18. Массив дегеніміз не?Индекс деп нені айтамыз?Массивтің өлшемі, мөлшері ұгымдары қапай түсінесіз?

Бірдей аталған (индентификаторлары бірдей) біртекті шамалардың тобы массив деп аталады. Топқа кіретін әр шаманы массив элементі деп атайды. Әр элементтің массивтің басына қатыс ты алынған реттік нөмірі оның индексі деп аталады. Массив элементінің индексімен қоса көрсе тілген атын нидексті айнымалы дейді. Мысалы, в₉-В массивінің 9-шы элементінің индентификаторы (белгіленуі):с₃-С массивінің 3-ші элементінің аты. Индексті айнымалының бір немесе бірнеше индекстері болуы мүмкін. Осыған сәйкес бір өлшемді, екі өлшемді т.с.с. массивтер болып ажыратылады.Массивтің элементтерінің санын көрсету үшін “мөлшер” деген термин қолданылады. Мысалы В=(в₁,в₂,...,в₉) масивінің мөлшері 9-ға тең.

Математикадағы тізбектер, векторлар, таблицалар, анықтауыштар, матрицалар массивтердің аналогтары болып табылады. Біртекті шамалар дегенді массив элементтерінің бір типке (не бәрі де бүтін, не бәрі де нақты т.с.с.) жататындығын түсіну керек. Массив элементтерімен түрлі операциялардың орындалуын массив элементтерін өңдеу дейміз. Массив элементтерін өңдейтін түрлі алгоритмдерді сипаттауға да жай циклдар, тармақталған циклдар және қабаттасқан цикл құрылымдары қолданылады. Массив элементтерін өңдеу алгоритмдеріндегі кездесетін циклдарды “параметрлі цикл” үлгісінде сипаттаған қолайлы.

19. Массив элементтері эем еске сақтау күрылгысында калай орналасады? Массив элементтерінэлементтерін пайдалануды қалай жүзеге асыруға болады?

Осыған сәйкес бір өлшемді, екі өлшемді т.с.с. массивтер болып ажыратылады.Массивтің элементтерінің санын көрсету үшін “мөлшер” деген термин қолданылады. Мысалы В=(в₁,в₂,...,в₉) масивінің мөлшері 9-ға тең.

Математикадағы тізбектер, векторлар, таблицалар, анықтауыштар, матрицалар массивтердің аналогтары болып табылады. Біртекті шамалар дегенді массив элементтерінің бір типке (не бәрі де бүтін, не бәрі де нақты т.с.с.) жататындығын түсіну керек. Массив элементтерімен түрлі операциялардың орындалуын массив элементтерін өңдеу дейміз. Массив элементтерін өңдейтін түрлі алгоритмдерді сипаттауға да жай циклдар, тармақталған циклдар және қабаттасқан цикл құрылымдары қолданылады.

Массив элементтерін өңдеу алгоритмдеріндегі кездесетін циклдарды “параметрлі цикл” үлгісінде сипаттаған қолайлы. Алдымен қарапайым цикл құрылымымен сипатталатын алгоритмдерді қарастырамыз

І-алгоритм. Аргументтері массив түрінде берілген функция мәндерін есептеудің алгоритмі. (1.1-сурет).

Есептің математикалық қойылуы. Аргумент х-ң мәндер тізбегі х₁,х₂,...,х_n берілген. Көрсетілген формуламен у-ң мәндерін есептеу керек. Y-ң есептелген мәндері ЭЕМ жадында сақталады. у-ң мәндері ЭЕМ жадында сақталу

үшін оларға ұяшықтар массиві бөлінуі керек те, у-ң жеке мәндері индексті айнымалы арқылы белгіленуі керек.

1. Пайдаланылатын айнымалылар.

Берілгендері: х ,х ,...,х

Нәтиже: у-ң есептелген мәндері у ,у ,...,у

1)Алгоритм құрастыру және сипаттау.

Функция мәндерін есептеудің осыдан бұрынғы қарастырылған алгоритмінде х-ң мән- дері цикл денесінде есептелген болатын. Мына есепте х-ң мән-дері алдын-ала беріліп ЭЕМ жадында орналасқан. Бұл есепті шығару үшін де цикл ұйымдастырылады, параметр ролін массив элементтерінің индексі атқарады. Индекс і- дің мәндерін өзгерту арқылы х-ң барлық мәні өзгеріп (операцияға қатысып)шығады да, есептелген у-ң мәндері дайындалған массивке жазылады

Алгоритм — қазіргі математикада, оның ішінде электронды есептеуіш машинада қолданылатын негізгі ұғымдардың бірі. Белгілі бір теңдеу түбірінің жуық мәнін кез келген дәлдікпен табу оған арналған Алгоритммен есептеледі. Компьютердің кең қолданылуына байланысты Алгоритм жаңа мағынаға ие болды. Берілген есепті шешу барысында орындаушыға біртіндеп қандай әрекеттер жасау керектігін түсінікті әрі дәл көрсететін нұсқау да Алгоритм деп аталады. Алогритмді орындаушы — адам, ЭЕМ немесе робот. Әрбір нұсқау — бұйрық. Ал орындаушының жүзеге асыра алатын бұйрықтар жиыны бұйрықтар жүйесі деп аталады. Мысалы, у = (ax + b) (cx - d) функциясын есептеу ЭЕМ-да мынадай әрекеттерден құралады:

а-ны x-ке көбейту R1 деп,

оған b-ны қосу нәтижесі R2 деп,

с-ны х-ке көбейту R3 деп,

сх-тан d-ны алу R4 деп,

R2-ні R4-ке көбейту у деп белгіленеді.

Алгоритмнің бұйрықтары бірінен кейін бірі кезекпен орындалады. Бағдарлама Алгоритм тілінде жазу, бейнелеу мағынасын береді. Компьютерде Алгоритмнің сызықты, тармақты, циклді,логикалық, модельдік, параллельдік, тізбекті т.б. түрлері қолданылады.

Алгоритмнің үздіктілігі деп алгоритмі сипатталып отырған процестің қадамдарға бөлінуін айтады. Қадамдарда нұсқау түрінде қарапайым іс-әрекеттің сипаттамасы беріледі. Алгоритм қадамдарды кез келген ретпен орындала бермейді. Әр адамның сипаттамасында келесі орындалатын қадам көрсетілуі мүмкін, егер ол ашық көрсетілмесе, нұсқаулар жазылу ретімен орындалады деп түсіну келісілген. Алгоритмде көрсетілген іс-әрекеттерді орындаушы адам немесе автоматты құрылғы (ЭЕМ) болуы мүмкін.

2 0.Цикл денесінің құрамына бір немесе бірнеше циклдар енуі мүмкін. Мұндай циклдарды қабаттасқан циклдар деп атайды.

25. Тармақталған циклдар. Егер цикл денесінің құрамына тармақталу енсе, ондай құрылымды тармақталған цикл деп атайды. Ескерту:Мұндағы әр тармақ өз кезегінде күрделі құрылым (тізбектелу, тармақталу, цикл) болып келу мүмкін. Алгоритмі тармақталған цикл құрылымымен сипатталатын есепке мысал.

1-есеп. Есептеу формуласын таңдау арқылы функция мәндерінің таблицасын алу.

Есептің математикалық қойылуы:

Берілген шартқа байланысты есептеу формуласын анықтап функция мәндерін есептеу керек.

Мұндағы х, а-дан b –ға дейін h қадаммен өзгереді.

a x b, h

Амалдардың орындалуының бірнеше тізбектерінің ішінен бір тізбегін берілген шарттың орындалуына байланысты таңдап алынатын болса, онда мұндай алгоритмді тармақталатын д.а.Тармақталатын алгоритмді ұйымдастыру үшін өту немесе таңдау операторын қолдануға

меншіктелетін қосалқы бағдарламаның орындаущы бөлімінде функция аты айнымалы ретінде қолданылады.Функцияны шақырудың жазылуы:Айнымалы аты:=қосалқы бағдарлама аты (нақты параметрлер тізімі);мысал,Z:=Beta(5,6,S,D);

болады.Өту операторы-ң 2түрі болады:шартты,шартсыз.Егер белгілі бір операторға өту үшін ешбір шарт қойлмайтын болса, онда GOTO N шартсыз өту операторы қолд.Егер алгоритмнің белгілі бір бұтағына өту берілген шарттың орындалуына байланысты болса,онда шартты өту IF операторы пайд.Бұл оператордың әртүрлі жазылу түрі бар:IF[шарт]THEN[оператор А]; IF[шарт]THEN[оператор -1]ELSE[оператор-2]; IF[шарт-1]THEN[оператор -1]ELSE IF[шарт-2]THEN[оператор-2] ELSE[оператор-3];

Бірінші жазылған операторда:егер шарт орындалса, онда [оператор А]орындалады,ал егер шарт орындалмаса,онда[оператор А]орындалмайды,осы оператордан кейн жазылған оператор орындалуы тиіс.Екінші операторда:егер[шарт]орындалса,онда[оператор-1]орындалады,ал керісінше жағдайда-[оператор 2]орындалады. Үшінші операторда:егер[шарт1]орындалса,онда[оператор-1]орындалады,ал орындалмаған жағдайда[шарт-2]тексеріледі,егер[шарт-2]орындалса,онда [оператор-2]орындалады,

керісінше жағдайда [оператор-3]орындалады.

Функцияның нақты параметрлері мәндер-параметрі,яғни енгізілетін мәндер болуы мүмкін.Функция нәтижесі оның аты арқылы беріледі.Сондықтан нәтиже меншіктелетін қосалқы бағдарламаның орындаушы бөлімінде функция аты айнымалы ретінде қолд.Функцияны шақырудың жазылуы:Айнымалы аты:=қосалқы бағдарлама аты(нақты параметрлер тізімі);мысал,Z:=Beta(5,6,S,D);