Жалпы экология (кіріспе, аутэкология, синэкология, демэкология)*2*40*4*

# 38

*Табиғатты тиімді пайдалану – бұл

*табиғат ресурстарын басқару

*табиғатты қорғауға іс-шара жасау

*табиғат ресурстарын жүзеге асыру

*табиғат ресурстарын дұрыс пайдаланбау

* табиғат ресурстарын пайдаланудың тиімді технологиясы

#39

*!Қазіргі замандағы экология зерттейді

*табиғи және табиғи іс-әрекетінен туындайтын өзгерістер

*қоршаған ортамен шақырылған ауруларды емдеу әдістерін

*биологиялық түр ретінде адам эволюциясының ерекшеліктерін

*табиғи орта мен организмдердің арасындағы жалпы заңдылықтарын зерттейді

* организмдердің өзара қарым-қатынасын, сонымен қатар адамның ортамен байланысын

#40

*!Медициналық экология зерттейді

*популяциялар мен қауымдатықтар

*биосфераны орап жатқан экологиялық жүйені

* адамның қоршаған дүниемен өзара байланысы

*биосферада өмір сүретін организмдерді және экожүйелерді

*барлық тірі организмдердің қоршаған ортамен өзара қатынасы

#41

*!Абиотикалық факторлар

*организмнің тіршілік әрекетінің басқаларына тигізетін әсері

*организмдердің бір-бірімен және қоршаған ортамен байланысы

*организмге тікелей немесе жанама әсер ететін ортаның элементі

* организмдерге әсер ететін қоршаған орта жағдайларының жиынтығы

*қоршаған ортаға тигізетін адам баласы іс әрекетінің тікелей немесе жанама әсері

#42

*!биотикалық факторлар

* организмнің тіршілік әрекетінің басқаларына тигізетін әсері

*организмдердің бір-бірімен және қоршаған ортамен байланысы

*организмге тікелей немесе жанама әсер ететін ортаның элементі

*организмдерге әсер ететін қоршаған орта жағдайларының жиынтығы

*қоршаған ортаға тигізетін адам баласы іс әрекетінің тікелей немесе жанама әсері

#43

*!Антропогендік факторлар

*организмнің тіршілік әрекетінің басқаларына тигізетін әсері

*организмге тікелей немесе жанама әсер ететін ортаның элементі

*организмдердің бір-бірімен және қоршаған ортамен байланысы

*организмдерге әсер ететін қоршаған орта жағдайларының жиынтығы

* қоршаған ортаға тигізетін адам баласы іс әрекетінің тікелей немесе жанама әсері

#44

*!Трофикалық қоректік байланыстар

*жыл сайын қасқырлар 25 пайыз бұландармен азықтанады

*бір организмнен пайда көріп, екіншісіне зиян тигізбей тіршілік ететін қарым қатынас түрі

*организм екінші организм есебінен тіршілік ететін биотикалық қарым қатынас түрі әртүрге

* бір түр басқа тірі особьтармен, өлекселермен немесе олардың соңғы өнімдерімен қоректенуі бір

*жататын организмдер бір – бірімен қарым – қатынаста ыңғайлы өмір сүру үшін қандай бейімделу формасын

#45

*!Экологиялық жүйеде заттар айналымы қалай жүреді

*продуцент арқылы редуцентке

*редуцент арқылы продуценттен консументке

*продуцент арқылы редуценттен автротрофқа

* продуцент арқылы консументтен редуцентке

*консумент арқылы редуценттен продуцентке

#46

*!Оптимум заңы мағынасы құралады, соның ішінде

*барлық экологиялық факторлар мағыналы рөл атқармайды

* организмнің тіршілігі үшін аса қолайлы факторлардың белсенділігі

*ортаның барлық экологиялық факторлары бір мағыналы рөл атқарады

*экологиялық факторлардың негізгісі болып есептелетін ағзалық өлшемдердің

*бір факторлардың өмір сүру жағдайларының нашарлау кезінде, басқа факторлардың қабылдаушылығының арқасында диапазондардың өзгеруі

#47

*! Пессимум заңы мыналардан тұрады, соның ішінде

* организм тіршілігіне қауіпті немесе бөлінуіне әкелетін аймақ

*организмнің тіршілігі үшін аса қолайлы факторлардың белсенділігі

*ортаның барлық экологиялық факторлары бір мағыналы рөл атқарады

*кез келген экологиялық фактордың тірі организмдердің тіршілік әрекетіне оңтайлы шегі болады

*экологиялық факторлардың негізгісі болып есептелетін ағзалық – өлшемдердің оптимальді

деңгейлерден ауытқуы

#48

*!Ағзаны төзімділік шегіне жақындататын немесе жоғарлататын факторлар – бұл

* шектеуші(лимитті)

*оптималдық

*минималдық

*экологиялық

*максималдық

#49

*!Экологиялық валенттілік

*қоршаған ортаның ластануы

*биосфераны қайта қалпына келтіруші процесс

*экожүйелердің биологиялық өнімділігінің төмендеуі

*табиғи экожүйелердің тепе-теңсіздігін қайта қалпына келтіру

* экологиялық факторлардың әсеріне тірі ағзалардың бейімделу қабілеті

#50

*!Стенобионтты организмдер болып табылады

*температураға толеранттылығы төмен диапазон

*температураға толеранттылығы жоғары диапазон

*су тұздылығына толеранттылығы төмен диапазон

*су тұздылығына толеранттылығы жоғары диапазон

* ортаның барлық экологиялық факторларына толеранттылығы төмен диапозон

#51

*!Эврибионтты организмдер болып табылады

*температураға толеранттылығы төмен диапазон

*су тұздылығына толеранттылығы төмен диапазон

*су тұздылығына толеранттылығы жоғары диапазон

*ортаның барлық экологиялық факторларына толеранттылығы төмен диапазон

* ортаның барлық экологиялық факторларына толеранттылығы жоғары диапазон

#52

*!Фотопериодизм деп аталады

*ағзалардың қалыптасуы

*ағзалардың бейімделушілігі

*ағзалардың физиологиялық күйі

*ағзалардың қоршаған ортаға әсері

* ағзалардың күн ұзақтығына реакциясы

#53

*!Бейорганикалық орта факторларының жиынтығы қалай аталады

*лимиттік

*биотикалық

*биологиялық

*антропогендік

* абиотикалық

#54

*!Бір организмнің басқа организмге тіршілік әсер ету әрекетінің жиынтығы – бұл факторлар

*лимиттік

*химиялық

* биотикалық

*абиотикалық

*антропогендік

#55

*!Адамның іс әрекетімен жасалынатын қоршаған ортаға әсері

*лимиттік

*химиялық

*биотикалық

*абиотикалық

* антропогендік

#56

*!Антропогендік фактор

*топырақ қабатының бұзылуы

*анабиоз, симбиоз, комменсализм

* адамның қолымен жасалған факторлар

*бәсекелестік, жартқыштық, паразитизм

*температура, қысым, радиациялық фон

#57

*!Популяция

*биоценоз құрамына кіретін түрлер

*бірге тіршілік ететін түрлердің өзара қарым-қатынасы

*белгілі бір аумақты ұзақ мекендейтін, әртүрге жататын даралар жиынтығы

*өмір сүруге біркелкі жағдайлары бар аймақтарды мекендейтін біртүрлі жеке өмір сүретін ағзалар тобы

* бір түрге жататын, белгілі бір аумақты ұзақ мекен ететін, өзара еркін будандаса алатын даралар жиынтығы

#58

*!Элементарлық популяция

*бірге тіршілік ететін түрлердің өзара байланысы

*биоценоз құрамына кіретін түрлердің жалпы күйі

* кішігірім территорияда мекендейтін бір түр дараларының жиынтығы

*біркелкі жағдайлары бар бір аумақта өмір сүретін біртүрге жататын ағзалар тобы

*белгілі бір аумақта ұзақ өмір сүретін, генетикалық ақпараттармен алмасатын бір түр дараларының жиынтығы

#59

*!Экологиялық популяция

* кез-келген екі ағза еркін бір-бірімен будандаса алады

*бірге өмір сүретін және бір-бірімен өзара байланысатын түрлер

*кішігірім территорияда мекендейтін бір түр дараларының жиынтығы

*белгілі бір аумақта ұзақ өмір сүретін әр түрлі даралар жиынтығы

*өмір сүруге біркелкі жағдайлары бар аймақтарды мекендейтін біртүрлі жеке өмір сүретін ағзалар тобы

#60

*!Географиялық популяция

*биоценоз құрамына кіретін түрлердің жалпы күйі

*кез-келген екі ағза еркін бір-бірімен будандаса алады

*кішігірім территорияда мекендейтін бір түр дараларының жиынтығы

*белгілі бір аумақта ұзақ өмір сүретін бір түр дараларының жиынтығы

* өмір сүруге біркелкі жағдайлары бар аймақтарды мекендейтін біртүрлі жеке өмір сүретін ағзалар тобы

#61

*!Популяцияның негізгі биологиялық көрсеткіштерінің уақыт бойынша өзгеруі қалай аталады

*популяция қоры

*популяция гомеостазы

*популяция тығыздығы

* популяцияның динамикасы

*популяцияның статистикасы

# 62

*!Экологиялық қуыс

*әр түрлі тәртіптегі ағзалардың арасындағы қатынастың кескіндік суреті

*қоршаған ортаның орны толмастай өзгеруін сипаттайтын экологиялық сәтсіздік

*ағзалардың экологиялық факторларының сандық өзгергіштігін көтере алу қабілеті

*ағзалардың экологиялық факторларының сандық өзгергіштігін көтере алмау қабілеті

* түрдің табиғатта тіршілік ете алатындай жағдайындағы қоршаған орта факторларының жиынтығы

#63

*!Популяция саны

* осы аумақта популяция ішінде осы түр ағзалардың саны

*қоршаған ортаның орны толмастай өзгеруін сипаттайтын экологиялық сәтсіздік

*ағзалардың экологиялық факторларының сандық өзгергіштігін көтере алу қабілеті

*ағзалардың экологиялық факторларының сандық өзгергіштігін көтере алмау қабілеті

*популяция алып жатқан аудан немесе көлем бірлігіне шаққандағы организмдер саны

#64

*!Популяция тығыздығы

*осы аумақта популяция ішінде осы түр ағзалар санының жиынтығы

*белгілі бір көлемдегі немесе территориядағы ағзалардың жалпы саны

*қоршаған ортаның орны толмастай өзгеруін сипаттайтын экологиялық сәтсіздік

*ағзалардың экологиялық факторларының сандық өзгергіштігін көтере алмау қабілеті

* популяция алып жатқан аудан немесе көлем бірлігіне шаққандағы организмдер саны

#65

*!Популяция таралу түрлеріне байланысты бөлінеді

*саны, тығыздығы

*тығыздығы,өлімі

* кездейсоқ, біркелкі, топтық

*экологиялық туылымы мен өлімі

*пререпродуктивті, репродуктивті, пострепродуктивті

#66

*!Популяциялардың көбеюінің типтері

*кездейсоқ,біркелкі,топтанып

*саны, тығыздығы, биомассасы

*экологиялық туылымы мен өлімі

* экспоненциальды, логистикалық

*пререпродуктивті, репродуктивті, пострепродуктивті

#67

*!Популяциядағы организмдердің жастық топтары бөлінеді

*саны, тығыздығы, биомассасы

*экспоненциальды, логистикалық

*кездейсоқ, біркелкі, топтық

*экологиялық туылымы мен өлімі

* пререпродуктивті, репродуктивті, пострепродуктивті

#68

*!Биоценоз

*өзен суларындағы организмдер жиынтығы

*мұхиттардағы тірі организмдердің жиынтығы

*тірі организмдердің қоршаған ортамен байланысы

* үш құрамдас компоненттен тұратын жүйе: өсімдіктер, жануарлар әлемі, микроорганизмдер

*қоршаған ортаның нақты бір жағдайда тіршілік ететін әр түрлі популяция жиынтығы

#69

*!Биогеоценоз-бұл

* биоценоз және биотип

*көл суларындағы организмдер жиынтығы

*мұхиттардағы тірі организмдердің жиынтығы

*топырақтың құрамындағы тірі организмдер жиынтығы

*қалалардағы топырақтың құрамындағы тірі организмдер жиынтығы

#70

*!Биогеоценозға жатады

*өзен суларындағы организмдер жиынтығы

*мұхиттардағы тірі организмдердің жиынтығы

*қалалардағы топырақтың құрамындағы тірі организмдер жиынтығы

*ауылдардағы топырақтың құрамындағы тірі организмдер жиынтығы

* өсімдіктердің, жануарлар әлемінің, микроорганизмдердің және олардың мекен ететін ортасының жиынтығы

#71

*!Жер шарындағы зат және энергия ағымдары үздіксіз келіп жататын тірі организмдер жиынтығынан тұратын табиғи қалыптасқан жүйе

*биомасса

*биосфера

* экожүйе

*популяция

*геологиялық жүйе

#72

*!Экожүйе тұрақтылығының негізгі қағидалары

*экологиялық пирамида

*энергетикалық көздердің болуы

*продуценттердің жеткілікті мөлшерде болуы

* энергия ағымын ұстап тұратын зат айналымы

*экожүйенің мөлшері немесе көлемі әртүрлі жануарлардың болуы

#73

*!Гетеротрофты организмдер

*сапрофагтар

*редуценттер

*продуценттер

*деструкторлар

* консументтер

#74

*!Экологиялық сукцессия

*қоршаған ортаның өзгеруі

*қолайсыз жағдай кезінде тіршілік етуі

*өзін-өзі сүйемелдеуге және өздігінен реттелуге қабілеттілік

*дайын органикалық заттарды қорек ретінде пайдаланатын организмдер

* табиғи факторлардың немесе адам іс-әрекетінің нәтижесінде бір аумақта биоценоздың басқа биоценозға алмасуы

#75

*!Экзогенетикалық сукцессия қандай жағдайда пайда болады

*қоршаған ортаның өзгеруі

*қолайсыз жағдай кезінде тіршілік етуі

*организмдерде алуан түрлердің пайда болуы

* сыртқы абиотикалық немесе антропогендік әсерлерден

*қауымдастықтағы байланыстар жүйесінің немесе құрылымның өзгеруі

#76

*!Эндогенетикалық сукцессия қандай жағдайда пайда болады

*қоршаған ортаның өзгеруі

*қолайсыз жағдай кезінде тіршілік етуі

*организмдерде алуан түрлердің пайда болуы

*сыртқы абиотикалық немесе антропогендік әсерлерден

* қауымдастықтағы байланыстар жүйесінің немесе құрылымның өзгеруі

#77

*!Экожүйе гомеостазы

*экожүйенің табиғи сипатыннан айырылуы

*табиғаттың қайталанбас аномальді жағдайы

*табиғи-климаттық зона шегіндегі біріккен экожүйе

*бір нақты географиялық аймақты мекендейтін тірі организм

* өзін-өзі сүйемелдеуге және өздігінен реттелуге қабілеттілік