2. Studia nad propagandą

Propagandę uznaje się za wytwór nowoczesności i element nacisku wytworzony przez mass media. Propaganda ma kilka tysięcy lat, była obecna i wykorzystywana już wśród starożytnych cywilizacji do sprytnej i skutecznej wymiany informacji. Sam termin „propaganda” został po raz pierwszy użyty w tekście szesnastowiecznej bulli papieskiej, która była skierowana przeciwko wyznaniu protestanckim.

Pierwsze użycie tego terminu zaczęło funkcjonować na początku XX wieku, wtedy zaczęto interpretować wojenne taktyki persfazyjne w czasie pierwszej wojny światowej jako propagandowe. Słowo „propaganda” stało się pewnym rodzajem sugestii czy wywierania wpływu poprzez manipulację psychologiczną. Propaganda wpływa na jednostkę czy grupę poprzez obrazy, symbole, hasła, slogany, przy jednoczesnym odwołaniu do jej emocji. Stała się takim komunikowaniem danego punktu widzenia, aby ten przekaz był odebrany przed jednostkę czy grupę jako swój. Współczesne pojęcie „propagandy” przedstawia się jako proces jednostronny- zinstytucjonalizowany i intencjonalny, który ma być zgodny z myśleniem nadawcy. Jego działąnie jest profesjonalnie realizowane poprzez wspieranie go technikami marketingowymi i socjotechnicznymi. Celem tego działania jest zmiana postaw ludzkich, aby były one zgodne z interesami nadawcy. Realizacja tego celu jest możliwa poprzez kontrolę przepływu informacji, manipulowanie zachowań wzorcowych oraz wpływanie bezpośrednio na opinię publiczną. Skuteczność propagandy w dużej mierze wiąże się z zabiegami socjotechnicznymi, takimi jak: dobór celów, taktyka, formy i metody czy występowanie odpowiednych środków, określające zasady persfazyjnej taktyki:

• tworzenie stereotypowego wrażenia- co sprzyja większemu zainteresowaniu wśród odbiorców komunikatu,

• własne cele powinno się łaćzyć z pojęciami mającymi prestiż społeczny, co daje większą pewność skuteczności komunikatu,

• należy przenosić powszechnie uznawane wartości na obszar własnego świata,

• należy wzmacniać własny prestiż przez związanie swojej działalności z osobami cieszącymi się wysokim prestiżem społecznym,

• należy stwarzać wrażenie, że jest się prostym człowiekiem, a wtedy komunikat łatwiej do większej rzeczy odbiorców,

• należy mieszać w rozumowaniu dane prawdziwe i fałszywe, co daje zamazany obraz tego, co jest informacją nieprawdziwą,

• należy sprawić wrażenie, że wszyscy lub większość podzielają ten sam punkt widzenia, co daje większą wiarygodność przekaywanej informacji.

Rodzaje propagandy

Są trzy rodzaje propagandy:

1. BIAŁA - prowadzona jest otwarcie i jawnie, gdzie znany jest nadawca i odbiorca każdej informacji.

2. W propagandzie CZARNEJ rozpowszchnianie różnego rodzaju materiałów jest starannie maskowanie. Celem jest zmylenie odbiorcy co do osoby nadawcy, aby stworzyć pozory, że nie ma się z tym nic wspólnego, wywołać wrażenie, że informacje zostały przygotowane i dostarczenie przez inne ośrodki.

3. Propaganda SZARA jest pośrednim rodzajem propagandy- prawdziwe źródło pozostaje zwykle ukryte.

E. Aronson i A. Pratkanis przedwstwili: sześć faktów dotyczących nowoczesnej propagandy:

• Reklamy, które zawierają w swoich hasłąch i sloganach takie wyrazy jak: nowy,szybki,łatwy, teraz, nagle, niezwykle, uzyskują większą liczbę sprzedaży produktu.

• We wszelkiego rodzaju supermarketach towary, które są na wysokości oczu sprzedają się lepiej.

• Reklamy zawierające zwierzęta, małe dzieci lub aspekt seksualny sprzedają się efektywniej.

• W supermarketach towary, które zostały umieszczone na końcu stoiska lub przy kasie mają większą szansę na sprzedaż niż produkty co są w innym miejscu.

• Wysoką skuteczność w handlu ma sprzedaż łączona. Szyl sprzedaż 2 sztuk razem w wyższej cenie niż 2 sztuk oddzielnie w niższej cenie, zwiększa to w odczuciu konsumenta „wartość” produktu.

Oddziaływanie wizualne na odbiorcę można podzielić na 3 rodzaje:

• propaganda wizualna,

• reklama

• informacja wizualna

3.