19.Лимфо-миелоидтық жиынтығы бір жүйе ма, дәлелдеңіздер.

20.Бірінші реттік лимфоидты мүшелердің мағынасын дәлелдеңіздер. Лимфа түйіндерінің қызметі

1.Қанжасау қызметі лимфоциттердің антигенге тәуелді дифференцировкасымен белгіленеді. Эмбрионалдық даму кезеңінде лимфалық түйіндер қысқа мерзім әмбебап қанжасау мүшесінің қызметін атқарады. Ересек адамдарда қанжасаудың патологиясы жағдайында мүшенің бұл қызметі қайтадан басталуы мүмкін.

2.Тосқауылдық-қорғаныш қызметі келесі жұмыстармен белгіленеді: а)антигендерден арнайы емес қорғау лимфадан антигендерді макрофагтардың және «жағалаулық» жасушалардың көмегімен фагоциттеу арқылы лимфаны тазалау; б)арнайы қорғау ерекше иммундық реакцияларды қамтамасыз ету.

3.Дренаждық қызмет. Тіндерден шығатын әкелуші тамырларға келген лимфаны жинау. Түйіннің бұл қызметі бұзылған кезде шеткері мүшелердің ісінуі байқалады. Бұл құбылыс клиникада жиі кездеседі. Мысалы, сүт безінің рагі кезінде жүргізілетін мастэктомияда аймақтық лимфа түйіндері де қоса сылынады. Осының салдарынан лимфа тамырларының алыстағы лимфа түйіндерімен байланысы бұзылып, қолдардың ісігі пайда болады.

4.Лимфаның қорын жинақтау қызметі. Қалыпты жағдайда лимфаның біраз мөлшері лимфа түйінінің ішінде тұрақтап, лимфаның айналымынан шығып қалады. Қажет жағдайда ол қайтадан лимфа айналымына оралады.

5.Зат алмасуға қатысу. Ақуыздардың, майлардың, көмірсулардың т.б. заттардың алмасуына қатысады. Лимфаның құрамындағы қоректік заттар макрофагтардың лизосомалдық ферменттерінің көмегімен ыдыратылады.

Лимфа түйіндерінің дамуы

Лимфалық түйіндердің эмбриогенезде пайда болуы және дифференцировкасы асинхронды өтеді. Алғашқы лимфа түйіндерінің бастамасы эмбриогенездің 2 айының аяғында, 3 айдың басында лимфа тамырларының бойында орналасқан мезенхиманың жиынтықтары түрінде пайда болады. Мезенхима ретикулярлық тінге айналады. Дамудың 4 айының аяғында лимфа түйінінің бастамасына лимфоциттер енеді де, лимфа түйіншелері (фолликулдар) түзіледі. Шамамен осы уақытта эндотелийлік түтікшелер түрінде лимфа түйінінің синустары да қалыптаса бастайды. Лимфа түйінінде қабықтық және милық зат құрала бастайды. Бірақ, лимфа түйіндерінің көпшілігі жүктіліктің екінші жартысында пайда болады.

Лимфа түйіндерінің құрылысы

Лимфа түйіндерінің жалпы саны 1000-ға жуық, бұл дене салмағының 1% құрайды. Олардың көлемі орташа шамамен 0,5-1 см болады. Лимфа түйіндері бүйрек пішіндес болып келеді. Мүшелердің аймақтарында топ құрай орналасады. Түйіннің дөңес жағынан оның ішіне әкелуші тамырлар кіреді, ал қарама-қарсы қақпа жағынан әкетуші лимфа тамырлары шығады. Олардан басқа лимфа қақпасына артериялар мен нервтер кіреді, көктамырлар (веналар) шығады.

Лимфа түйіндері паренхиматозды аймақтық мүшелер. Оларда келесі құрылымдық-қызметтік компоненттерді ажыратады.

1.Құрамында коллаген талшықтары мол борпылдақ талшықты пішінделмеген дәнекер тінінен құралған капсула (5 сурет) болады. Капсулада лимфаның белсенді жылжуын қамтамасыз ететін жазық миоциттер, жүйке, бағаншалары және аяқтамалары, оның ішінде Фатер-Пачини денешіктері де, болады. Қабыну кезіндегі лимфа түйіндерінің ауыруы Фатер-Пачини денешіктерінің сығымдалуына байланысты.

Капсулада сондай-ақ, артериялар, веналар, гемокапиллярлар болады.

2.Капсуладан ішке кіретін трабекулалар борпылдақ талшықты пішінделмеген дәнекер тіннен тұрады. Бір-бірімен байланыса отырып олар лимфа түйінінің қаңқасын құрайды. Жекелеген жазық миоциттері болады.