- •5. Ағымдық, аралық және қорытынды бақылау, өзіндік жұмыстар бойынша әдістемелік нұсқаулықтар.
- •Бағалау жүйесі
- •2 Аудиториялық сабақ тақырыптары және оның мазмұны
- •3.1 Оқытушының студентпен бірге жүргізетін өздік жұмысы
- •3.2 Студенттің өздік жұмысының тақырыптары
- •4 Емтихан сұрақтары:
- •5 Әдебиеттер
- •Отбасы – шағын мемлекет
- •І модуль: отан отбасынан басталады
- •Отбасы мүшелері
- •Отбасының қоғамдағы орны
- •Қазақстаным – айбарым!
- •Іі модуль: қазіргі тұрғын үй
- •Қазақ халқының ежелгі үйі - Киіз үй
- •Киіз үй түрлері
- •Ақ босаға
- •Отбасы– ошақ қасы
- •Әйелдер жақ
- •Ерлер жақ
- •Iіі модуль: мінез және келбет
- •Мінез және келбет
- •2Сабақ Лексика: Адамның жан дүниесі және сыртқы келбеті
- •Адамның жан дүниесі және сыртқы келбеті
- •Адам бойындағы жағымсыз қасиеттер
- •Іv модуль: уақыт және адам
- •Уақыт алтыннан да қымбат
- •Студенттің бос уақыты
- •V модуль:салауатты өмір салты
- •Дені саудың – жаны сау
- •Ұлттық тағамдар
- •Сертификатталмаған тағамнан сақ болыңыз
- •Тазалық – денсаулық кепілі
- •Шығыс халықтарындағы тазалықтың 7 ережесі:
- •VI модуль: менің отаным – қазақстан
- •Қазақстан
- •Тәуелсіз Қазақстан
- •Қазақстан Республикасындағы тiл туралы
- •Үш бақытым
- •VII модуль: қазақ халқының дәстүрлі өнері
- •Халықтық қолөнер
- •Қолөнер түрлері
- •Қазақ театр және кино өнері
- •Viiiмодуль: ұлттық мәдениет тамыры
- •Айтыс өнері
- •Күй атасы – Құрманғазы
- •Ұлттық байлық пен ұлттық құндылықтар
- •Іх модуль:өлең – сөздің патшасы
- •Грамматика: Кірме сөздер, оларға қосымшаның жалғануы. Толықтауыш
- •Абай Құнанбайұлы
- •Абай философиясы
- •Грамматика: Қос сөздер, емлесі
- •Грамматика: Жақты және жақсыз сөйлемдер
- •Шәкәрім Құдайбердіұлы
- •Отыз бірінші сөз
- •Х модуль:көркем сөз – көркем өнер
- •Хі модуль: адам және табиғат - егіз
- •Табиғат
- •Адам және табиғат егіз
- •Қазақстандағы қазіргі экологиялық жағдай
- •Қазақстанның экологиясы
- •Грамматика: Сын-қимыл үстеу. Қимыл-сын бағыныңқы
- •Қазақстан қорықтары
- •Қазақстанның табиғи саябақтары, қорықтары, оларды қорғау
- •Хіі модуль:туған жерге саяхат
- •Қазақстанның көрікті жерлері
- •Әзірет Сұлтан тарихи – мәдени қорық мұражайы
- •Хііі модуль: менің мамандығым
- •Университет – білім ордасы
- •Мамандық
- •XIV модуль: қоғам және жастар
- •Қоғам және жастар
- •Қазақстанның жарқын болашағы-білімді ұрпағында
- •Жастар және қоғамдық ұйымдар
- •Жастардың кәсіптік, рухани және дене тәрбиесі дамуына жағдай жасау
- •XV модуль: қазақстан және ғылым мен техника
- •Қазақстандағы білім беру жүйесі
- •Қазақстанның жарқын болашағы-білімді ұрпағында
- •Білім беру жүйесіндегі тың серпіліс
- •Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі
- •Қр азаматтарының саяси құқықтары мен бостандықтары
- •Отбасы құқығының негіздері Ерлі-зайыптылардың құқықтары мен міндеттері
- •Жеке адамның құқығы
- •XVII модуль әлеуметтік зейнетақы ұйымдары
- •XVIII модуль Жарнама және бәсеке
- •XIX модуль ұлылық ұлыдан
- •XX модуль қазақстан және сыртқы саясат
- •XXI модуль түгел сөздің түбі бір
Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі
Сайлау жүйесі мемлекеттік құрылыстың негізгі элементі болып табылады. Қазақстан Республикасында сайлау жүйесі мен сайлау құқығы халықтық егемендіктің бір белгісі ретінде көрінеді, соған байланысты Президент сайлауы, Мәжіліс депутаттары мен жергілікті Мәслихат – сайлауы жүргізіледі.
Республиканың сайлау құқығының көзі құқықтық актілерді, конституциялық құқықтық нормаларды, қоғамдық қатынастарды бағыттаушы, елдегі сайлау органдарының бағытын құрастыру болып табылды.
1995 жылғы 28 қыркүйектегі «Қазақстан Республикасындағы Сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы Республика Президентінің, Парламентінің Сенаты мен Мәжілісі, мәслихаттар депутаттарының және жергілікті өзін-өзі басқару органдары мүшелерінің сайлауын әзірлеу мен өткізу кезінде пайда болатын қатынастарды реттейді, сондай-ақ Республика азаматтарының ерік білдіру бостандығын қамтамасыз ететін кепілдіктерді белгілейді.
(Ағдарбеков Т., Әлайдар А., Алайдаров А.
Құқық негіздері. - Алматы, 2008. - 44 б.)
4-тапсырма. Мәтін бойынша дайындаған сұрақтарыңызды көршіңізге қойып, өзара сұхбаттасыңыздар.
5-тапсырма. Көп нүктенің орнына төменде берілген қажетті сөздерді қойып, мәтінді оқыңыз.
Қр азаматтарының саяси құқықтары мен бостандықтары
Саяси ................. ең негізгісі өкілді органдарды (аудандық, қалалық, облыстық маслихаттар, парламент) қалыптастыруда азаматтардың тікелей қатысуы. Азаматтар мемлекеттік ................ мен жергілікті ............... органдарын .............. және оларға сайлануға, сондай-ақ ................ референдумға қатысуға ............... бар.
Конституция бойынша азаматтар .............. әрі қарусыз жиналуға, жиналыстар, митингілер мен ..............., шерулер өткізуге және тосқауылдарға тұруға ................ Мемлекет органдары .................... заңды мұндай әрекеттеріне .............. жасамауға тиіс.
Азаматтар коғамның саяси өміріне белсенді қатысу мақсатында қоғамдық бірлестіктер ........... құқығынан пайдаланады. Олардың ............... мен бағдарламалары Конституция көлемінде түзілу керек.
Азаматтардың ............... қызметке кіруге тең құқығы бар. Мемлекеттік қызмет ................. кандидатқа қойылатын ......... лауазымдық міндеттердің сипатына ғана байланысты болады және олар заңмен белгіленеді.
(Ағдарбеков Т., Әлайдар А., Алайдаров А.
Құқық негіздері. - Алматы, 2008, - 38-39 б.)
Қажетті сөздер: лауазымына, бейбіт, өзін-өзі басқару, құру, құқығы, демонстрациялар, ережелері, азаматтардың, органдар, сайлауға, республикалық, кедергі, құқықтардың, хақылы, мемлекеттік, талаптар.
6-тапсырма. а) Мәтінді мұқият оқыңыз да, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз; ә) мәтінде кездесетін сын есімдерді тауып, түбір сын есімдерді бір бағанға, туынды сын есімдерді бір бағанға жазыңыз.
Отбасы құқығының негіздері Ерлі-зайыптылардың құқықтары мен міндеттері
Заңның 29-бабына сәйкес ерлі-зайыптылардың жеке құқықтарына мыналар жаттады: тегін таңдау құқығы, қызмет түрін, мамандықты, тұрғылықты жерді таңдау құқықтары, отбасы өмірінің мәселелерін бірлесіп шешу құқығы.
Заңға сәйкес ерлі-зайыптылар тең құқықтарды пайдаланады және тең міндеттерді атқарады. Ерлі-зайыптылардың жеке құқықтарының теңдігі отбасы өмірінің барлық жалпы мәселелерін олардың бірлесіп және өзара келісе отырып шешуінен көрінеді. Алайда, ерлі-зайыптылардың ешқайсысы да жеке құқықтары мен міндеттерін жүзеге асыру кезінде артықшылықты пайдалануға тиіс емес.
Отбасының өмірлік мәселелерін бірлесіп шешу құқығы отбасының бюджетін бөлісу, балалар тәрбиесі, үй шаруашылығын жүргізу, туған-туысқандарымен бірге немесе бөлек тұру міндеттері ерлі-зайыптылардың бір-бірімен келісімі бойынша шешілетінін белгілейді.
Жалпы тәртіп бойынша ерлі-зайыптылардың құқықтық жағынан тең болуы олардың қайсысы қандай затты иемденуіне, ол заттың қандай мақсатқа арналғанына және кімнің атына жазылғанына байланысты емес. Ерлі-зайыптылардың құқықтық жағынан тең болуына олардың отбасы табысының жалпы сомасына қаншалықты үлес қосқаны да әсер ете алмайды. Заң ерлі-зайыптылардың ортақ мүлікке құқығы некеде тұрған кезеңде үй шаруашылығын жүргізуді, балаларды бағып-күтуді жүзеге асырған, немесе басқа да дәлелді себептермен жеке кірісі болмаған жұбайға да тиесілі екендігін арнайы ескертеді.
Алимент алушы жұбайдың еңбекке жарамсыздығы зейнетақы жөніндегі заңдарға сәйкес анықталады. Бұл заң бойынша зейнет жасына жеткен азаматтар еңбекке жарамсыз деп танылады. Алимент алушы жұбайдың материалдық жағдайы да дәл осылайша анықталуы керек, өйткені, алынатын көмектің мөлшері де материалдық және отбасылық жағдайларға байланысты болмақ. Оның мөлшері алиментті төлеу кезінде белгіленген айлық есептік көрсеткіштің еселік қатынасымен бекітіледі.
(Баянов Е. Қазақстан Республикасының
мемлекеті мен құқығының негіздері.2-ші кітап.
- Алматы, 2009. – 368 б. (-143-148 б.))
Сұрақтарға жауап беріңіз:
Ерлі-зайыптылардың жеке құқықтарына нелер жатады?
Ерлі-зайыптылардың жеке құқықтарының теңдігі неден көрінеді?
Отбасы мүшелері отбасының өмірлік мәселелерін қалай шешулері керек?
Ерлі-зайыптылар қандай да бір жағдайларға байланысты ажырасатындай жағдайға тап болса, жылжымайтын мүлік, отбасы заттары және отбасы қаражаты қалай бөлінеді?
7-тапсырма. «Отбасың мықты болсын десең» тақырыбына шағын шығарма жазыңыз.
8-тапсырма. Мәтінді оқып, ондағы негізгі идеяны анықтаңыз. Мәтінді бірнеше бөліктерге бөліп, оларға ат қойыңыз. Әр бөлікте не туралы айтылғанын өз сөзіңізбен айтып беріңіз.
