1 Сізге жапырақтын кесіндісі және микроскоп берілді.
(a) Окуляр линзаларының үлкейтуін жазып алыңыз
-
[1]
(b) (i) Микроскоптың кіші ұлғаюына дәлдеп жапырақ құрылымының жоспарын салыңыз.
[3]
(ii) Сіздің сызбаңызда берілгендей өсімдіктерге фотосинтез үдерісіне көмектесетін екі бейімделу тәсілін сипаттаңыз.
-
1
2
[4]
(c) (i) Микроскопты жоғары үлкейтуге дәлдеп хлоропласттары бар жасуша құрылымын салыңыз, белгілерімен қоса.
Әр белгі жасуша бөлігінің атауы мен қызметін қамтуы тиіс.
[5]
(ii) Микроскоппен үлкейту кезінде ұлғайту коэффициенті қандай болады
ұлғайту коэффициенті = окулярдың ұлғайтуы x объективтің ұлғайтуы
-
ұлғайту =
[2]
2 Сізге жапырақтардың бірнеше түрлері берілген.
Олар әр түрлі биіктікте өсті.
Сізге жапырақтың өлшемі оның қай биіктікте өскеніне байланысты екендігі жайлы болжамды дәлелдеу қажет.
(a) Сіз жасаған өлшеулерді және өлшеу тәсілдерін сипаттаңыз.
-
[3]
(b) Өз нәтижелеріңізді кестеге енгізіңіз.
[3]
(c) Нәтижелеріңіздің графигін салыңыз.
[5]
(d) Болжам дұрыс па?
Жауабыңызды дәлелдеңіз.
-
[2]
Сұарқ |
Жауап |
Балл |
Қосымша нұсқаулық |
|
1 |
(a) |
Окулярдың дұрыс ұлғаюы |
[1] |
бақылаушыдан |
|
(b) (i) |
айырып танылатын TS қос жарнақты өсімдік жапырағының жоспар-сызбасы қабаттар айқын анықталған
өткізгіш тін мен саңылаулар бар |
1
1
1 [3] |
Жасушалармен толтырылмаған әр секциядағы кейбір мысал жасушалары қабылданады.
таңбалар ескерілмейді |
|
(b) (ii) |
1 балл белгі үшін, 1 балл түсіндірме үшін: мысалы,
жіңішке жапырақ барлық жасушыларға жарықты өткізеді
жапырақтың жоғарғы бөлігінде орналасқан жасушылар жарықты көбірек сіңіреді
тығыз орналаспаған жасушалар / төменгі қабаттағы ауа қуысы көмір қышқыл газының айналмасына көмектеседі
өткізгіш шоғырлар суды/қантты тасымалдайды
саңылаулар транспирацияға/ газ айналымына көмектеседі (көмір қышқыл газ немесе су) |
[4] |
хлоропласттардың бөлінуі ескерілмейді
кутикула/ қабық қабылданады, өйткені ол селдір болып келеді
|
|
(c) (i) |
Әр дұрыс салынған және белгіленген сипат бағаланады:
жасушалық қабырға – форманы/ қаттылықты / төзімділікті қамтамасыз етеді
цитоплазма – химиялық реакиялар/үдерістер орны
вакуоль – сақтау орны
хлоропласт – фотосинтез өту орны
ядро – жасуша белсенділігін бақылайды / ДНҚ/генетикалық материалды қамтиды |
1
1
1
1
1
[5] |
қабылданады: жасушалық мембрана – жасушаға өтетін және одан шығатын материалдарды бақылайды [1] |
|
(c) (ii) |
дұрыс алмасып ауыстыру дұрыс ұлғайту |
1 1 [2] |
бақылаушыдан |
Сұрақ |
Жауап |
Балл |
Қосымша нұсқаулық |
|||||||
2 |
(a) |
аудан
әдіс, мысалы, миллиметрлік қағазға сызыңыз
квадраттарды санап шығыңыз |
1
1
1 [3] |
ұзындығы мен ені үшін 1 балл және сызғыш пайдаланғаны үшін 1 балл қабылданады |
||||||
|
(b) |
нақты таңбалары бар әр көрсеткіш үшін бағаналар (жер үстінен биіктігі жәнеаудан/ұзындығы
бағаналарды атауларында өлшеу бірліктерін дұрыс пайдалану
сонымен қатар барлық жапырақтарға арналған өнделмеген мәліметтер
|
1
1
1 [3] |
жер
үстінен биіктігі (см)
аудан
(см2)
|
||||||
|
(c) |
x осі: өлшеу бірліктерімен бірге дұрыс белгіленген
y осі: өлшеу бірліктерімен бірге дұрыс белгіленген
сезінерлік, сызықтық шәкілдер
дұрыс салынған нүктелер
өте жақсы жарайтын лайықты түзу |
1
1
1
1
1
[5] |
Егер бағаналық график сызылса, балдардың тек үштен бірі мен төрттен бірі беріледі.
|
||||||
|
(d) |
Нәтижелер болжамды қалай дәлелдейтіні жайлы дұрыс дұрыс тұжырым
Тұжырымдаманы қолдайтын сандық мағлұматтар |
1
1
[2] |
Білім алушы жасаған нәтижелерге негізделуі тиіс |
||||||