4. Өндірістегі автокөліктердің шығарылымы

Өндірістегі автокөліктердің ластауы. Әр түрлі топтағы отындарды (жанармай, дизельді, газды) пайдаланатын автомобильдер бар болған жағдайдағы есептеу кезіндегі 1-лік шыгарылатын зиянды заттардың массасын мына теңдеумен анықтайды:

М_i = q_i * τ * n * R * 10^-6 (3.4)

мұндағы q_i – автожүргізушінің шығаратын і- лік зиянды заттары, г/км,

τ- есептелетін уақыттағы автомобильдің жүрген жолы, км;

n- орташа шамадағы парктің автомобильдің шығаратын заттарына әсер етуші коэффициент;

R- автомобильдің техникалық жағдайына әсер етуші коэффициент.

Жүк машинасы жанармайы ДВС

М_CO = 55,5 · 17000 · 1,33 · 1,69 · 10^-6 = 2,12 (т/жыл),

М_CH = 12 · 17000 · 1,33 · 1,69 · 10^-6 = 0,459 (т/жыл),

М_NO = 6,8 · 17000 · 1,33 · 1,69 · 10^-6 = 0,259 (т/жыл).

Заттардың шығарылымын толық саны:

М_∑ = М_CO + М_CH + М_CH = 2,12+0,459+0,259= 2,838 (т/жыл).

Автобустар ДВС

М_CO = 51,5 · 19000 · 1,32 · 1,69 · 10^-6 = 2,183 (т/жыл),

М_CH = 9,6 · 19000 · 1,32 · 1,69 · 10^-6 = 0,407 (т/жыл),

М_NO = 6,4 · 19000 · 1,32 · 1,69 · 10^-6 = 0,271 (т/жыл).

Заттардың шығарылымын толық саны:

М_∑ = М_CO + М_CH + М_CH = 2,183+0,407+0,271= 2,861 (т/жыл).

Саляркамен жанатын автобус

М_CO = 15 · 13000 · 1,27 · 1,8 · 10^-6 = 0,446 (т/жыл),

М_CH = 6,4 · 13000 · 1,27 · 1,8 · 10^-6 = 0,19 (т/жыл),

М_NO = 8,5 · 13000 · 1,27 · 1,8 · 10^-6 = 0,253 (т/жыл).

Заттардың шығарылымын толық саны:

М_∑ = М_CO + М_CH + М_CH = 0,446+0,19+0,253= 0,889 (т/жыл).

Кәсіби жеңіл машиналар

М_CO = 16,5 · 28000 · 1,28 · 1,63 · 10^-6 = 0,964 (т/жыл),

М_CH = 1,6 · 28000 · 1,28 · 1,63 · 10^-6 = 0,093 (т/жыл),

М_NO = 2,23 · 28000 · 1,28 · 1,63 · 10^-6 = 0,13 (т/жыл).

Заттардың шығарылымын толық саны:

М_∑ = М_CO + М_CH + М_CH = 0,964+0,093+0,13= 1,187 (т/жыл).

Өндірістегі автокөліктің толық ластайтын шығарылымы:

М_∑ = ∑ М_i = 2,838 + 2,861 + 0,889 + 1,187 = 7,775 (т/жыл).

5. Қазанда өнімділігі 30 т/сағ дейін құрайтын отын жанғанда шығарылатын зиянды заттарды есептеу.

Әдістеме өндірістік жане коммуналдық қазан агрегаттары жане тұрмыстық жылу генераторлары әсер ететін оттықтардағы қатты отын, мазут жане газ жанғанда газ тәріздес өнімдермен шығаратын зиянды заттарды есептеуге арналған.

Оттық жане отын түріне тәуелді Х жане К_со коэффициенттерінің

мәндері

3-кесте

Оттық түрі	Отын	Х	Ксо , КГ/ГДж
1	2	3	4
Отынды қолмен лақтыратын жылжымайтын	Қоңыр және тас көмірлер	0,0023	1,9
Шахталық	Қатты отын	0,0019	2,0

ҚР-ғы отынның сиппаттамасы

Туылған жері, бассені	Белгісі классы	Wr, %	Ar, %	Sr, %	Qri, MДЖ/ кг	Ur0, м3/кг
1	2	3	4	5	6	7
Қарағанды бассейні	КСШ	9,5	32,6	0,81	18,55	5,33

Кіші қуаттағы оттық қазандардың сипаттамасы

Оттық пен қазан түрі	отын		g3	g4
1	2	3	4	5
Отынды қолмен лақтыратын жылжымайтын торы бар оттық	Қоңыр көмір Тас көмір Антрациттер	1,6 1,5 1,7	2,0 2,0 1,0	8,0 7,0 10,0

Қатты бөліктер. Күл пештерінің шығаратын заттарын жане қазан агрегатының түтінді газбен бірге атмосфераға шығарылатын қатты отын жане мазут бірлік уақытында есептеу мына формуламен анықталады:

П_тв = В · А · Х · ( 1 - η) (3.5)

Мұндағы В-табигғи отынның шығыны (т/жыл, г/с)

А^r - жұмыс массасындағы отынның күлдігі (%);

η – қатты заттардың бөлігі;

Х = а_ун / (100-Г_ун); а_ун – кететін отын күлінің бөлігі;

Г_ун – кететін жанғыштардың құрамы (%);

П_тв = 55 · 32,6 · 0,0023 · (1 - 0) = 4,1239(т/жыл)

Күкір қышқылы. Қазан агрегаттарының атмосфераға түтінді газбен шығаратын күкірт оксидін SO₂-ге (т/жыл, т/сағ,г/с) бірлік уақытында есептеу мына теңдеумен анықталады

П_SO2 = 0,02 · В · S^r (1- η_so2) · (1- η΄_so2) (3.6)

мұндағы S^r – жұмыс массасы отындағы күкірт құрамы (%)

ηso₂ – отынның ұшатын күлімен байланысты күкірт оксидінің бөлігі.

П_SO2 = 0,02 · 55 · 0,81· (1 - 0,1) · (1 - 0) = 0,8019 (т/жыл)

Көміртегі қышқылының шығаратын заттарының негізгі бағасы (т/жыл, г/с) мына теңдеумен есептеуге болады:

П_со = 0,001 · В · Q_i^r · Kсо · (1 - q₄/100) (3.8)

мұндағы Kсо – отын жанғанда шығаратын көміртегі оксидінің жылу бірлігіне сәйкес мөлшері (кг/ГДж).

Қоңыр көмір үшін:

П_со = 0,001 · 55 · 18,55 · 10⁶ · 1,9 · 10^-9 · (1 - 8 /100) = 0,0017 (т/жыл)

Тас көмір үшін:

П_со = 0,001 · 55 · 18,55 · 10⁶ · 1,9 · 10^-9 · (1 - 7/100) = 0,0018 (т/жыл)

Антрациттер үшін:

П_со = 0,001 · 55 · 18,55 · 10⁶ · 1,9 · 10^-9 · (1 - 10/100) = 0,0017 (т/жыл)

Көміртек оксидтері толық ластайтын шығарылымы:

∑ М(СО) = 0,0052 (т/жыл)

Азот қышқылы. Азот қышқылының уақыт бірлігінде шығарылатын мөлшерін мына формулалармен есептейді:

П_NO2 = 0,001 · В · Q_i^r · K_NO2 · (1 - β) (3.9)

мұндағы Q_i^r - табиғи отынның жылу жануы (МДж/куб.м);

K_NO2 – 1 ГДж жылу (кг/ГДж) кезіндегі пайда болатын азот қышқылының

санын көрсететін шама;

β – техникалық шешімдер қолданған жағдайда азот қышқылының

шығынын төмендетілген дәрежесіне тәуелді коэффициент.

П_NO2 = 0,001 · 55 · 18.55 ·10⁶ · 0,17 · (1 - 0)= 173442.5 (т/жыл)