Тұтқырлыққа бұзылуды байқау.

Соңғы онжылдықтарда кесу және жырығы бар үлгілердің статистикалық сынаулары статистикалық жырықтық беріктіктігін сипаттайтын бұзылудың тұтқырлығын анықтау таралған. Бұл сынаулар жоғары төзімді қорытпалардың сынауыда ерекше маңызды, қарапайым сынауларда қанағаттарлық пластикалы сипаттамаларды иеленуі мүмкін, бірақ нақты конструкцияларда жарық пен кеспелердің барында морт сынып қирайды.

К_1с сипаттамалары – жалпақ деформация кезінде күштелудің интенсивті коэффициенті – жоғары берік металлдық материалдардың тұтқыр бұзылудың маңызды сандық критериі болып табылады.

Оның ұстанымының артықшылығы шекті беріктіктің (σ_В) басқа сипаттамаларымен салыстырғанда, К_1с мөлшері σ бұзу кернеуін есептейді және жарықтың ұзындығын да табады. К_1с материал константасы болып табылады: К_1с = σ

Мұнда σ номиналды кернеу (жарықтың болмаған жағдайында);

А=2l₀G – негізгі жарықты құруға жұмсалған жұмыс ; - жарықтың жіберілетін критикалық ұзындығы.

Тұтқыр бұзылуға сынауды созылмалы орталықтанбаған схема бойынша немесе арнайы үлгілердің үш нақтылы иілуі арқылы өткізеді. Үлгілер тікбұрышты көлденең қиманы және біржақты өткір кеспені иеленеді. К_1с анықтау үшін барлық үлгілердің, жарықтың және кесудің және одан алыс серпінді-күштеу жағдайының қатынасы;

а үлгісінің қима қалыңдығы 2,5 (К_1с/ σ_0,2)²1/2π кем болмауы керек. Мұндағы σ_0,2 — сол шарттардағы қарапайым созылулардың материал ағымының шартты шегі.

Жарықтың шыңында пластикалық аумақ радиусын бағалауда келесі қатынасты қолданады ²1/2π.

Жұмыс күштеуінің σ_раб кезінде конструкцияда максималды жіберілетін дефекттің (жарық) өлшемін бағалауда r_пл ²1/2π формуласын қолданады.

Сонымен қатар, кері тапсырманы шешуге болады — дефект өлшемінің мағынасының белгілі кезінде σ_раб табу.

Жіңішке қима кезінде материалдың тұтқыр бұзылу сипаттамасы үшін, жалпақ деформацияға жағдай жасауға мүмкін емес немесе қиын болғанда, К_С коэффициентін қолданады ( мысалы, беттер, құбырлар және т.б.). К_С мағынасы үлгілердің өлшеміне тәуелді және материал константасы болып табылмайды.

Практикалық бөлімі

1. Тапсырмалардың нұсқаулары бойынша жасау

2. Негізгі мөлшерлерге анықтама беру

3. Болаттың механикалық байқауын салыстыру

4. Қорытынды жасау

Болаттан 3мм қалыңдықты тақтай дайындау керек К_1с = 50МПа * м^1/2 и σ_т = 1150 МПа. К_1с үлгілеріне байқауда осындай тақтайдан кесілген жалпақ — деформацияланған жағдай шарттары сақталына ма ? 200 МПа күштеменің әсерінсіз тақтайдың қираусыз сенімді жұмысы үшін жарықтың максималды жіберілетін жарығын анықтау.

Жеке тапсырмалар нұсқаулары

№	араб(см)	К1с (МПа*м)	σт(МПа)	σраб(МПа)
1	3	50	1150	200
2	2	48	1140	190
3	1	46	1130	180
4	3,5	60	1160	250
5	2,5	50	1149	205
6	1,5	48	1135	185
7	4	61	1165	260
8	4,5	62	1168	262
9	5	65	1170	265
10	5,5	67	1172	268
11	6	68	1176	269
12	6,5	69	1178	270
13	7	70	1180	272
14	1,8	49	1138	188
15	2,8	52	1152	208
16	3,8	62	1162	252
17	4,8	66	1166	266
18	5,8	68	1168	268
19	6,8	70	1170	270
20	7,1	71	1171	271
21	7,2	72	1172	272
22	7,3	73	1173	273
23	7,4	74	1174	274
24	7,5	75	1175	275
25	7,6	76	1176	276