3.5 Қауын дақылдарынан биөнімдер алу барысы
Суретте бастапқы пайда болған қауын дақылының өсу үрдісі көрсетілген. Қауын дақылының жапырақшалары толық қалыптасқан. Жер бетінде төселіп орналасқан сабақтары және гүлдеу кезеңіне дайындық сатысы басталған кезеңі көрсетілген. Тәжірибеге алынған, яғни цианобактериялар сығындысымен өңделген қауын дақылдарының мерзімнен бұрын өсу үрдісі жоғарылайтыны анықталды. Демек, құрамында экзометоболиттерге бай цинобактериялар сығындысы /Автореферат Ерназарова Г.И./ өсу үрдісін жылдамдатады және вегетациялық кезеңнің оңтайлы өтуіне оң ықпал етеді, генеративті гүл мүшелерінің санының артуын тездетеді. Бұл жағдай түйнектің пісіп жетілуі мен қалыптасуына әсер етеді.
Төменде 90 күн мерзімінде пайда болған алғашқы қауын түйнегі берілген (Сурет 28).
Сурет 28. Гүрбек және колхозшы қауындары
Біз далалық тәжірибе қорытындысы бойынша 2014 жылғы қауын түйнегін моделді тәжірибеге алып, зертханалық жағдайда қауын дақылдарынан биоөнімдер алу және оның маңызы туралы мәліметтерді жинақтауды жалғастырдық.
1 биоөнім. Бетке арналған биоmeloкрем. Құрамы көк-жасыл балдырлар сығындысы қосылған жақпа. Бетті қоректік заттармен нәрлендіреді. Сапасы жоғары биоөнім.
2 биоөнім. Цианобактериялар сығындысы қосылған биоmeloсабын.
3 биоөнім. Құрамы қауынның сапалы құнды іріктемесінен және биологиялық белсенді заттары бар өнім. Теріні тазартуға ұсынылады. Биологиялық таза сусын. Сапасы жоғары. Қоспасыз жасалған табиғи өнім. 4 биоөнім. Биоқауын майы. Таза өнім. Қоспасыз. Суықтан қорғайтын қолкремі. Сапасы жақсы. Қауыннан алынатын май кректік , қорғаныштық.Қалпына келтіруші, картаюдың алдын алады, шаш пен бетке нәрлілік табиғи қалпын сақтауға ықпал етеді.
5 биоөнім. Ішуге жарамды сусын. Құрамы спируллина микробалдырынан және қауын шырынынан тұрады. Өте қажетті биосусын болып табылады.
Сурет 29 - Қауын дақылдарынан алынған биоөнімдер
Сурет 30. Қауын дақылдарының шырынды жемістерін сұйық суық азотпен өңдеу
Сурет 31. Цианобактериялар сығындысы қосылған биоmeloсабын
Сабын құрамы сапалы және қол терісін жұмсартады және қажетті биологиялық белсенді заттар қоспасы бар арнайы зертханалық жағдайда алынған сабын. Мұндай ғылым мен бизнесті кіріктіру мақсатында жасалған биосабындар өндірісі заман талабы болып отыр.
Қорытынды
1. Қауын жемістерінің сапалық белгілерін зерттеу нәтижесінде ерте пісетін Көк - гүрбек , Қызыл - замша , орташа мерзімде пісетін Сары -гулябі, Ала -хамма, кеш пісетін Кәрі қыз, Қара - қотыр, Түйе қауын сапалы сорттар екендігі анықталды.
2. Зерттелген қауын сорттарының ішінде Тарнама сортының жапырақтары тезірек қалыптасып, қарқынды өседі.
3.Вахарман сортының жапырақтарында пигменттердің мөлшері, басқа сорттарға қарағанда көбірек байқалды.
Қойылған міндеттерді орындаудың толықтығы: Топырақ жамылғысын цианобактериялар сығындысы негізінде жасалған биопрепараттармен өңдеу арқылы қауын дақылдарының өнімділігін жоғарылатуға болады және алынған қауын дақылдарынан экологиялық таза өнімдер, мұндағы диеталық балалар сусындарын шығаруға және жуғыш заттар өндірісінде қосымша құрамдық заттар болып табылатыны анықыталды.
Ұсыныстар: Қауын іріктемелерін егістік жағдайында өсіру үшін арнайы цианобактериялар сығындысы+биопрепараттармен өңдеу және мол өнім беретін іріктемелер алуға ұсыну.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Гуацалюк Т.Г. Бахчеводства. 1975.С.22-31.
Посявин А.Т. Выращивание арбузов и дынь. 1989.C. 3-8.
Колебошина, Т.Г. Тыква на орошении / Т.Г. Колебошина, А.И. Колебошина, Т.Г. Улучшить агротехнику арбуза / Ю.А. Быковский, Т.Г. Колебошина // Картофель и овощи. – 1991. - № 4. – С. 15-17.
Колебошина, Т.Г. Влияние биопрепаратов и удобрений на продуктивность посевов арбуза / Т.Г. Колебошина, В.С. Курдюков // Аграрный Вестник Урала. – 2010. - № 9-10. - С. 29-31.
Колебошина, Т.Г. Агротехнические приемы повышения продуктивности семеноводства кустовых форм бахчевых культур / Т.Г. Колебошина // Современное состояние и перспективы развития селекции и семеноводства овощных культур: сб. тр..- М.: ВНИИСОК, 2005.С. 223-225.
Бережнева В.В. Физиологические и биохимические процессы дынь при заболевани. 1992. C.112-114.
Эшташвили Г. О биологии, агротехнике селекции и семеноводство арбуза и дыни - Тбилиси. Изд. Анад. Наук ,Груз ССР, 1956.C. 154 - 161.
Алманиязов Қазақстанның қауын қарбыздары. Алматы. Қайнар. 1969.C. 50 - 80.
Сапарниязов Е.Е. Дыни Каракалпакстана. 2000.C. 48-61.
Либберт.Э. "Физиология растений" М. "Мир", 1976. C.18-23.
Говриленка.В.Ф. МГУ, 1977.C. 42-56 .
Кретович.В.А. Биохимии растений. М, Высчая школа,1980.
C .110- 114.
Колебошина, Т.Г. Тыква на орошении / Т.Г. Колебошина, А.И. Колебошина, Т.Г. Улучшить агротехнику арбуза / Ю.А. Быковский, Т.Г. Колебошина // Картофель и овощи. – 1991. - № 4. – С. 15-17.
Колебошина, Т.Г. Гумат калия – как способ повышения урожайности плодов арбуза / Т.Г. Колебошина, Г.Е. Кобкова // Вестник АПК. – 2006. - № 2. – С. 29-30.
Колебошина, Т.Г. Создание материнских форм арбуза с мужской стерильностью и получение на их основе гибридов F1 арбуза в рамках реализации национального проекта / Т.Г. Колебошина, О.П. Варивода, Н.Г. Байбаков, Е.А. Варивода // Вестник АПК. – 2008. - № 10. – С. 22-23.
Колебошина, Т.Г. Урожайность арбуза в зависимости от доз удобрений и густоты стояния растений / В.Ф. Белик, Т.Г. Колебошина // Применение удобрений под овощные культуры в открытом и защищенном грунте: сб. научн. тр. – М.,1988. – С. 113-114.
Колебошина, Т.Г. Особенности формирования урожая арбузов в условиях орошения / В.Ф. Белик, Т.Г. Колебошина // Агротехника и селекция бахчевых: сб. научн. тр. – М.,1992. C. 9-13.
Колебошина, Т.Г. Возделывание арбуза в условиях орошения / Ю.А. Быковский, Т.Г. Колебошина // Баштанництво в Украине. – Киев: Аграрная наука, 1994. – С. 123-126.
Колебошина, Т.Г. Влияние удобрений на урожайность арбуза в условиях орошения Волгоградского Заволжья /Т.Г. Колебошина, И.М. Засядко // Селекция и технология выращивания баштанних культур: мат. межд. научно-практ. конф. – Гола Пристань, 1966. C. 165-166.
Колебошина, Т.Г. Особенности возделывания кустовых форм арбуза и тыквы в условиях богары Волгоградского Заволжья /Т.Г. Колебошина, И.М. Засядько // Овощеводство: Состояние. Проблемы. Перспективы: сб. научн. тр. – М., РАСХН, ВНИИО, 2002. С. 109-111.
Колебошина, Т.Г. Продуктивность бахчевых севооборотов в условиях России / Т.Г. Колебошина // Проблемы научного обеспечения овощеводства: сб. тр. – Краснодар: КНИИОиКХ, 2004. С.239-244.
Колебошина, Т.Г. Агротехнические приемы повышения продуктивности семеноводства кустовых форм бахчевых культур / Т.Г. Колебошина // Современное состояние и перспективы развития селекции и семеноводства овощных культур: сб. тр..- М.: ВНИИСОК, 2005.С. 223-225.
Колебошина, Т.Г. К вопросу возделывания столового арбуза применительно к современным условиям / Т.Г. Колебошина // Селекция и агротехника бахчевых культур: сб. тр. – М.: ВНИИО, 2005.С.109-112.
Колебошина, Т.Г. Влияние гумата калия жидкого торфяного на урожайность и качество столового арбуза / Т.Г. Колебошина // Сб. научн. тр.- Краснодар: КНИИОиКХ, 2006. С. 272-274.
Колебошина, Т.Г. Научно-исследовательская деятельность Быковской бахчевой селекционной опытной станции и развитии бахчеводства Волгоградского Заволжья / Т.Г. Колебошина // Сб. научн. тр. по овощеводству и бахчеводству: мат. научно-практ. конф. – Волгоград, 2008.С.19-22.
Колебошина, Т.Г. Выращивание бахчевых культур / Т.Г. Колебошина // Современные тенденции в селекции и семеноводстве овощных культур. Традиции и перспективы: сб. научн. тр. – М.: ВНИИСОК, 2008.С. 305-308.
Колебошина, Т.Г. Влияние предшественников на урожайность и качество плодов столового арбуза / Т.Г. Колебошина, Г.Е. Кобкова // Генофонд бахчевых культур, пути его использования в решении селекционных и технологических проблем: с. научн. тр.- Астрахань: ВНИИОБ, 2008.С.162-165.
Колебошина, Т.Г. Некоторые особенности возделывания бахчевых культур в условиях Волгоградского Заволжья / Т.Г. Колебошина, Г.Е. Кобкова // Сб. научн. тр. по овощеводству и бахчеводству. – М.: ВНИИО, 2009. С. 227-229.
Колебошина, Т.Г. Влияние биопрепаратов и удобрений на продуктивность посевов арбуза / Т.Г. Колебошина, В.С. Курдюков // Аграрный Вестник Урала. – 2010. - № 9-10. - С. 29-31.
Колебошина, Т.Г. Влияние площади питания и удобрений на урожайность длинноплетистых и кустовых форм тыквы / Т.Г. Колебошина// Агрохимический вестник. – 2010. - № 5. - С. 28-29.
Колебошина, Т.Г. Достижения селекции арбуза в Нижнем Поволжье / Т.Г. Колебошина, С.С. Литвинов // Гавриш. – 2010. - № 6. - С. 36-39.
Колебошина, Т.Г. Агротехнические приемы повышения продуктивности семеноводства кустовых форм бахчевых культур / Т.Г. Колебошина // Современное состояние и перспективы развития селекции и семеноводства овощных культур: сб. тр..- М.: ВНИИСОК, 2005.С. 223-225.
Колебошина, Т.Г. Роль многолетних трав в сохранении и повышении плодородия светло-каштановых почв в бахчёвых севооборотах в орошаемых и богарных условиях/ Т.Г. Колебошина, А.С. Овчинников// Известия Нижневолжского агроуниверситетского комплекса: наука и высшее профессиональное образование.-2010. - № 3 . - С. 7-11.
Колебошина, Т.Г. Влияние продолжительности использования многолетних трав на агрофизические показатели светло-каштановой почвы в бахчёвых севооборотах в орошении и на богаре // Т.Г. Колебошина, А.С. Овчинников // Известия Нижневолжского агроуниверситетского комплекса: наука и высшее профессиональное образование.– 2010 - № 3. - С. 18-21.
Колебошина, Т.Г. Влияние предшественников на агрофизические показатели почвы в посевах арбуза / Т.Г. Колебошина, Г.С. Егорова // Известия Нижневолжского агроуниверситетского комплекса: наука и высшее профессиональное образование.-2010.- № 3. - С. 33-36.
Колебошина, Т.Г. Сравнительная урожайность и качество плодов у длинноплетистых и кустовых форм арбуза в зависимости от площади питания и удобрений / Т.Г. Колебошина, Г.С. Егорова// Известия Нижневолжского агроуниверситетского комплекса: наука и высшее профессиональное образование. -2010.- № 3. - С. 44-49.
Колебошина, Т.Г. Влияние предшественников на засорённость посевов арбуза / Т.Г. Колебошина, С.С. Литвинов // Картофель и овощи. – 2010.- № 8. - С. 17-18.
Колебошина, Т.Г. Промышленное производство бахчевых культур / Т.Г. Колебошина, А.В. Ромов и др. - М.: Росагропромиздат, 1990.C.55-64 .
Колебошина, Т.Г. Рекомендации по выращиванию бахчевых культур в колхозах и совхозах Волгоградской области / Т.Г. Колебошина, Ю.А. Быковский и др. - Волгоград, 1986. C.19- 24 .
Колебошина, Т.Г. Рекомендации по выращиванию бахчевых культур в Волгоградской области / Т.Г. Колебошина, Ю.А. Быковскийи др. – Волгоград: Комитет по сельскому хозяйству и продовольствию Администрации Волгоградской области, 2002. C.43– 50.
Колебошина, Т.Г. Сравнительная урожайность и качество плодов у длинноплетистых и кустовых форм арбуза в зависимости от площади питания и удобрений / Т.Г. Колебошина, Г.С. Егорова// Известия Нижневолжского агроуниверситетского комплекса: наука и высшее профессиональное образование. -2010.- № 3. - С. 44-49.
Қосымша
Сурет 1. Бешек қауынының пісіп-жетілу кезеңі
Сурет 2. Гүрбек қауыны
Сурет 3. Қолхозшы қауыны
Сурет 4. Тарнама іріктемесінің жемісінің түзілуі
(