6.5. Мұнаралы жебелі крандарды есептеу

6.5.1. Крандардың жалпы жағдайы

Мұнаралы крандардың жұмыс жасау жэне жұмыс жасамау (бос жүріс) кезеңдерінің техникалық қауіпсіздігін тексеру есебі, сол кран элементтеріне, кездейсоқ ең үлкен жүктеме әсерінің есебі, сонымеи қатар механизмнің бөлшектері мен кран металл құрылымын шаршау беріктілігіне есептеуі МЕСТ 13994-81 "Қүрылыс мұнаралы крандар. Есептеу нормалары" нұскауында толық келтірілген [10; 11; 13; 14; 15; 16].

Эмпириялык байланыстарға сүйене отырып, алдымен кранның геометриялық және салмақ көрсеткіштерін анықтайды; жүмыстық козғалыстарының жылдамдықтарын табады; кранныц жүктелу сипаттамасын (жүк көтеру шамасының жебе көлбеулігіне I байланыстығын) есептейді. Жебелі кранның жүктелу сипаттама-сы - ол топсалы жебенің горизонталь жазыкка көлбеу орналасу бү.рышына байланысты жүк көтеру шамасының өзгеру заңдылығы. Бүл кезде жүктелу моменті барлық кезеңде тұрақты болады.

Қолданыстағы крандарды жэне олардың механизмдерінің салмағы мен кранның геометриялық қүрылымын ескере оты-рып, жалпы кранның конструкциясын тиімді орнықтылық пен қауіпсіздікке жобалап күрастырады. Сонан соң кранның салмағының түсу орталығының координатын анықтайды (6.10-сурет). Кранныц өзі де жебесі де горизонталь жазықтықта орналасқан [17].

Келесідей мэндер кабылданған: С_г+я, - жүк салмағы жэне жүкті ілу қү-рылғысы, О - кранның жалпы салмағы, Н; О_с, О_к, С_б, С , С_п, С_п - жебенің, кабинаның, мүнараның, жебе полиспастының^ айналмалы платформаның, қарсы салмақтың, дөңгелегі бар төмені раманың сәйкес салмақтары, т; 1/2 + г, а , а а., - кранның айналу' осінен ұхыныста көрсетілген күштерінің сэйкесінше иықтары, м; һ, һ₂, һ₃, һ₄, һ_г һ₄- бұл да рельстердің үстіңгі бетінен, м.

Кранның айналу осінен кранның жалпы салмак түсу ортасыні дейінгі арақашықтық (горизонтальді координат бойынша).

мүндағы, г - кран айналу осінен жебенің мұнараға бекітілген топсі сына дейінгі аракашыктық; I - жебенің үзындығы.

6.10-сурет. Мүнаралы кранның салмак түсу орталық координатын анықтау сызбасы

Бұрылу-тірек жазыктығынан, кранның орталық салмақ түсу ңүктесіне дейінгі (вертикаль координаты бағытымен)

һ =

0

(6.6)

+О (Һ-1,5) + С -Һ4 + О Қ + О-ҺЛ/О.

Кранға әсер ететін желдің жэне инерция күштерін, соның ішінде кранның эрбір элементері мен жалпы массасынан пайда болған жүктемелерді анықтайды. Кранның тұрақтылығын тексеріп, нәтижесінде краннын платформасына орналасқан жэне айналатын жебенің қарсы жагына орналаскан қарсы салмақтардың массасын түзейді немесе орналасу кашықтығын реттейді. Кранның жал-пы жэне конструкциясының салмағын жэне олардың салмақ түсу орталықтарын растаған соң, кранның тіреуіш орны мен оған түсетін күштерді анықтайды.

Жебе мен оны көтеретін полиспастка кернеуді, эрбір краи механизмінің қозғалу кедергілері мен оларға кажет жетек куаттарым анықтап, кран механизмдерін беріктілікке есептейді (4-тарауды кара). Соыан соң жебе мен мұнараның металл құрылымын кажу беріктілігіне есептейді.

6.5.2. Жебе металл қүрылымын есептеу

Жебені есептеу оған эсер етуші жүктемелерін анықтау жэис оның жалпы тұрақтылығын тексеру. Жебеге эсер етуші жүктемелср (6.11-сурет):

6.11-сурет. Көтсру жебесінін есептсу сызбасы

а) жүктелу арқандағы күш:

мұндағы ІІ^жэне і\ - күштен ү_ту саны мен полиспастын ПӘК-і; б) жебені көтеру полиспастындағы арқанның керілу күші: 1

ІМ_А= - 8_г. г-5_г.р+ (С,

+ О_с.сі = 0; (6.8)!

бүдан 8_с = [(О_г + я_г) «_есо8 а + О_с.сі - З_г .г]/р,

мүндағы г, р, (і - сэйкесінше эсер етуші күштер аракашықтықтары^

м; а - жебенің көлбеу орналасу бұрышы, град.;

в) горизонталь К_н жэне вертикаль К_у тірек топсасындағы кұрама реакциялар А:

I X = И_н - 3 . соз у - 8 .со5 5 = 0;

Н г ' с '

К_н = 8_г .соз у + 8_с-со5 6;

Е У = Я, - З_г. 5іп 7 - 8_с.зіп 5 -(С_г + %) - О_с = 0;

Айналу осіне қатысты жебенің инерция моменті:

Т ^с = [О .V. сой а {I .соза+1,5а)]/(3сі),

мұндағы а - тірек топсасы центрінен кранның айналу осіне дейінгі арақашықтық, м.

Жүктің инерция күші:

Жүктің инерция моменті:

Т ^г = (С

Желдің эсерінен жүктелу:

.соза).

мү_ндағы, я - желдің жылдамдық кысымы, Н/м²; Ь - жел бағытыньщ ауытқуын ескеретін динамикалык коэффициенті; Ь = 1,1...2,05; с - кран қүрылымын ескеретін аэродинамикалық коэффициенті; с = 0,35...2,4; Ғ - жел эсер ететін аудан, м². Желден келетін момент:

Тв=\¥.г_ь,

мұндағы, г_ь - жел күшінің орталық осьтен арақашыктығы;

д) инерциялы жэне желдік жүктемеден жебе топсасында туын-дайтын реакциялар К^:

К = Т /Ь ,

г г.с о'

мұндағы, Ь_о - жебенің тірек топсалары арасындағы арақашыктык, м.

е) белдеме жэне жебе қиғаш тірегінің беріктігін тексеру [17, 24]. Жебенің жалпы түрактылығы мен онын айналуын тексеру

құрылыс механикасының жалпы әдістері бойынша аударылуға қарсы тү_рақтылық есептеуінде түйінделеді.