№1 Тәжірибелік жұмыс. Тыныс алу реттелуіне кейбір факторлардың әсері.

Жұмыс мақсаты: кейбір рефлекторлы және гуморальді факторлардың тыныс алу тереңдігі мен жиілігіне әсерін пневмографияны қолдана отырып зерттеу. Сонымен қатар орталық жүйке жүйесіндегі координация үрдісін осы әдіспен зерттеу.

Әдісі:

1. тыныс алуға қорғаныштық рефлекстер:

а) зерттелушінің кеуде жасушасына манжетаны қою, оны ауамен толтырып Марей капсуласымен байланыстыру. Капсула жазбасын кимографпен жанасатындай етіп орналастыру.кимограф барабанын жайлап айналдыру барысында танас алу қозғалыстарын жазу;

б) зерттелуші аузына су құйып, оны жұтпай тыныс алу. Содан соң дем алу кезінде суды жұту. Тыныс алу өзгерді ме? Неге? Суды дем шығару барысында жұтып, тәжірибені қайталау;

в) тыныс алу барысында зерттелушінің мұрнында күтпеген күйде аммиак ерітіндісімен ылғалданған мақтаны 2-3 мирнуттай ұстап тұру, тыныс алу қозгалысын тіркеу. Тыныс алу тоқтайды ма? Неге?

2. тыныс алуға СО₂ – нің жоғары немесе төмен болуының әсері:

а) терең дем алудан кейін тыныс алу қозғалысы барысында демді барынша ұзаққа тоқтату. Демді тоқтатқаннан кейін тыныс алу қалай өзгереді? Неге?;

б) зерттелушіге терең тыныс алу, тынысты тіркеу. Гипервентиляцияны 1 минут ішінде жүргізу, кейін оны тоқтату және гипервентиляция кезіндегі тыныс алуды жазып алу. Ол қалай өзгереді? Негізі бірнеше минуттан кейін дем алу тоқтайды;

в) Марей капсуласын пневмографтан босату және 1 минут бойы орнында жүгіру. Зерттелуші мен Марей капсуласының байланысын қата жалғап тынысты жазып алу. Ол өзгерді ма?

3.қозғалыс акті барысында координация үрдісінің тыныс алуға әсері:

а) ине тесігіне жіпті кіргізу кезінде тыныс алуды жазып алу. Тыныс қалай өзгереді?;

б) өлең оқу кезіндегі тыныс алуды жазу.

Жұмыс нәтижесін тіркеу және қорытындылау.

Нәтижелерді тіркеу кезінде тыныс алу сипатының өзгеруін түрінде көрсету. Қорытындыда тыныс алу өзгерістерін түсіндіру.

6. Әдебиет.

Тақырып бойынша дәріс.

Негізгі :

1. Судаков К.В., и др. Нормальная физиология в динамических схемах: атлас: учеб.пособие. – М., 2009.

2. Агаджанян Н.А., Смирнов В.М.. Нормальная физиология: Учебник для студентов медвузов.- М.: ООО «Медицинское информационное агентство», 2007.

3. Ноздрачев А.Д., Орлов Р.С. Нормальная физиология: учебник + СД-диск. – М., 2006. – 696 с.

4. Физиология человека. Под ред. Р.Шмидта, Г. Тевса. М.,., в 3-х томах.- 2007.

Қосымша :

1. Ткаченко Б. И. и др. Физиология человека.Compendium: учебник. – М., 2009.

2. Современный курс классической физиологии (избранные лекции) с приложением на компакт-диске. Под ре. Ю.В.Наточина, В.А.Ткачука. – М.: ГЭАТАР-Медиа, 2007. – 384 с.

3. Руководство к практическим занятиям по нормальной физиологии: Учеб. пособие / Н.Н.Алипов, Д.А.Ахтямова, В.Г.Афанасьев и др.; Под ред. С.М.Будылиной, В.М.Смирнова. – М.: Издательский центр «Академия», 2005. – 336 с.

4. Атлас по нормальной физиологии / Под ред. Н.А. Агаджаняна.-М.: Высшая школа, 2007.

5. Судаков К.В., Киселев И.И. и др. Нормальная физиология в динамических схемах: Атлас (цветной, иллюстрированный): учебное пособие. – М., 2007. – 350 с.

6. Ситуационные задачи по физиологии с основами анатомии для самостоятельной работы студентов / Под ред. А.А. Утебергенова, Д.А. Адильбековой. - Шымкент, 2006. - 66 с.

7. В.М. Смирнов. Физиология в рисунках и таблицах.- М., «МИА», 2007.