Стационарлы нейтрондық әдістер.

ҰГЗ стационарлы нейтрондық әдістері жылдам нейтрондар ағынымен (0,5 МэВ энергиядан жоғары) және тығыз нейтрондарды, жылу немесе жылу асты энергияға дейін баяулатып немесе ядро атомдарымен (радиациалық қармау) жылу нейтрондарын қармау кезінде пайда болатын гамма-кванттарды тіркеу. Нейтрондарды алу үшін, әдетте кейбір элементтердің ядросымен альфа бөлшектердің жұтылу реакциясын қолданады. Кәсіпшілік геофизика тәжірибесінде ампуладағы плутонийді сәуле көзі, ал берилийді нысына ретінде жиі қолданады. Бұл жерде нейтрондардың орташа энергиясы 2,7 МэВ. Ал 0,025-0,02 эВ энергиялы нейтрондар жылулық деп есептелінеді. Біршама жоғары энергиялы нейтрондар – жүз электрон вольтқа дейін жылу асты болады. Нейтрон жылдамдығын баяулатуға қабілетті элементтердің ядро массалары, нейтрон массасына жуық болуы керек. Сондықтан баялаулатқыш сутегі, ал жоғары баяулатқыш көміртек пен берилий болады. Жылу нейтрондарына тез жұтқыш элементтері, яғни хлор, бор, кадмий, литий, темір, марганец қатысты

Табиғи радиоактивтілік дегеніміз не?

Табиғи радиоактивтілік дегеніміз – химиялық элементттің атом ядросында болып жатқан табиғи немесе жасанды ионизациялық сәулелену (ионизирующее излучение) өрісінің сипаттамаларын өлшеуге негізделген геофизикалық әдітердің бipi. Әртүрлі элементтердің 230-дан астам радиоактивті изотоптары, радиоактивті нуклид деп аталатыны бізге белгілі. . табиғи радиоактивті қатар немесе ауыр элементтердің шоғыры уран-238, уран-235, торий-232 болып табылады. Менделеев таблицасында 82-ші реттік номерлерінен бастап ауыр металдар радиоактивтілігі, бір элементтен басқаға айналып жүреді және артынан төзімді радиоактивті емес изотоптарға айналады.

Тау жыныстарының радиоактивтілігі.

Тау жыныстарының және руданың радиоактивтілігі мейлінше көп болған сайын оның құрамында уран, торий, калий-40 табиғи радиоактивті элементтер концентрациясы көп болғаны. Жыныстарды құраушы минералдардың радиоактивтілігі бойынша 4-топқа бөлінеді. Радиоактивтілігі жоғары болып уран, торий минералдары, сонымен бірге уран мен торий құрамында шашыранқы түрде кездесетін минералдар белгіленеді. Ең жоғарғы радиоактивтілік құрамында калий 40 кездесетін минералдарға тән (дала шпаты, калий тұзы). Орта радиоактивтілік магнетит, лимонит, сульфид сияқты минералдарға тән.

Радиоактивтілігі төмен кварц, кальцит, гипс, тас тұзы және т.б.

Тау жыныстарының радиоактивтілігі ең бірінші жыныстарды құраушы минералдар радиоактивтілігімен анықталады. Олардың радиоактивтілігі метоморфизм дәрежесіне және жасына, пайда болу ерекшелігіне, санды және сапалы минералдар құрамына байланысты. Тау жыныстарының және руданың радиоактивтілігі уранның пайыздық эквиваленттілігі бойынша келесі топқа бөлінеді:

- радиоактивті емес жыныстар ( 10^-5 %);

- радиоактивтілігі орташа жыныстар ( 10^-4 %);

- радиоактивтілігі жоғары жыныстар және рудалар ( 10^-3 %);

- радиоактивті емес рудалар ( 10^-2 %);

- радиоактивтілігі жоғары және қатарлы рудалар ( 0,1 %).