37 Лясная фауна з'яўляецца важным кампанентам прыродных I трансфармаваных экасiстэм.

Пры ацэнцы ўплыву радыяцыi на стан фауны неабходна ўлiчваць вiдавую радыеадчувальнасць. У якасцi бiялагiчнага параметра пры вызначэннi радыеадчувальнасцi на ўзроўнi арганiзма звычайна выкарыстоўваецца лятальная доза, якая выклiкае гiбель 50 або 100% асобiн за 30 сутак (ЛД_50/30 або ЛД_100/30).

Радыенуклiды ў арганiзмы прадстаўнiкоў фауны паступаюць праз органы дыхання, страўнiкава-кiшэчны тракт i скурнае покрыва. Суадносiны iх паступлення звязаны з асаблiвасцямi арганiзмаў, канцэнтрацыяй i ўласцiвасцямi радыенуклiдаў.

Рэакцыя жывёлы на апраменьванне залежыць ад яе радыеадчувальнасцi на розных стадыях антагенезу, лесагадоўчых умоў i умоў харчавання. Утрыманне радыенуклiдаў у кармах абумоўлiвае назапашванне iх у арганiзмах жывёлы i дозу апраменьвання ад iнкарпараваных радыенуклiдаў. У некаторых жывёлiн каэфiцыент назапашвання ⁹⁰Sr i ¹³⁷Cs наблiжаецца да 1. Iх можна выкарыстоўваць у якасцi бiяiндыкатараў радыеактыўнага забруджвання тэрыторый. Пры стронцыевым забруджваннi гэта, ў першую чаргу, глебавыя сапрафагi (кiўсякi, макрыцы, сухапутныя малюскi), а таксама пазваночныя жывёлы. Пры забруджваннi бiягеацэнозаў радыецэзiем бiяiндыкатарамi могуць служыць пазваночныя жывёлы, а часам i насякомыя.

Асноўная частка радыецэзiю ўтрымлiваецца ў заамасе жывёл, якiя маюць шмат мяккiх тканак і ў якіх сканцэнтравана асноўная частка гэтага радыенуклiду. У мяшаных лясах да iх адносяцца дажджавыя чэрвi, насякомыя, сухапутныя малюскi, дробныя млекакормячыя.

80 Оперативный учет. С наступлением пожароопасного сезона в лесничествах, лесхозах, ПЛХО, МЛХ и подразделениях Беллесавиа организуется специальное дежурство для получения информации о всех возникших пожарах и их ликвидации. В периоды пожарных максимумов дежурство ведется круглосуточно. Графики дежурств утверждаются лесничими, директорами лесхозов и руководителями вышестоящих органов лесного хозяйства. Информация о количестве вновь возникших, действующих и ликвидированных пожаров, а также силах и средствах работавших на тушении лесных пожаров передаются в лесхоз два раза в течение дня в установленное лесхозомвремя. Аналогичная информация в лесхозы поступает от подразделений МЧСБеллесавиа Лесхозы оперативную информацию о лесных пожарах ежедневно направляют в вышестоящие органы. В периоды высокой и чрезвычайной пожарной опасности по условиям погоды оперативная информация о пожарной ситуации передается в районные и областные исполнительные комитеты. На предприятиях ведутся книги по оперативному учету лесных пожаров.

Статистика лесных пожаров. Основным документом учета является "Протокол о лесном пожаре" установленной формы. Перед его составлением проводится осмотр поврежденной огнем площади, устанавливаются границы участков различной интенсивности и видов, производится инструментальная съемка пройденной огнем площади, определяется степень повреждения насаждений и заготовленной продукции, размер нанесенного и ожидаемого ущерба и назначаются лесохозяйственные мероприятия по ликвидации отрицательных последствий пожара.

55 Радыебiялагiчным аналiзам кампанентаў лесу выяўлена надзвычай вялiкая амплiтуда (да 500 разоў) радыеадчувальнасцi раслiн i жывёл, якiя насяляюць прыродныя бiягеацэнозы розных прыродных зон зямнога шара. Прычыны рознай радыеадчувальнасцi асобных вiдаў найбольш поўна тлумачыць тэорыя эколага-геаграфiчнага паходжання вiдаў (Кудзiнаў М. А.). Гэтая канцэпцыя грунтуецца на тым, што ў раслiн адсутнічаюць спецыяльныя ахоўныя прыстасаванасцi да такога экалагiчнага фактара навакольнага асяроддзя, як пранiкальная радыяцыя, а комплекс прыстасаванасцi дзейнiчае як засцярога.

Даследаваннямi прамянёвага пашкоджання лясоў выяўлена складанае ўзаемадзеянне радыяцыйнага фактару з iншымi ўмовамi навакольнага асяроддзя (цеплавым, водным, светлавым iiнш.). У эксперыментах з апраменьваннем лясных бiягеацэнозаў атрыманы звесткi аб марфалагiчных, фiзiялагiчных, цытагенетычных iiншых змяненнях. У апошнiя гады супрацоўнiкамiIнстытута лесу iIнстытута эксперыментальнай батанiкi НАНБ, ЦБС НАНБ iiншых у лясах рэспублiкi з рознай ступенню ўздзеяння iанiзуючага выпраменьвання праводзяцца даследаваннi ўплыву выпраменьвання на асобныя кампаненты лясных бiягеацэнозаў.

Найбольш радыеадчувальнымi з'яўляюцца кампаненты лясных бiягеацэнозаў, якiя адрознiваюцца павышанай сорбцыяй радыенуклiдаў (табл. 12.5). Гэта пацвярджае неабходнасць больш дэталёвага вывучэння ўплыву малых доз iанiзуючых выпраменьванняў на лясныя бiягеацэнозы i асобныя iх кампаненты.