарған жылы. Арзан билетпен көп адамды тасымалдау қымбат билетпен аз адамды тасымалдауға қарағанда əлде қайда тиімді деп Томас Кук Англияның темір жол компаниясын сендірді. 1845 жылы Томас Кук экскурсия жүргізу мақсатымен Ливерпульге саяхат ұйымдастырды. 1847 жылы тек қана Англия да емес, басқа да шет елдерге жолдамаларды сататын туристік қоғам ұйымдастырылды. 1863 жылы Кук тұңғыш туристік фирманы ұйымдастырып, Швейцарияға саяхаттайтын алғашқы туристік топты құрды. Англия – бұл ең бірінші капиталистік жолмен дамуға енген ел. Бұнда алғашқы зауыттар мен фабрикалар, сонымен қатар алғашқы туристік ұйымдар мен фирмалар құрылған. ХІХ-ғасырдың 50-70 жылдарында Еуропадағы шетелдік саяхатшылардың көбісін ағылшындар құрады. Контененттегі "Англетчер","Британик", "Лондон" атты қонақ үйлері дəл сол уақытта пайда болды. 1865 жылы Кук АҚШ-қа туристік саяхаттарды ұйымдастыру мақсатымен барады. Оның мақсаты – ағылшындарды АҚШ-қа, ал американдықтарды Еуропаға туристік сапар шегуге көңдіру.

Бірінші дүниежүзілік соғыс халықаралық туризмнің дамуын уақытша тоқтатты. Соғыс бітісімен-ақ халықаралық туризмнің көлемі соғысқа дейінгі деңгейге жылдам жетіп, ал 3-4 жылдан кейін оның деңгейі көптеген елдерде одан да асып кетті. ХХ-ғасырдың 20-шы жылдары шетелдік туризмнің географиялық шеңбері кеңейді. Егер соғысқа дейін шетелдік туристердің көбісі Италия мен Швейцарияға саяхаттаса, ал соғыстан кейін халықаралық туризм барлық Еуропа елдерін қамтыды. 1925 жылы Гаага қаласында туризмді насихаттау үшін халықаралық одақтың ұйымдарының 1-конгрессі өтті. Оның жұмысына 14 Еуропа елдерінің делегаттары қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс халықаралық туризмнің дамуын тағы да уақытша тоқтатып, туризмнің материалдық-техникалық базасына елеулі зиянын келтірді. Соғыстан кейінгі жылдар соғыстан бұзылған туристік байланыстарды қалпына келтіруге ғана кетті. 1950 жылдары əлемдегі тіркелген туристердің саны соғысқа дейінгі деңгейден біразға асып кетті, 25 млн адамға жетіп, түскен табысы 2,1 млрд долларды құрады. 1950 жылдан бастап халықаралық туризмнің дамуында жаңа кезең басталды. Халықаралық туризм өзінің даму сатысында «аристократтық» туризмнен (ХІХ ғасыр жəне ХХ ғасырдың басы) «бұқаралық» туризм сатысына дейін жетті (ХХ ғасырдың ортасы мен соңы).ХХ-ғасырдың екінші жартысында адамның өмірге деген көзқарасы(стереотипі) өзгерді. Бұрынғы тұрғылықты орыннан жылдар бойы қозғалмайтын халықтың өміріне жаңа «динамикалық» өмір стереотипі келді. Қазіргі қала өмірінің ырғағы рекреациялық қажеттілікті керек етуде. Халықаралық туризмнің дамуына халықтың жұмыстан тыс уақыттың көбеюі де əсерін тігізуде. Ұзақ уақыт төленетін демалыстар туристік сапарлардың санын өсуіне де əкелді.

Халықаралық туризм жаппай құбылыс ретінде ІІ-ші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана пайда бола бастады, себебі бұл уақытта адам құқығын қорғайтын заңдар қабылданды. Осы кезде «халықаралық туристік құқық» түсінігі қалыптасты. Оның негізін келесі құжаттар құрады: 1) Адам құқығының жалпылама декларациясы (10 желтоқсанда 1948 ж. БҰҰ Бас Ассамблеясымен қабылданған);

2) Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқық туралы халықаралық пакт және Азаматтық және саяси құқық туралы халықаралық пакт (16 желтоқсан 1966 ж. БҰҰ Бас Ассамблеясымен қабылданған).