1.3 Ұйымның есеп саясаты

ЖШС “САДУ” баспаханасы заңды тұлға болып 1999 жылы 3 қарашада тіркелді және өз қызметін Қазақстан Республикасының заңдарына және өз жарғысына сәйкес жүзеге асырады. ЖШС өзінің қаржылық және өндірістік қызметін шаруашылық дербестік негізінде жүргізеді. ЖШС дербес балансы, есеп айырысу және банктік басқа да шоттары, атауы бар мөрі (қазақ, орыс, ағылшын тілдеріндегі атауы) бар.

ЖШС “САДУ” баспаханасының қатысушылары болып:

Ұйымдастырушысы –Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлікті басқару бойынша мемлекеттік комитеті (мемлекеттік мүлік бойынша аумақтық комитет).

Қатысушылары – Қазақстан Республикасының заңды және жеке тұлғалары, қазіргі заңнама мен нақты қаулысына сәйкес өзге елдің қатысушылары болып келеді.

Бухгалтерлік есеп ақпараттары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 6 ақпанындағы №170 «Қазақстан Республикасынадағы еңбекақыны ұйымдастыруды жетілдіру туралы» (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылдың 24-ші ақпанындағы өзгертулер мен түзетулер енгізілген № 293 қаулысымен) қаулысына сәйкес жүргізіледі.

Коммерциялық құпияға жататын негізгі құжаттар:

• төлем тапсырмасы;

• Банк көшірмелері;

• Кассалық кіріс және шығыс ордерлері;

• шаруашылық келісім-шарттар.

ЖШС “САДУ” баспаханасының бухгалтерлік есебі журнал-ордерлік жолмен жүргізіледі. Барлық оперциялар шаруашылық операциялар журналында тіркеледі. Бұнда келесі журнал ордерлер толтырылады: №1 журнал-ордер, және касса операциялары бойынша ведомості, № 2 Журнал-ордер және есеп айырысу операциялары бойынша ведомості, № 5 журнал-ордер және бюдетпен есеп айырысу, № 6 журнал-ордер жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу, № 7 журнал-ордер, № 8 берілген аванстар бойынша журнал-ордер, № 9 берілген аванстар бойынша журнал-ордер, № 11 сатып алушылармен есеп айырысу бойынша журнал-ордер, № 12 айналымнан тыс активтердің қозғалысы бойынша журнал-ордер, № 13 меншікті капиталдың қозғалысы бойынша журнал-ордер, № 14 Жиынтық табысты құру бойынша журнал-ордер. Журнал –ордерлердегі қалдықтар айналым-сальдо ведомосіне апарылады, содан соң жұмыс шоттары бойынша сальдосы Бас кітапқа жазылады.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттардың негізінде жүргізіледі. Кәсіпорында келесі бастапқы құжаттар толтырылады:

• Тұрақты активтер бойынша:

№ ОС-1 формасы, активтерді беру-алу актісі

№ ОС-3 формасы, тұрақты активтерді істен шығару актісі,

№ 326 формасы 101-106 және 121-126 шоттары бойынша айналым ведомосі,

• Материалдық қорлар бойынша

№ м-2а формасы, сенім хат,

№ М-3 формасы, берілген сенім хаттардың есебінің журналы,

№ 321 формасы, толық материалдық ауапкершілігі туралы типтік келісім –шарты,

№ 434 формасы, накладнойлар

- Еңбек ақы бойынша

№ 49 формасы, төлем есеп айырысу ведомосі,

№ 421 жұмыс уақыты есебінің табелі,

№ 425 демалыс беру туралы хат

№ 451 жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы салымдары есебінің карточкасы

• Кассалық операциялары бойынша

№ КО-1 кассалық кіріс ордері

№ КО-2 кассалық шығыс ордері

№ КО-4 Касса кітабы

• № 286 аванстық есеп беру

- № 297-б формасы «тапсырыс берушілермен есеп айырысу»

ЖШС «САДУ”- баспаханасының бухгалтерлік eceбi Қазақстанның бухгалтерлік eceп стандарттарының және журналды - ордерлік формасы бойынша шоттардың типтік жоспарына сай жүргізіледі. Сонымен бipгe, ұйымдардың есеп саясаты ұйымдардың қызметін, салықтық жоспарлауды, бағалау саясатын анықтайтын негізгі көрсеткіштерін жүзеге асыратын негізгі құрал болып табылады.

Есеп саясаты 1995 жылдың 26 желтоқсанындағы Қазақстан Республиксы Президентінің "Бухгалтерлік есеп туралы" Заң күші бар № 2732 жарлығына сәйкес жүзеге асырылады. Оның қалыптасуы үшін Бухгалтерлік есептің стандарттары, соларға әдістемелік нұсқаулар, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп жүйесін реттеу нормативті-құқықтық құжаттары негізгі база болып табылады. Есеп саясаты ұйым есебінің негізгі ережесін анықтайды, ішкі бақылау мен сыртқы аудит талаптарын да анықтайды. Жалпы алғанда есеп саясатын icкe асыру кезінде мыналарды ескеру керек: кәсіпорынның өз міндеттерін іске асыра алуы; кәсіпорын өз қызметін болашақта жалғастыра алауы (үзілмеушілік принцип); кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп бip есепті кезеңнен келесі есепті кезеңге дейін жалғастырылады, егерде шаруашылық жағдайлар өзгерген кезде жалпылама талдаулар жасауға мүмкіндіктің бар болуы (жалғастырмалы принцип); шаруашылық қызметтердің барлық көрсеткіштері есептегі сол кезеңге қатысты (уақытша белгіленетін принцип) болуы. Бұдан басқа да мынадай талаптарды ұстану керек:

- шаруашылық қызметтегі барлық операциялар бухгалтерлік есепте толық бейнеленуі тиіс; .

- табыстар мен активтерге карағанда шығындар мен пассивтердің бухгалтерлік есептегі көрінісін шынайылықпен келтіру;

• нақты аналитикалық және синтетикалық есептер және бухгалтерлік есептеу көрсеткіштерінің сәйкестілігі,

• ұлттық, кәсіпорын мөлшері мен оның қызметінің масштабын есептеу үшін экономиканы енгізуді білдіреді;

"Салықтар және басқа да бюджеттік төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес салықтық есептер мен төлемдер іске асырылады (Салық кодексі 12.06.2006ж. №1074-УП). Есеп саясатының жүзеге асуына ЖШС «САДУ"- басшысы жауап береді.

ЖШС “САДУ” - бухгалтерлік балансы СБУ-дің барлық талаптарына сай келеді. ЖШС “САДУ” - ұзақ мерзімді активтері 2004 ж 1 каңтардағы жағдайы бойынша мынадай негізгі құралдардан тұрады: машина және құрал-жабдықтардың жалпы баланстық құны 874174 теңге, басқа да негізгі жабдықтардың жалпы баланстық құны 1538040 теңге, жинағы 1152986 теңге.

Қаржылық-шаруашылық қызмет нетижесі туралы есеп 30 БЕС-на сәйкес жасалады. Есептік мерзімде жасалған табыстар мен шығындар туралы жазылғаны есептік мерзімде таза табыс пен шығынды анықтаған кезде қосылады. ЖШС "САДУ" баспаханасының eceпті мерзімі күнтізбелік жыл болып есептеледі. Қаржылық-шаруашылық қызметтерінің нәтижелері жеделдетілген ақпараттар үшін ай сайын жасалады. Түзетулер сомалары және алдыңғы мерзімдегі қаржылық есептерді құрған кезден жіберілген қателер eceптi мерзімдегі табыстарға немесе шығындарға қосылады.

"Ақша - қаражатттарының қозғалысының eceбi" 4 БЕС-на сәйкес ЖШС “САДУ” Қазақстанның АҚ «Банк-Центркредит" банкінің есеп шоттарында жүзеге асырылады.

6 "Негізгі құралдар eceбi" стандартының әдістемелік нұсқаулар БЕС-на сәйкес негізгі құралдар eceбi жүргізіледі. Алғашқы материалдық емес активтер мен негізгі құрал қаражаты туралы кағаздар арқылы (тапсырып-қабылдау aктici, шығару, келу) жүргізіледі. Бухгалтерлік есепте негізгі құрал құнына тәуелді емес ұзақ уақыт бойы пайдаланылатын (1 жылдан жоғары) материалдық активтер жатады, ал салықтық есепте — айлық есептік керсеткіші 50 ден жоғары құны бар активтер, олар бip жылдан жоғары қызмет мерзімі мен қаржылық жылға сәйкес республикалық бюджет туралы заңда бекітілген. (Салық кодексі 105 бабы.)

Негізгі құралдарға амортизация есептеудің тура жолын қолданады.

Негізгі мүлікті жөндеу кезінде ЖШС "САДУ"баспаханасы мына ережелерді басшылыққа алады:

Күрделі жөндеу - негізгі мүліктің бөлек бөлімдерін, барлық дефектілерді қалпына келтіреді, яғни эксплуатация кезінде немесе объектінің жөндейтін жерін қарағанда шыққан жөндеу жұмыстары да қоса кіреді. Күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілген мерзімі пайдалану мерзіміне байланысты. Ағымдағы жөндеу кезінде тез бұзылатын детальдар ауыстырылады, объектінің істен шыққан ұсақ деталдарын ауыстырады. Ағымдағы жөндеу жұмысы кезінде шыққан шығындар сол кезден ұйымның шығынына кіреді. Күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізгенде келісім шартқа отырады және смета толтырылады. "Баспаханадан басып шығарылған кітаптарды, журналдарды, тапсырып-қабылдау актісі" негізінде басып, өңдеп шығару жұмыстарын аяқтау бойынша жөндеуге кеткен қаржы ұйымның шығындары есебінен шығарылады. ЖШС "САДУ" баспаханасының материалды емес активтер бағдарламалық қамтамасыз етуден тұрады. Бағдарламалық камтамасыз ету құны 102 шотында есептеледі. Пайдалану мерзімі 1 жыл. ЖШС "САДУ" баспаханасының Банк-Центркредит АҚ валюталық шоты бар ұлттық эквивалента операциялық бейнесі теңге және есебінде салық салу заңының талаптары бухгалтерлік есеп талаптарынан айырмашалықтары бар, сондықтан да бухгалтерлік табыс пен салық табысының айырмашылықтары туады. Күнделікті кездесетін айырмашылықтар мыналар:

A) Қазақстан Республикасыньң Yкiмeтi бекіткен іс-сапарлық және әкімшілік шығындары нормадан жоғары;

Б) Валюталық есеп пен шетелдік валюта операциялары бойынша бағамдық айырмашылықтар;

B) Бюджеттен түсетін айыппұл санкциясы;

Г) Кәсіпорын қызметтеріне қатысы жоқ шығындар;

Д) Салық заңына сай заңды тұлға ұсынған салық жеңілдіктері.

Уақытша айырмашалықтар бухгалтерлік есеп бойынша бірнеше шығындар мен табыстар бip есептік кезеңге катысты болған кезде пайда болады. Уақытша айырмашылықтар болашақта салықтық эффект анықталған кезде жойылады және есеп кезінде бейнеленеді.

Тауарлы-материалдық қорларды бағалаудың орташа өзіндік құнын есептеу әдісі қолданылады.

Ұйымның есеп саясаты Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 2003 жылғы 17 қаңтардағы № 14 бұйрығыме: №1 «Есеп саясаты және оны ашу», № 2 «Бухгалтерлік баланс және қаржылық қортынды есеп маңызын ашу негіздері», № 3 «Қаржы шаруашылық қызметі нәтижесі жөнінде қортынды есеп» жөніндегі стандарттары жойылып, бұлардың орнына № 30 «қаржылық қорытынды есеп тапсыру» жөніндегі жаңа стандартының негізінде құрастырылған.

Есеп саясатындағы негізгі қабылданған бухгалтерлік принциптері:

Мүліктік жекелену, Үздіксіздік, сенімділік, шындық, бейтараптық, байқаушылық, және шаруашылық факлітерінің толықтығы принциптері жатады.

2-бөлім. Жұмыскерлермен еңбекақы төлеу бойынша есеп айырысудың есебі.