Студенттің өзіндік жұмыстарының (сөж) тақырыптары

Тақырыбы:Ақын-жырау поэзиясының тууы, қалыптасуы, басты сипаттары

Тапсырма:

1. Ақын-жырау поэзиясының тууы, қалыптасуы, басты сипаттары.

2. Ақын-жырау поэзиясының негізін қалаушылар толғаулары.

3. Сыпыра атынан айтылатын шығармалардағы тарихи тұлғалар бейнесі.

Әдебиеттер:

1. Сұлтанов Т. Алтын Орда тарихы. - Алматы, 2004.

2. Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі. - Алматы, 1995.

3. Қасқабасов С. Жаназық. - Астана, 1999. 501-523 бет.

4. Н. Келімбетов. Ежелгі дәуір әдебиеті. - Алматы, 1986.

5. Келімбетов Н., Қанафин Ә. Түркі халықтары әдебиеті. - Алматы, 1996.

6. Келімбетов Н. Қазақ әдебиетінің бастаулары. - Алматы, 2001.

7. Мағауин М. Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет.-Алматы,1992,3-8 б.

8. Жармұхамедов М. Сыпыра жырау.//«Жұлдыз»,№11,1998.-198-202 б.

Тақырыбы:Қазтуғанның «Мадақ жыры» және «Алаң да алаң, алаң жұрт» жыры

Тапсырма:

1. Қазтуғанның «Мадақ жыры» және «Алаң да алаң, алаң жұрт» жыры.

2. Доспамбет толғауларының ерекшеліктері. Шалкиіз поэзиясының ерекшеліктері.

Әдебиет:

1. Мағауин М. «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». – А.: «Ана тілі», 1993.

2. Қазақ хандығы

1. Мағауин М. «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». – А.: «Ана тілі», 1993.

2. Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет. Хрестоматия. – А.: «Ана тілі», 1993.

3. Мағауин М. Қобыз сарыны. – Алматы: «Атамұра», 2006.

Тақырыбы: Жиембет толғаулары Ақтамберді толғауларының ерекшелігі

Тапсырма:

1. Жиембет толғаулары Ақтамберді толғауларының ерекшелігі.

2. Хандық дәуірдегі әдебиеттің өзіндік ерешелігі.

Әдебиет:

1. Мағауин М. «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». – А.: «Ана тілі», 1993.

2. Қазақ хандығы

1. Мағауин М. «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». – А.: «Ана тілі», 1993.

2. Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет. Хрестоматия. – А.: «Ана тілі», 1993.

3. Мағауин М. Қобыз сарыны. – Алматы: «Атамұра», 2006.

Тақырыбы: Бұхар жырау. Мөңке би Тілеуұлының жыраулық қыры

Тапсырма:

1. Бұхар жырау.

2. Мөңке би Тілеуұлының жыраулық қыры.

Әдебиет:

1. Мағауин М. «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». – А.: «Ана тілі», 1993.

2. Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет. Хрестоматия. – А.: «Ана тілі», 1993.

3. Мағауин М. Қобыз сарыны. – Алматы: «Атамұра», 2006.

Тақырыбы: Байтоқ, Жанұзақ жыраулар

Тапсырма:

1. Байтоқ, Жанұзақ жыраулар.

2. Өмірі мен шығармашылығы.

3. Үмбетей жыраудың «Абылай ханды жоқтау» толғауына талдау жасау.

4. Шал ақын.

Әдебиет:

1. Мағауин М. «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». – А.: «Ана тілі», 1993.

2. Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет. Хрестоматия. – А.: «Ана тілі», 1993.

3. Мағауин М. Қобыз сарыны. – Алматы: «Атамұра», 2006.

Бақылау жұмысы

Тест тапсырмалары

I-нұсқа

1. Толғау жанрын қалыптастырған айтылу түрі

А) айтыс ә) монолог б) жыршының айтуымен в) ауызекі жеткізілуі

г) кейін хатқа түсіру арқылы

2. Жырау мен ел билеушіге тән қарым-қатынас

А) мамыражай достық ә) қатал сыншы, қаралаушы б) бейтарап бақылаушы в) қолдаушы, орынды жерде сыншы г) билеуші аузына қараушы.

3. Жырау шығармаларының негізгі жанры

А) жыр ә) өлең б) толғау в) терме г) айтыс

4. Жыраулардың қазақ хандығы тұсындағы басты ролі

А) ақын ә) дін уағыздаушы б) қоғамдық-мемлекеттік қайраткер в) шежіреші в) ағартушы

5. Жыраудың жыраулығының басты белгісі

А) қолбасы батыр ә) көріпкел сәуегей б) ру басы патриарх в) ақындығы г) жыршылығы

6. Мына жолдардың иесі «Сексен асып, толғанда тоқсанға, Тұра алмастай үзілді ме жұлыным»

А) Асан-Қайғы ә) Қодан-тайшы б) Аталық жырау в) Бұқар г) Сыпыра

7. Ш. Уалиханов пайымдауында Асан Қайғының халық ұғымындағы бейнесі

А) батыр ә) ақын б) дана ойшыл в) ел билеуші г) шежіреші

8. «Кетбұғадай билерден кеңес сұрар күн қайда» жолдарының авторы

А) Доспамбет ә) Махамбет б) Шалкиіз в) Ақтамберді г) Асан

9. «Сақ етер тидің саным. Сақсырым толды қаныма» жолдары қай жырау шығармасынан

А) Шалкиіз ә) Доспамбет б) Жиембет в) Ақтамберді г) Төтіқара

10. «Бұдырайған екі шекелі, мұздай үлкен көбелі» деп басталатын толғау әдеби көріністің қай түрі?

А) Жалпы суреттеме ә) табиғат көрінісі б) психологиялық бейне в) портрет жасау г) жай жалаң көркемдік

11. Шығармалары 19 ғасырда-ақ мол жиналып бастырылған ақын-жырау

А) Бұқар ә) Сыпыра б) Шал ақын в) Шалкиіз г) Махамбет

12. М.Мағауин пікіріншеШалкиіз қандай бағыттың негізін салушы

А) елдік ә) ерлік б) лирикалық в) діндарлық г) философиялық

13. Жиембет пен Марғасқа шығармаларындағы ортақ тақырып

А) бейбіт өмір ә) жас шама б) Есім хан в) ағартушылық г) сыншылдық

14. Белгілі шығармасындағы Шалкиіз ел билеушісін қай сапардан тоқтатады?

А) жорық ә) емделу б) қажы в) көшу г) қалындық іздеу

15. Жыраулар поэзиясының ақындар поэзиясына ауысуының себебі:

А) жыраулар поэзиясының құлдырауы ә) өмір талабы б) жыраулардың бір мезгілде сахнадан кетуі в) ел билеушінің жарлығы г) сыртқы күш әсері

16. Жырау поэзиясының негізгі төркіні

А) көне түркі жазба поэтикалық ескерткіштері ә) лиро эпостық жырлар б) қара өлеңдер

в) батырлар жыры г) термелер

17. Толғаудың батырлар жырынан айырмашылығы

А) автордың өмір, қоғам хақындағы тебіреністері ә) жеке адам іс-әрекеттерінің сюжеттік көрінісі б) сюжетсіз жеке адам іс-әрекеті көрінісі в) диалог түріндегі пікір алмасулар

г) әртүрлі тақырыптағы көңіл-күй сезімдер.

18. Жыраулар поэзиясын түсіндіруде, зерттеуде қай тұрғыдан келген тиімді

А) тарихи тұрғыдан ә) типологиялық тұрғыдан б) әлеуметтік тұрғыдан в) діни тұрғыдан

г) өркениет ерекшелігі.

19. Толғау жанрының бойына туа біткен қасиет (Ә.Дербісәлин пікірі)

А)лирикалық сипат ә)сыншылдық сипат б)дидактикалық сипат в)ғұмырнамалық сипат

г) шежірелік сипат

20. Ауыз әдебиеті мен жырау поэзиясына ортақ белгілер

А) авторы болуы ә) ауыз екі түрде жетуі б) жазба түрде жетуі в) тақырып алуандығы

г) авторы болмауы

21. Қорқыт жыраулығының басты белгісі ақындығына дәлел болар жыр.

А) Мадақ жыр ә) Қара Қыпшақ Қобыландыда нең бар еді, құлыным б) Солар Қазан алыпты мадақтап айтқан жыр в) Әй, хан мен айтпасам білмейсің...»

г) Алып Ер Тоңғаны жоқтау.

22. Шыңғыс ханға Жошы өлімін естірткен жырау.

А) Қодан тайшы ә) Қазтуған б) Кетбұға в) Сыпыра г) Асан Қайғы

23. «Теңіз бас тан былғанды: кім тұндырар, а ханым. Терек түптен жығылды, кім тұрғызар, а ханым» жолдарының авторы.

А)Қодан тайшы ә)Асан Қайғы б) Сыпыра в) Ұлығ жыршы г) Қорқыт

24. Сыпыраның өмірінің соңында қызмет еткен, жырға қосқан ел билеуші

А) Жәнібек ә) Едіге б) Тоқтамыс в) Ақсақ Темір г) Өзбек хан

25. «Ханнан қайрат кеткенде, Биге медет жеткенде, хан қашып, би қуғанда» жолдарын туғызған автор:

А) Шалкиіз ә) Асан Қайғы б) Кетбұға в) Сыпыра г) Қодан-тайшы

26. Толғау жанрының дәстүрлі өлең өлшемі:

а) 11 буынды өлең ә)8 буынды тармақ саны әрқилы жыр б)буын саны тұрақсыз (7-13) ішкі мағынаға бағынған тармақтар в)аралас ұйқаспен келетін 2 жолды месневи г) ғазал түріндегі жыр.

27. Жыраулар поэзиясындағы көшпелілік болашағынан туындайтын М.Әуезов атаған сарын:

А) Жарқын болашақ ә) Болмысқа риза, болашаққа бейқам б) Құтты жерге бекіп, қауіпке қарсы тұр в) Отырықшылыққа шақыру г) Ақырзаман сипаты.

28. Асан авторы екендігіне соңғы кезде күмән туған толғау:

А) Құйрығы жоқ, жалы жоқ ә)Еділ бол да, Жайық бол б)Таза мінсіз асыл тас в) Бұл заманда не ғаріп г)Қырында киік жайлаған.

29. Қазтуғанның поэзиясындағы жаңашылдығын дәлелдеген әдебиетші:

А) Сейдімбекұлы Ақселеу ә) Қасқабасов Сейіт б)Ақатай Сәбетқызы в)Мағауин Мұхтар

г) Жұртбаев Тұрсын.

30. Қазтуған жырау поэзиясының қай бағытын бастаушы

А) елдік ә) ерлік б) арнау в) философиялық г) лирикалық

31. Ғ.Есім қай жыраудың дүниетанымын намыс философиясынан жаралған деп түйеді?

А) Қазтуған ә)Доспамбет б)Шалкиіз в)Жиембет г)Марғасқа

32. «Тәңірдің өзі берген күнінде хан ұлынан артық еді менің несібем» жолдары Доспамбет табиғатының қандай қыр-сырын білдіріп тұр?

А) тектілік ә) байлық б) даңғойлық в) өкініш-налу г) ешқандай.

33. Мына толғаулардың қайсысында жар сипаты үлкен сезіммен суреттелген.

А) Алаңда алаң, алаң жұрт ә) Айнала бұлақ, басы тең б) Аспанды бұлт құрсайды в)Еңсегей бойлы Ер Есім г) Күлдір-күлдір кісінетіп.

ІІ-нұсқа

1. Ы.Алтынсариннің «Қазақ хрестоматиясына» біраз өзгерістермен енгізілген Шалкиіз туындысы

А) Арық хан ә) Аспанды бұлт құрсайды б)Қарабас күспен шалдырып в)Шатырмақ бұлт жай тастар г) Ор, ор қоян, ор қоян.

2. Жиембеттің мына жолдары «Үш ай тоқсан кезінде, Сол мастықтың күшімен, Алдыңа келген мен бір жас. Кессеңіз, ханым міне бас» қай хан алдында айтылған?

А) Есім хан ә)Тұрсын хан б) Тәуке хан в)Хақназар хан г)Тәуекел хан.

3. «Ей, Қатағанның хан Тұрсын, Кім арамды ант ұрсын» қай жырау толғауынан?

А) Шалкиіз ә)Жиембет б) Марғасқа в)Бұқар г)Ақтамберді

4. Мына жолдар «Құлағанды көтерсең, Жылағанды жұбатсаң, Қисайғанды түзетсең...» Асанқайғы философиясының қай қырын меңзейді?

А)Утопизм ә)исламдық сенім б)Этика в)Тәңірге сенім г)Пессимизм

5. Асан этикасының негізгі принципі:

А) қарсы жақты күшпен көндіру ә)айла, қулыққа бару б)қарсы жақтың айтқанын толық қабылдау в)үйлесімге әкелетін жол іздеу г)ымыраға келмеу.

6. Асан пайымдауынша: «Қой үстінде боз торғай жұмыртқалаған мекен».

А) Қайырымды қала ә)Күн қала б)Жиделбайсың в)Жұмақ г)Жерұйық

7. Асан Қайғы философиясының басты өзегі: а) Адам проблемасы ә) Жан-жануар мәселесі б) Жер-су жағдайы в)Өліммен күрес г)Жаумен текетірес.

8. «Құлан қайтып күн көрер» толғауындағы осы туындыны жан-жақты ашып тұрған сөз тіркесі?

А) Құйрығы жоқ ә)аяғы жоқ б)шыбын шықса жаз болып в)жалаң аяқ балапан г) қайтып күн көрер.

9. Шалкиіз қазақтан басқа қай халықтың ортағасырлық шайыры?

А) түрікмен ә)өзбек б)қырғыз в)құмық г)ноғай

10. Шалкиіз жырау толғаулары алғаш жариялаған жинақ.

А) Ноғай уа құмық шиғырлары ә)Записки Оренбургского отдела б)Алтынсарин хрестоматиясы в) Қазақ өлеңдері мен қиссалары г)Образцы народной литературы.

11. «Бір жаманмен дос болсаң. Күндердің күні болғанда, бүкіл ғаламға күлкі етер...» жолдары қай жырау шығармасынан: а)Қазтуған ә)Доспамбет б) Жиембет в) Шалкиіз

г) Марғасқа.

12. 18 ғасырдағы ақын-жыраулар поэзиясының басты тақырыбы болған оқиға:

А) Қазақстанның Россияға қосылуы ә)Шейбанилықтармен соғыс б)Хан тағындағы өзгеріс в) Жоңғарлықтармен соғыс г)Жеті жарғының қабылдануы.

13. 18 ғ. Басындағы қазақтардың қалмақтардан жеңілуінің басты себебі:

А) Ойраттарды Россияның қолдауы ә)қытайлықтардың ойраттарды қазақтарға итермелеуі б)қазақ әскер басыларының дарынсыздығы в)табиғат жағдайының әсері г)ойраттардың өз елін соғыс жағдайына көшіруі.

14. «Ақтабан шұбырындының» ең үлкен кеселі

А) экономикалық дағдарыс ә) ер тұлғалы мінездің төлемшіктенуі б) рухани мұраның ортаюы в) біраз жерінен айрылуы г) біраз халқынан айрылуы.

15. Босқан халықты елге қайырып, егіншілік үлгісін көрсеткен жырау.

А) Ақтамберді ә) Тәтіқара б) Үмбетей в) Бұқар г) Көтеш.

16. «Жылқыдан асқан мал бар...» деп жырлаған ақын, жырау

А) Көтеш ә)Қобылан б) Үмбетей в) Ақтамберді г) Шал ақын.

17.Ақтамбердінің «Жасымда көрген қорлығым, сарысу болды жүрекке» жолы көркемдеудің қай түрі?

А)теңеу ә)ауыстыру (метафора) б) алмастыру в)мегзеу (синекдоха) г)тұспалдау (символ).

18. Абылай хан ерекше ұнатқан Тәтіқара қасиеті

А) батырлығы ә)ақындығы б)қысылшаңда намыс оятар жалынды сөзі в) тапқырлығы

г) сыншылдығы.

19. 18 ғасыр поэзиясында Абылай хан бейнесінің берілу ерекшелігі

А) ерекше мадақтау, әсірелеу ә) сынап-мінеу б) тарихи оқиғалар тұрғысында ғана в) жазба әдебиет үлгісінде г) эпос үлгісінде.

20. Үмбетей толғауларындағы ерекше ілтипатпен жырланатын батыр.

А) Қабанбай ә) Бөгенбай б) Сары в) Баян г) Сағымбай.

21. Бұқар жыраудың өмірі туралы соңғы толық дерек берген ғалым

А) Қ.Мұхаметханов ә) М.Мырзахметов б) Н.Келімбетов в) Т.Кәкішев г) С.Қирабаев.

22. Бұқар туындыларының 20-30 жылдары жинап зерттеуде зор үлес қосқан ғалым.

А) М.Әуезов ә) М.Көпеев б) С.Сейфуллин в) Ә.Марғұлан г) С.Мұқанов

23. Бұқардың «Тілек» атты туындысының басты тақырыбы

А) ел қорғау ә) ғұмырнамалық б) махаббат в) дүниетанымдық г) отбасылық.

24. Бұқар жыраудың «Өкпеңменен қабынба, өтіңменең жарылма» жолдары өз өміріндегі хандардың қайсысына бағышталған?

А) Әз Тәуке ә) Әбілмәмбет б) Әбілқайыр в) Барақ г) Әбілмансұр.

25. Көтешті танымал еткен поэзия саласы

А) толғау ә) ән шығару б) ескі эпостарды жырлау в) айтыс г) жоқтау өлеңі.

26. Көтеш ақынмен айтысқан қыз:

а) Сара ә) Алмажан б) Мақпал в) Ұлбике г) арсыз қыз.

27. Шал ақынның өмір шақтарының ішіндегі ең көп жырланғаны.

А) сәби шақ ә) бозбалалық шақ б) жігіттік дәурен в) орта жас г) қарттық кезең.

28. «Заманым барған сайын тарылады, Тарылып бір жалғанда жарылады» деп толғаған ақын жырау.

А) Бұқар ә) Шал ақын б) Жанақ в) Қобылан г) Абыл

29. Жанкісі ақын жырлаған дастан.

А) Қозы Көрпеш-Баян сұлу ә) Қырымның қырық батыры б) Сегіз сері мен Мақпал сұлу

в) Айман-Шолпан г) Құлагер

30. Жанақтың көлемді де көркем туындысы:

А) Қоқан ханына айтқаны ә) Рүстем төреге айтқаны б) Шерниязға айтқаны

в) Баймағанбетке айтқаны г) Тезек төреге айтқаны.

31. М.Әуезовтың Жанақ ақыннан жазып алған жыры.

А)Еңлік-Кебек ә)Алпамыс батыр б)Айман-Шолпан в)Қозы Көрпеш-Баян сұлу г)Бекет батыр.

32. Мұрат ақынның алғашқы ұстазы

А) Абыл ә)Есет би б) Жанақ в) Жанкісі г) Қобылан.

33. Бұқар толғауларын мәтіндік тұрғысынан зертеуші.

А) Қ.Мұхаметханов ә) Е.Дүйсенбаев б) А.Сейдімбеков в) М.Қозыбаева

г) Х. Сүйіншәлиев

ІІІ-нұсқа

1. Бұқардың 36 толғауын Пекиннен тауып жіберген ғалым.

А) Мұрат Әуезов ә) Қабдеш Жұмаділ б)Халифа Алтай в) Д.Мәсімханұлы

г) Мұхтархан Оразбайұлы.

2. Ақтамберді қай жасынан бастап қазақ пен Орта Азия хандығы арасындағы қақтығыстарға қатысады?

А) 20 ә) 17 б) 15 в) 19

3. Шалкиіз қай ғасырда ғұмыр кешкен?

А) ХV ә) ХVІІ б) ХVІ в) ХVІІІ

4. Тәтіқара өмірі қай ханның төңірегінде өткен?

А) Әбілқайыр ә) Тұрсын б) Есім в) Абылай

5. Жыраулар поэзиясын жалғастырған ереуіл ақынын тап:

А) Шортанбай ә) Махамбет б) Дулат в) Мұрат

6. Төмендегі шумақ кімдікі?

Бауыздамай ішер қаныңды,

Өлтірмей алар жаныңды.

Қағазға жазар малыңды,

Есепке салар барыңды.

А) Үмбетей ә) Шортанбай б) Жиембет в) Бұхар г) Асан Қайғы

7. «Едіге», «Ер Тарғын», «Телағыс» жырларында аты аталатын жырау.

А) Шалкиіз ә) Доспамбет б) Тәтіқара в) Сыпыра г) Қазтуған

8. Эпостарда 120, 160, 360 жасқа келген дана қарт есебінде көрінетін атақты жырау.

А) Қодантайшы ә)Ұлығ жырау б)Бұқар в)Қазтуған г)Сыпыра

9. Мұрын жырау өзінің арғы атасын қай жырау дейді?

А)Доспамбет ә)Сыпыра б) Бұқар в)Шалкиіз г) Қазтуған

10. «Қырымның қырық батырын» жатқа айтқан жырау.

А) Махамбет ә)Доспамбет б)Мұрын в)Шал г)Тәтіқара

11. Кейбір ғалымдар авторы Сыпыра жырау деп есептейтін әйгілі эпос.

А)Қобыланды батыр ә)Алпамыс батыр б)Қамбар батыр в)Едіге батыр г)Ер Қосай

12. Асан Қайғы қайсы эпоста кейіпкер есебінде көрінеді?

А) Ер Қосай ә)Ер Көкше б)Телағыс в)Едіге батыр г)Қарасай-Қази

13. «Едіге» жырының Шоқан нұсқасында «Мен қартыңмын, қартыңмын, не көрмеген қартыңмын» деп жырлайтын әйгілі жырау.

А) Асан Қайғы ә)Қодантайшы б)Қазтуған в)Сыпыра г)Шалкиіз

14. Мөңке Тілеуұлы қай ханның жанында болған жырау?

А)Абылай ә)Әз Тәуке б)Тәуекел в)Есім г)Әбілқайыр

15. Мөңкенің толғауын көрсетіңіз.

А)Қилы заман ә)Алыстан қызыл көрінсе б)Бөдененің жатқан жері тас болар в)Тоғай, тоғай, тоғай су г)Аспанды бұлт құрсайды.

16. Мөңкенің бала кездегі билік сөзін алғаш кітапқа түсірген ғалым.

А)Х.Сүйіншәлиев ә)М.Мағауин б)А.Байтұрсынов в)Ғ.Есім г)Ә.Марғұлан

17. Мөңке Тілеуұлы шығармашылығы турасында көлемді зерттеу жазған қазіргі заман ғалымы, қоғам қайраткері.

А) Ғ.Есім ә)М.Мағауин б) Х.Сүйіншәлиев в)Мұхтар Құл-Мұхамед г)Ә.Дербісәлин.

18. Ақтөбе қаласында көше атауы беріліп, ескерткіші қойылған, Қорқыт, Асан Қайғы дәстүрін жалғастырушы көрген ойшыл, атақты жырау.

А)Жиембет ә)Мөңке б)Ақтан в)Әбубәкір г)Абыл

19. «Алашұбар тілің болады, дүдәмалдау дінің болады» деп болжау айтқан жырау.

А)Бұқар ә)Асан Қайғы б)Мөңке в)Байтоқ г) Қазтуған

20. Алаша Байтоқ жырау қай ханның тұсында өмір сүрген?

А)Бөкей хан ә)Хақназар хан б)Абылай хан в) Жәңгір хан г)Тәуекел хан

21. «Атадан асыл туған Жәңгір хан, Екінші Ысмайылдан алғыр хан, Арғы түбін болжаған, Атаның алмаған қонысын алып, Аннан сарай салдырған»,-деп жырлаған жырау кім?

А)Асан Қайғы ә)Байтоқ б)Бұқар в)Жиембет г)Марғасқа

22. «Аш арыстандай алыстың, Аузы түкті орыспен» деп Жәңгір ханды мақтаған жырау.

А)Бұқар ә)Жиембет б)Жанұзақ в)Байтоқ г)Асан Қайғы

23. «Айналайын Ақжайық, Ат салмай өтер күн қайда» деген жолдар қай жыраудікі?

А)Қазтуған ә)Доспамбет б)Ақтамберді в)Шалкиіз г)Жиембет.

24. «Еңсегей бойлы ер Есім» кімнің толғауы?

А)Асан Қайғы ә)Сыпыра жырау б)Шалкиіз в)Жиембет г)Қазтуған

25. Қилы, қилы заман болмай ма,

Суда жүрген ақ шортан

Қарағай басын шалмай ма? – Асан Қайғының қай толғауынан.

А) «Бұл заманда не ғаріп» ә)«Құйрығы жоқ, жалы жоқ» б) «Заманыңды жамандап»

в) «Көлде жүрген қоңыр қаз» г) «Ай, хан, мен айтпасам білмейсің»

26. «Арғымаққа оқ тиді» жорық жырауларының қайсысының шығармасы?

А)Қазтуған ә)Жиембет б)Доспамбет в)Махамбет г)Шалкиіз

27. Қазтуған жыраудың өзі туралы мадақ жыры.

А) «Алаң да алаң, алаң жұрт» ә) «Бұдырайған екі шекелі» б) «»Балдағы алтын құрыш болат» в) «Бұлт болған айды ашқан» г) «Шырмауығы шөккен түйе таптырмас».

28. Жиембет қай ханның әскер басы болған?

А)Есім хан ә)Темір хан б)Тәуке хан в)Ала хан г)Тұрсын хан

29. Жорық жырауы Марғасқа қай ғасырда өмір сүрген, қай ханға қызмет еткен?

А)Тұрсын хан ХУІІ ғ. ә) Ала хан ХУІ ғ. б)Қара хан ХУ ғ. в)Есім хан ХУІІ ғ. г)Темір хан ХУІ ғ.

30. Қазақтың төл әдебиеті қай ғасырдан басталады?

А)18 ғ. ә)15 ғ. б) 14 ғ. в)17 ғ. 16 ғ.

31. «Ай, заман-ай, заман-ай» кімнің толғауы?

А)Үмбетей ә)Тәттіқара б)Бұхар в)Ақтамберді г)Көтеш

32. Күлдір-күлдір кісінетіп,

Күреңді мінер ме екенбіз,

Күдеріден бау тағып,

Кіреуке тон киер ме екенбіз...

Кімнің толғауынан алынған үзінді?

А)Махамбет ә)Ақтамберді б)Доспамбет в) Жиембет г)Қазтуған

33. «Қамыстың басы майды, түбі сайда» толғауын шығарған кім?

А)Көтеш ә)Бұхар б)Тәтіқара в)Үмбетей г)Ақтамберді

34. Арту-арту бел келсе,

Атан тартар бүгіліп,

Алыстан қара көрінсе,

Арғымақ шабар тігіліп.

Алыстан жанжал сөз келсе,

Азулы сөйлер жүгініп (Бұхар) - үзіндіден дыбыс үндестігін тап.

А)ассонанс ә)аллитерация б)дыбыс қайталау в)дыбыстардың үндесіп келуі г)дыбыс үндестігі.

Ситуациялық тапсырма:

І-нұсқа

1. Тәуекел ханның қазақ елі тарихынан алатын орны.

2. Шал өлеңдерінің тақырыбы.

3. Асанның «Ай, хан, мен айтпасам, білмейсің...» жырын толық талдау.

4. Қазақ хандығының құрылуы қарсаңындағы қоғамдық, әлеуметтік, саяси жағдай. Жошы ұлысының бірнеше хандықтарға бөлінуі.

5. Шал ақынның өмірбаяны

6. Қазтуғанның «Мадақ» жырын толық талдау.

7. Тәуекел ханның қазақ елі тарихынан алатын орны.

8. Есім хан тұсындағы Қазақ Ордасы.

9. Көтештің шығармашылық өмірбаяны.

10. Қазтуғанның «Алаң да, алаң, алаң жұрт» толғауын толық талдау.

II- нұсқа

1. Жыраудың көріпкелдік, сыншылдық, қасиеттері.

2. Бұқар шығармаларындағы Абылай хан бейнесі.

3. Доспамбеттің «Айнала бұлақ басы – Тең» жырын толық талдау.

4. Ақын-жырау поэзиясының әдебиеттің басқа дәуірлердегі түрлерімен ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

5. Бұқар жырау және қазақ әдебиетіндегі болжампаздық мәселесі.

6. Шалкиіздің «Аспанды бұлт құрсайды...» толғауын толық талдау.

7. Жыраудың саяси-әлеуметтік сипаты.

8. Тәтіқара ақын.

9. Жиембеттің «Еңсегей бойлы ер Есім» толғауын толық талдау.

10. Қорқыттың жырау поэзиясының атасы аталуына негіздер.

III- нұсқа

1. ХҮІІІ ғасыр пэзиясындағы ел қорғаған батырлар бейнесі.

2. Марғасқаның «Ей, Қатағанның хан Тұрсын» толғауын толық талдау.

3. Шалкиіз шығармаларындағы жырау мен ел билеуші.

4. Ақын және жырау.

5. Ақтамбердінің «Күлдір–күлдір кісінетіп» толғауын толық талдау.

6. «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» тұсындағы поэзия.

7. Шал Құлекеұлы толғауларының жиналу, зерттелу жағдайы.

8. Бұқардың «Биік тауға жарасар...», «Күпшек санды күреңді» толғауларын толық талдау.

9. Сыпыра туралы зерттеулер түйіні.

10. Шал ақын туындыларындағы ел қорғаған батырлар бейнесі.

IV- нұсқа

1. Бұқар жыраудың «Қилы заман» толғауын толық талдау.

2. Сыпыра шығармаларындағы тарихи тұлғалар бейнесі.

3. Көтеш ақын шығармаларының тақырыбы мен тіл ерекшелігі.

4. Тәтіқараның «Кебеже қарын, кең құрсақ» толғауын толық талдау.

5. Асан қайғының өмірі туралы дерек көздері.

6. Бұқар жыраудың Абылай ханға байланысты толғауларының көркемдік сипаты мен тарихилығы.

7. Тәтіқараның «Қамыстың басы майда, түбі сайда» өлеңін толық талдау.

8. Асан туралы зерттеулер.

9. Бұқар жырау туындыларындағы мемлекет мүддесі

10. Шалдың «Пасыл да, пасыл, пасылман» толғауын талдау.

V- нұсқа

1. Асанның философиясы / утопиясы, жерге, өмірге қатысы/

2. Бұқар дүниетанымы, поэзиясының көркемдігі, жаңашылдығы.

3. Асанның моральдік, этикалық көзқарасы / адамның өзін-өзі тануы, жақсы қасиеттерге тәрбиелеу, ашуды ақылға жеңдіру, достық сезім тазалығы, үйлесімге әкелетін жолды іздеуі, бірлік идеясы, ынсапты өмір сүру/

4. Үмбетей жыраудың Бөгенбай батырға байланысты шығармаларының мазмұндық, идеялық, көркемдік ерекшеліктері.

5. Қазтуған поэзиясындағы жаңашылдық.

6. ХҮІІІ ғасырдағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның ақын-жыраулар шығармашылығындағы көрінісі.

7. Қодан-тайшының «Қаза болған ұлын жоқтауы» толғауы.

8. Қазтуғанның өзінен кейінгі ақындар шығармашылығына әсері.

9. Ақтамберді Сарыұлының ой-қиял, арманға байланысты толғаулары.

10. Кет-Бұғаның «Жошы өлімін Шыңғыс ханға естірту» жыры.

VI- нұсқа

1. Толғау жанрының табиғаты, ерекшеліктері

2. Ақтамберді Сарыұлының шығармашылық өмірбаяны.

3. Жыраулар поэзиясындағы Абылай бейнесі.

4. Жыраулар поэзиясының зерттелуі.

5. Марғасқа өмірі, шығармашылығы туралы зертеулер.

6. Қазақ жыраулар поэзиясы мен ежелгі дәуір әдебиеті арасындағы көркемдік дәстүр жалғастығы.

7. Жыраулардың қазақ хандығы тұсындағы басты рөлі.

8. Жиембет пен Марғасқа поэзиясындағы Есім ханға екі түрлі қатынас.

9. Доспамбет шығармаларының өзінен кейінгі ақындарға ықпалы.

10. Доспамбет тұсындағы Ноғай Ордасы.

VII- нұсқа

1. Шалкиіздің кейінгі ақын, жырауларға ықпалы.

2. Шалкиіз шығармаларының зерттелуі мен басылымдары.

3. Мұрат ақын жырларының мәні мен маңызы.

4. Мөңке және оның толғаулары.

5. Шалкиіз шығармаларындағы би Темір бейнесінің тарихи негіздері.

6. Жиембеттің өмірі туралы деректер, аңыздар.

7. Байтоқ жырау және оның толғаулары.

8. Мағауиннің «Шалкиіз – қазақ поэзиясындағы философиялық бағыттың негізін салды» деуінің себептері.

9. Халел Д. жинағындағы Қазтуған, Жиембет, Шалкиіз туралы мәліметтер

10. Жыраулық дәстүр жалғастығы.

VIII- нұсқа

1. Жыраулық поэзияның тарих сахнасына шығу және кету себептері.

2. Нысанбай және оның «Кенесары–Наурызбай» жыры.

3. Жыршылық өнер және оның әдебиеттегі орны.

4. Ақын және жырау.

5. Ақтамбердінің «Күлдір–күлдір кісінетіп» толғауын толық талдау.

6. «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» тұсындағы поэзия.

7. Шал Құлекеұлы толғауларының жиналу, зерттелу жағдайы.

8. Бұқардың «Биік тауға жарасар...», «Күпшек санды күреңді» толғауларын толық талдау.

9. Сыпыра туралы зерттеулер түйіні.

10. Шал ақын туындыларындағы ел қорғаған батырлар бейнесі.

Коллоквиум сұрақтарының тізімі:

1. Шал ақын туындыларындағы ел қорғаған батырлар бейнесі.

2. Бұқар жыраудың «Қилы заман» толғауын толық талдау.

3. Сыпыра шығармаларындағы тарихи тұлғалар бейнесі.

4. Көтеш ақын шығармаларының тақырыбы мен тіл ерекшелігі.

5. Тәтіқараның «Кебеже қарын, кең құрсақ» толғауын толық талдау.

6. Бұқар жыраудың Абылай ханға байланысты толғауларының көркемдік сипаты мен тарихилығы.

7. Тәтіқараның «Қамыстың басы майда, түбі сайда» өлеңін толық талдау.

8. Асан туралы зерттеулер.

9. Бұқар жырау туындыларындағы мемлекет мүддесі

10.Толғау жанрының табиғаты, ерекшеліктері

31. Асан қайғының өмірі туралы дерек көздері.

12. Ақтамберді Сарыұлының шығармашылық өмірбаяны.

13. Жыраулар поэзиясындағы Абылай бейнесі.

14. Жыраулар поэзиясының зерттелуі.

15. Марғасқа өмірі, шығармашылығы туралы зертеулер.

16. Қазақ жыраулар поэзиясы мен ежелгі дәуір әдебиеті арасындағы көркемдік дәстүр жалғастығы.

17. Жыраулардың қазақ хандығы тұсындағы басты рөлі.

18. Жиембет пен Марғасқа поэзиясындағы Есім ханға екі түрлі қатынас.

19. Доспамбет шығармаларының өзінен кейінгі ақындарға ықпалы.

20. Доспамбет тұсындағы Ноғай Ордасы.

21. Шалкиіздің кейінгі ақын, жырауларға ықпалы.

22. Шалкиіз шығармаларының зерттелуі мен басылымдары.

Емтихан бағдарламасы:

1. Тәуекел ханның қазақ елі тарихынан алатын орны.

2. Шал өлеңдерінің тақырыбы.

3. Асанның «Ай, хан, мен айтпасам, білмейсің...» жырын толық талдау.

4. Қазақ хандығының құрылуы қарсаңындағы қоғамдық, әлеуметтік, саяси жағдай. Жошы ұлысының бірнеше хандықтарға бөлінуі.

5. Шал ақынның өмірбаяны

6. Қазтуғанның «Мадақ» жырын толық талдау.

7. Тәуекел ханның қазақ елі тарихынан алатын орны.

8. Есім хан тұсындағы Қазақ Ордасы.

9. Көтештің шығармашылық өмірбаяны.

10. Қазтуғанның «Алаң да, алаң, алаң жұрт» толғауын толық талдау.

11. Жыраудың көріпкелдік, сыншылдық, қасиеттері.

12. Бұқар шығармаларындағы Абылай хан бейнесі.

13. Доспамбеттің «Айнала бұлақ басы – Тең» жырын толық талдау.

14. Ақын-жырау поэзиясының әдебиеттің басқа дәуірлердегі түрлерімен ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

15. Бұқар жырау және қазақ әдебиетіндегі болжампаздық мәселесі.

16. Шалкиіздің «Аспанды бұлт құрсайды...» толғауын толық талдау.

17. Жыраудың саяси-әлеуметтік сипаты.

18. Тәтіқара ақын.

19. Жиембеттің «Еңсегей бойлы ер Есім» толғауын толық талдау.

20. Қорқыттың жырау поэзиясының атасы аталуына негіздер.

21. ХҮІІІ ғасыр пэзиясындағы ел қорғаған батырлар бейнесі.

22. Марғасқаның «Ей, Қатағанның хан Тұрсын» толғауын толық талдау.

23. Шалкиіз шығармаларындағы жырау мен ел билеуші.

24. Ақын және жырау.

25. Ақтамбердінің «Күлдір–күлдір кісінетіп» толғауын толық талдау.

26. «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» тұсындағы поэзия.

27. Шал Құлекеұлы толғауларының жиналу, зерттелу жағдайы.

28. Бұқардың «Биік тауға жарасар...», «Күпшек санды күреңді» толғауларын толық талдау.

29. Сыпыра туралы зерттеулер түйіні.

30. Шал ақын туындыларындағы ел қорғаған батырлар бейнесі.

31. Бұқар жыраудың «Қилы заман» толғауын толық талдау.

32. Сыпыра шығармаларындағы тарихи тұлғалар бейнесі.

33. Көтеш ақын шығармаларының тақырыбы мен тіл ерекшелігі.

34. Тәтіқараның «Кебеже қарын, кең құрсақ» толғауын толық талдау.

35. Асан қайғының өмірі туралы дерек көздері.

36. Бұқар жыраудың Абылай ханға байланысты толғауларының көркемдік сипаты мен тарихилығы.

37. Тәтіқараның «Қамыстың басы майда, түбі сайда» өлеңін толық талдау.

38. Асан туралы зерттеулер.

39. Бұқар жырау туындыларындағы мемлекет мүддесі

40. Шалдың «Пасыл да, пасыл, пасылман» толғауын талдау.

41. Асанның философиясы / утопиясы, жерге, өмірге қатысы/

42. Бұқар дүниетанымы, поэзиясының көркемдігі, жаңашылдығы.

43. Асанның моральдік, этикалық көзқарасы / адамның өзін-өзі тануы, жақсы қасиеттерге тәрбиелеу, ашуды ақылға жеңдіру, достық сезім тазалығы, үйлесімге әкелетін жолды іздеуі, бірлік идеясы, ынсапты өмір сүру/

44. Үмбетей жыраудың Бөгенбай батырға байланысты шығармаларының мазмұндық, идеялық, көркемдік ерекшеліктері.

45. Қазтуған поэзиясындағы жаңашылдық.

46. ХҮІІІ ғасырдағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның ақын-жыраулар шығармашылығындағы көрінісі.

47. Қодан-тайшының «Қаза болған ұлын жоқтауы» толғауы.

48. Қазтуғанның өзінен кейінгі ақындар шығармашылығына әсері.

49. Ақтамберді Сарыұлының ой-қиял, арманға байланысты толғаулары.

50. Кет-Бұғаның «Жошы өлімін Шыңғыс ханға естірту» жыры.

51. Толғау жанрының табиғаты, ерекшеліктері

52. Ақтамберді Сарыұлының шығармашылық өмірбаяны.

53. Жыраулар поэзиясындағы Абылай бейнесі.

54. Жыраулар поэзиясының зерттелуі.

55. Марғасқа өмірі, шығармашылығы туралы зертеулер.

56. Қазақ жыраулар поэзиясы мен ежелгі дәуір әдебиеті арасындағы көркемдік дәстүр жалғастығы.

57. Жыраулардың қазақ хандығы тұсындағы басты рөлі.

58. Жиембет пен Марғасқа поэзиясындағы Есім ханға екі түрлі қатынас.

59. Доспамбет шығармаларының өзінен кейінгі ақындарға ықпалы.

60. Доспамбет тұсындағы Ноғай Ордасы.

61. Шалкиіздің кейінгі ақын, жырауларға ықпалы.

62. Шалкиіз шығармаларының зерттелуі мен басылымдары.

63. Мұрат ақын жырларының мәні мен маңызы.

64. Мөңке және оның толғаулары.

65. Шалкиіз шығармаларындағы би Темір бейнесінің тарихи негіздері.

66. Жиембеттің өмірі туралы деректер, аңыздар.

67. Байтоқ жырау және оның толғаулары.

68. Мағауиннің «Шалкиіз – қазақ поэзиясындағы философиялық бағыттың негізін салды» деуінің себептері.

69. Халел Д. жинағындағы Қазтуған, Жиембет, Шалкиіз туралы мәліметтер

70. Жыраулық дәстүр жалғастығы.

71. Жыраулық поэзияның тарих сахнасына шығу және кету себептері.

72. Нысанбай және оның «Кенесары–Наурызбай» жыры.

73. Жыршылық өнер және оның әдебиеттегі орны.

ОҚУ ПӘНІНІҢ САЯСАТЫ:

Бұл курс дәрісті талқылау дәстүрлі әдісін қолдану арқылы оқылады. Топтың өзара әрекеттесуінен пайдалы нәтиже шығаруға және бір-бірінен үйренуге мүмкіндік алу үшін,білім алушыларға аудиториядағы талқылауға белсенді қатысуына ұсыныс жасалады.

Аудиториялық уақыт дәріс, семинар (практикалық),лабароториялық сабақтарды қамтып,материалды талқылау, әр-түрлі тапсырмалар мен жаттығуларды орындау, есептершығаруды қамтиды.

Әр дәрісте негізгі ұғымдар мен анықтамалар түсіндіріліп,ұсынылады.Осы ұғымдарды жазып отыру әр білім алушының міндеті,өйткені оқытушы дәріс материалын әрбір білім алушыға жеке ұсынбайды.

Семинар (практикалық), лабораториялық сабақтарында білім алушыларға өз бетінше орындауғатақырыптарбойынша тапсырмалар беріледі және дәріс материалдарыбойынша ауызша сұралады. Жеке тапсырмалар ОСӨЖ уақытында тапсырылады.

Егер білім алушыға кейбір жәйттар түсініксіз болса, онда ол оқытушыдан қосымша түсіндірме, кеңес алуы керек.

Әр сабаққа білім алушы негізгіжәне қосымша әдебиеттер бойынша дайындалады.

Студент барлық сабаққа қатысып, аудиторияға уақытында келуге міндетті.Қатысым семестр бойына тексеріледі.Жіберіп алған материалдарды игеру студенттің міндеті болып табылады.

Студент өзінің жағымсыз қылықтарымен оқытушыға сабақ жүргізуге және басқа студенттерге оқу бағдарламасын игеруге кедергі келтірмеуі тиіс.Академиялық қызметтің ойдағыдай орындалуына кедергі келтіретін кез-келген тәртіп орынсыз болып есептелінеді.

• Студенттер сабаққа уақытында келулері тиіс. 10 минуттан артық кешіккен жағдайда,оқытушының ол студентті сабаққа кіргізбеуге құқы бар.

• Аудиторияға кірген кезде жұмыс уақытында сабаққа кедергі келтіретін ұялы телефон мен басқа да электронды құрылғыларды сөндірілуі тиіс.

Курсты бағалау критериі

№

Бақылаутүрлері

Апта

Қоры-тынды балл

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

100

1

Сабаққа қатысымы

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

100

2

Үй тапсырмасы

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

100

3

Лабароториялык жұмыс,сем/практ. сабактары

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

100

4

Дәріс сабағындағы тест сұрақтары

*

*

100

5

Бақылау жұмысы

*

*

100

Тест тапсырмалары

*

*

100

6

Жазбаша сұрақ

*

*

100

7

Аралық бақылау

*

*

100

8

Мәнжазба, эссе

*

100

9

Презентация

*

100

10

Курстықжұмыс

*

100

Емтихан

*

100

Ескерту: *- тапсырма саны

БАҒАЛАУ ШКАЛАСЫ:

%	Баллдық баға	Әріптік баға	Дәстүрлі баға	Білім алушылардың білімін бағалау өлшемдері
100-95	4,0	А	өте жақсы	Бұл бағалар білім алушыға, егер ол бағдарламалық материалды толық игергенін көрсеткен және қандай да бір қателіктер жібермей, дұрыс орындаған; зертханалық және бақылау жұмыстарын уақытымен, әрі дұрыс орындаған және есептер тапсырған; сонымен қатар өз бетімен ойлау қабілеттілігін танытқан; коллоквиумды тапсыруда қателіктер жібермеген және үй тапсырмаларын толық орындаған; ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысып, пәнді оқып-үйрену барысында өз бетімен қосымша ғылыми әдебиетті пайдаланып, бағдарламалық материалды өздігінен жүйелей білген жағдайда қойылады.
94-90	3,67	А-
89-85	3,33	В+	жақсы	Бұл бағалар студентке, егер ол бағдарламалық материалды 75-%-дан кем игермесе және сонымен қатар жауап беру кезінде елеулі қателіктер жібермесе; зертханалық және бақылау жұмыстарын уақытымен орындаған және оны тапсыруда елеусіз қателіктері болса; коллоквиумдар мен үй тапсырмаларын дұрыс, әрі уақытында орындап, елеусіз ескертулермен тапсырған жағдайда; оқытушының нұсқауы бойынша қосымша әдебиет пайдаланып, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысқанда; елеулі қателіктерді студент өздігінен түзете алғанда; бағдарламалық материалды оқытушының көмегімен жүйелей білген жағдайда қойылады.
84-80	3,0	В
79-75	2,67	В-
74-70	2,33	С+	қанағаттанарлық	Бұл бағалар студентке, егер ол бағдарламалық материалды 50-%-дан кем игермесе; зертханалық және бақылау жұмыстарын, үй тапсырмаларын орындау кезінде оқытушының көмегін қажет еткенде, коллоквиум тапсыру кезінде жауаптары толық болмай, елеулі ескертулер болған жағдайда; зерттеу жұмыстарында белсенділік көрсете алмаған, тек қана оқытушы көрсеткен әдебиетпен ғана шектелгенде; материалдарды жүйелеу кезінде біршама қиыншылықтарға бой алдырған жағдайда қойылады.
69-65	2,0	С
64-60	1,67	С-
59-55	1,33	Д+
54-50	1,0	Д
49-0	0	F	қанағаттанарлықсыз	Бұл баға студентке, егер оның бағдарламада қарастырылған негізгі материалды оқуда кемшіліктері білінген; пән бағдарламасының жартысынан астамын игермеген; жауаптарында елеулі қателіктер жіберген; ағымдағы бақылау формаларымен қарастырылған жеке және қорытынды бақылауларды орындамаған; бағдарламада қарастырылған барлық негізгі әдебиетпен жұмыс жасамаған жағдайда қойылады.