Пәннің тақырыптық мазмұны

№

Лекция тақырыптары

Тақырып мазмұны

Сағаты

1.

Тіл тарихындағы психологизм бағыты.

Психолингвистика ғылымы туралы түсінік

1. Тіл – психикалық құбылыс. Индивидуалды және әлеуметтік психологизм.

2. Психолингистика анықтамасы, зертеу пәні, мақсаты мен міндеті.

1 апта

2 сағат

2.

ХХ ғ. психолингвистика ғылымының қалыптасуы мен дамуының негізгі кезеңдері

1. ХІХ, ХХ ғғ. қалыптасқан ПЛ мекетептер, бағыттар.

2. Мәскеу, Петербург психолингвистикалық мектептері, өкілдері, теориялық, практикалық мәселелер.

3. Қазақ тіл ғылымындағы психолингвистикалық зерттеулер.

2 апта

2 сағат

3.

Тіл, сөйлеу, сөйлеу әрекеті

1. Тіл, сөйлеу және сөйлеу әрекеті.

2. Ф.де Соссюр структурализмі, Бодуэн де Куртенэ психологизмі.

3. Концепт және психикалық ұғым мәселесі.

3 апта

2 сағат

4.

Тіл – сана, тіл –ойлау жүйесі.

Тіл – ойлау формасы. Ішкі форма - психолингвистикалық категория.

4 апта

1 сағат

5

Семиотика және психолингвистика

Тіл – таңба. Тілдік және ойлау мазмұнының айырмашылықтары.

Тілдік сана анықтамасы. Ойлаудың символикалық формалары. Ғаламның тілдік бейнесі. Сөйлеу әрекетіндегі таңба: когнитивті және дискурстық.

Тілдік сана категориясы мен сөйлеу әрекетіндегі ойлау категорияларының арақатынасы.

5 апта

2 сағат

6

Антрополингвистика принциптері

Антропоцентризм – тіл ғылымының детирминанты. Семиотиканың тіл философиясы мен психолингвистикадағы орны. Тілдің антропогендік табиғаты. Лингвистикалық концепцияның синтездік және аспектілік концепцепциялары.

6 апта

1 сағат

7.

Психолингвистика және когнитология

В.фон Гумбольдттың анторпоцентристік концепциясы және оның психолингвистика мен когнитологияда жүзеге асуы.

Таңбаның когнитивтік және психолингвистикалық теориясы: синтактика, семантика немесе прагматика.

7 апта

2 сағат

8

Психолингвистика аспектілері

Сөйлеу әрекеті теориясының негізгі ұғым-түсініктері.

Іс-әрекеттердің психологиялық теориясы (Л.С. Выготский, А.Н. Леонтьев). Сөйлеудің психологиялық анықтамасы. Сөйлеу әрекетінің деңгейлері (вербальды-коммутикативті қызметтің модельдері) (А.А. Леонтьев, И.А. Зимняя). Сөйлеу әрекеті және активті (белсенді) грамматика (Л.В. Щерба).

Сөйлеу әрекетінің негізгі ерекшеліктері және оның тіл жүйесімен арақатынасы

Психолингвистикалық бірліктер мәселесі. (А. Леоньев). Сөйлеу процесінің құрылымы (Р.М. Фрумкина). Тілдік бірліктердің психикалық шынайылылығы.

Сөйлеудің тууы мен қабылдануының үлгілері.

8 -9

апта

4 сағат

9

Сөйлеу актілерінің онтогенезі.

Сөйлеудің дамуы. Тілдік таңбаларды меңгерудің ерекшеліктері.

10 апта

1 сағат

10

Ішкі (ментальды) лексикон

концепциясы.

Тіл – жеке тұлға игілігі.

Нейролингвистикадағы сөйлеу қызметінің мәселесі: генеративзмнен когнитивизмге. Ақпараттық тезаурус мәселесі. «Ментальды энциклопедия» және «ментальды лексикон».

Жад модельдері. Тілдік бірліктер мен оперативті сана бірліктерінің арақатынасы.

Ішкі лексиконның деңгейлік модельдері..

11-12 апта

4 сағат

11

Ассоциативті грамматика

Грамматика дамуының когнитивтік

алғышарттары. Сөз - ішкі лексикон бірлігі.

Ассоциативті норма мәселесі.

Тілдік бірліктерді қабылдау ішкі лексикон бірліктеріне қол жеткізудің негізі; қабылдаудың негізгі модельдері. Прототиптер теориясы. Уәждемелік ассоциация туралы түсінік. Уәждемелік стратегия прототиптері.

13 апта

2 сағат

12

Психосемантика

Психолингвистикадағы мағына мәселесі. Мағына және ұғым.

Жеке тұлға санасындағы мағына формаларының өмір сүруі. Категоризациялау мәселесі. Сананың психосемантикалық категориялары және оларды модельдеудің әдістері.

Сөздің деривациялық қызметінің психосемантиалық механизмдерін зерттеу. Полиморфтық сөздердің фоносемантикалық құрылымы.

Туынды лексиканың ментальды қызметінің ерекшеліктері.

Ішкі лексикадағы туынды сөздің «жоғарғы» және «төменгі» корреляттары.

14 апта

2 сағат

13

Коммуникативті сана

Сөйлеу коммуникациясының теориясы. Тілдік қарым-қатынас және сөйлеу әректі. Коммуникативті сөйлеу әрекеті. Тілдік қабілеттің қалыптасуы мен қызметі.

Сөйлеу қарым-қатынасындағы интенция, конвенция және символ.

Ұлттық-мәдени концептілер мәселесі және сөйлеу коммуникциясының нәтижелілігі.. Сөйлеу жанрларының прагматикасы.

Мәтіннің психопоэтикасы. Сөйлеу әрекетінің синергетикалық проблемасы. Стереотип және шығармашылық: тілдік ойындардың сөйлеу әрекетіндегі тиімділігі.

15 апта

2 сағат