Сурет-1.6 Жоғары гармониканың фильтрлары жұмысының принципі
3.4 Кернеудің ипмульстары мен құлауы, қысқа мерзімді асқын кернеулері
ПКЭ-ның басқа бөлігі коммутациялық үрдістердің, найзағайлық атмосфералық құбылыстың, қорғаныс пен автоматика құралдарының жұмысының нәтижесінде және апаттан кейінгі режимдерде электрлік торапта пайда болатын қысқа уақытты кедергілерін сипаттайды. Оларға кернеу құлауы мен импульстері, қысқа уақытты асқын кернеулер жатады. Бұл ПКЭ стандарт үшін рауалы сандық мәндерді орнатпайды. Осы ПКЭ мөлшерлік бағалауы кезінде амплитуда, ұзақтығы, осы пайда болулардың жиілігі мен басқа да бекітілген, бірақ стандартпен нормаланбаған сипаттамалары өлшену керек.
Кернеудің құлауы 1.7-суретінде көрсетілген. Кернеудің құлауы кернеуі 20 кВ дейінгі электрлік тораптарда оның ұзақтығы 30 с аспауы керек.
Сурте-1.7 Кернеудің құлауы
Кернеудің құлауы оның толық сөнуі сияқты инфокоммуникациялық жүйенің электрмен жабдықталуы үшін ең үлкен қауіпті білдіреді.
Кернеудің импульсі. Кернеу импульсі 1.8 суретте көрсетілген, импульсті кернеудің көрсеткішімен сипатталады. Импульсті кернеудің мәні энергоүнемдеуші ұйымдардың 380/220В әуелік және кабельді электрлік торапта пайда болатын найзалы импульсі үшін сәйкесінше 10 мен 6 кВ аспайды. 380 В тораптағы коммутациялық импульстар үшін импульстың мәні – 4,5 кВ аспауы керек.
Сурет-1.8 Кернеудің импульстары
Кабельді торапта найзалы импульстің пайда болуы мүмкін, егер ол әуелік тоораптан кірсе. Мысалы, егер 10/0,38 кВ трансформаторлық қосалқы стансаға қорек ауылдық тораптар үшін сипатты болатын әуелік желі арқылы берілсе, онда кернеуі 380/220 В төменгі кернеулі тораптардағы найзалы импульстың пайда болуы сондай болмайтындай емес. Қалалық тораптарда, төменгі де, жоғарғы да кернеулі, әдетте, желілерде найзалы импульстің пайда болуын түсіндіру қиын.
Уақыттық асқын кернеу. 1.9 суретте көрсетілген уақыттық асқын кернеу уақыттық асқын кернеу коэффициентімен сипатталады. Коэффициенттің мәні асқын кернеудің ұзақтығына тәуелді, бірақ 1,47 ден аспайды.
Саңылау жерленген бейтарабы бар (яғни, трансформатордың немесе генератордың бейтарабы жерлендіргіш қондырғына тікелей жалғанған) 1 кВ дейінгі кернеулі үшфазалы электрлік тораптардың нөльдік жұмыстық өткізгіштің үзілуі кезінде фаза мен жер арасында уақыттық асқын кернеулер пайда болады. Осындай асқын кернеулердің деңгейі фазалық жүктемелердің симметрия еместігі кезінде фаза аралық кернеудің мәніне жетуі мүмкін, ал ұзақтығы – бірнеше сағатты. Ақаудың бұл түрі жабдықтың ақаулану мен оның жұмыс режимінің бұзылуына қауіпі үшін ғана емес, сонымен қатар өзімен электр жабдықтары мен электрқабылдағыштарының жануының жоғары мүмкіндігі салдарынан өртке қауіптілігін білдіреді.
Сурет 1.9 Уақыттық асқын кернеу
1.1 Кестеде электрэнергиясының құрылымы, оларды сипаттайтын көрсеткіштері мен эқ нашарлауының мүмкін болатын себепкерлері келтірілген.
Кесте-1.1 Электрэнергиясының сапа көрсеткіштері
Электрлік энергиясының құрамы |
Электр энергиясының сапа көрсеткіштері |
ЭҚ нашарлауының мүмкін болатын себепкерлері |
|
1 |
2 |
3 |
|
Кернеудің ауытқууы |
Кернеудің
орныққан ауытқууы
|
Энергиямен жабдықтаушы ұйым |
|
Кернеудің тербелісі |
Кернеу өзгеруінің деңгейі
Фликер
дозасы
|
Ауыспалы жүктемесі бар тұтынушы |
|
Кернеудің синусоидалы еместігі |
Кернеу
қисығының синусоидалылығының бұралу
коэффициенті
Кернеу
гармоникасының n-ші
құраушысының коэффициенті
|
Сызықты емес жүктемесі бар тұтынушы Потребитель с нелинейной нагрузкой |
|
Кернеудің үшфазалы жүйесінің симметрия еместігі |
Кері тізбек бойынша кер- неудің симметриялы емес- тігінің
коэффициенті
Нөльдік тізбек бойынша кернеудің симметриялы еместігінің коэффициенті
|
Симметриялы емес жүктеменің тұтынушысы |
|
Жиіліктің ауытқууы |
Жиіліктің
ауытқууы
|
Энерго үнемдеуші ұйым |
|
Кернеудің құлауы |
Кернеу
құлауының ұзақтығы
|
«Сол сияқты» |
|
Кернеудің импульсі |
Импульсті
кернеу
|
«» |
|
|
Уақыттық
асқын кернеудің коэффициенті
|
«» |
|
Уақыттық
асықн кернеу
ЭСК көрсетілген тәртіптерге (кернеу ойылымы, импульстік кернеу және уақыттық қайтакернеу коэффициенттерінің ұзақтығынан бөлек) сәйкестігін бағалау үшін минималды 24 сағатқа тең есептік уақыт орнатылады
Жоғарыда көрсетілген көрсеткіштерді сипаттау үшін стандартпен қалыпты есептелінген және ЭСК барынша рауалы мәні немесе 1.2 кестесінде көрсетілген нормалар орнатылған.
Электрлік жүктемелердің кездейсоқ өзгеруімен байланысты ЭС нормаларын сақтау міндеті осы уақыт ішінде мүмкін емес, сондықтан стандартта ЭС нормаларын асу ықтималдығы көрсетіледі.
Кесте 1.2 ЭСК нормаларының айырмашылықтары
ЭСК атауы |
Мемлекеттік стандартпен рұқсат етілген мәндер |
|
қалыпты |
шекті |
|
Кернеудің орнатылған ауытқулары |
|
|
Желінің номиналды кернеуінен |
||
Жиiлiктiң ауытқуы |
|
|
Шамадан тыс кернеудің және ойылымдардың ұзақтығы |
|
30 сек дейінгі ойылым |
Кернеу қисығының синусоидалды бұрмалау коэффициенті |
8% |
12% |
Кері рет бойынша кернеу симметриялығын жоққа шығаратын коэффициент |
2% |
4% |
Нөлдік рет бойынша кернеу симметриялығын жоққа шығаратын коэффициент |
2% |
4% |
%
%
Өлшенген ЭСК стандартпен орнатылған есептік уақыт ішінде 0,95 ықтималдығымен қалыпты рұқсат етілген мәндерден аспауы қажет. ЭСК ұсынылған өлшемдерінің жалпы ұзақтығы жұмыс және демалыс күндерін міндетті түрде қосу арқылы таңдалу керек жіне 7 тәулікті құрайды.