22. Ортаға әсердің қайсысы физикалық ластануға жатады:

А) Өндірістік шаң.

B) Өндірістік шу.

C) Химиялық ластанған ағын.

D) Автокөліктен шыққан ластар.

E) Тұрмыстық қатты қалдықтар.

Қоршаған ортаның физикалық ластаушылары

A) органикалық заттар

B) микроағзалар

C) жылумен ластану

D) инфрадыбыс

E) радиоактивті элементтер

F) өсімдік

G) жануарлар

H) жуылатын құрал

Қоршаған ортаның физикалық ластаушылары:

A) органикалық заттар

B) жануарлар

C) шу

D) электромагнитті сәулелендіру

E) микроорганизмдер

F) өсімдіктер

G) вибрация

H) жуылатын құрал

Қоршаған ортаның химиялық ластаушылары:

A) вибрация

B) көміртек туындылары

C) шу

D) жуылатын құрал

E) микроорганизмдер

F) өсімдіктер

G) жануарлар

H) қатты қоспа

Қоршаған ортаны химиялық ластаушылардың түрлері:

A) электромагнитті

B) дыбыстық

C) жылулықты

D) ауыр металлдар

E) СПАВ

F) пестицидтер

G) гендік инженерия

H) микробиологиялық

Қоршаған ортаны химиялық ластаушылардың түрлері:

A) электромагнитті

B) дыбыстық

C) жылулықты

D) ауыр металлдар

E) биогендік

F) пестицидтер

G) гендік инженерия

H) микробиологиялық

Қоршаған ортаның химиялық ластаушылары:

A) вибрация

B) пластмассалар

C) өсімдіктер

D) минералды тыңайтқыштар

E) микроорганизмдер

F) пестицидтер

G) жануарлар

H) шу

Қоршаған ортаның химиялық ластаушылары:

A) вибрация

B) жануарлар

C) пестицидтер

D) ауыр металдар

E) микроорганизмдер

F) өсімдіктер

G) органикалық байланыс

H) шу

Қоршаған ортаны биологиялық ластаушылар түрі:

A) пластмасса

B) биогендік

C) микробиологиялық

D) электромагнитті

E) медициналық препараттар

F) СПАВ

G) пестицидтер

H) жылулық

Қоршаған ортаны биологиялық ластаушылары:

A) экспансия

B) кездейсоқ биоинтродукция

C) вибрация

D) азық белогы

E) микроорганизмдер

F) пестицидтер

G) ауыр металдар

H) шу

Қоршаған ортаны биологиялық ластаушылары:

A) вибрация

B) фармацевтикалық фабрикалардың шығарылуы

C) ауыр металдар

D) су қоймаларының көгеріштенуі

E) микроорганизмдер

F) пестицидтер

G) антибиотиктерді шығарушы кәсіпорындарда

H) шу

Организмге әсер ете алатын, қоршаған ортаны ластаушылардың зиянды әсері:

A) бірлескен

B) мутагенді

C) қыздырушы

D) канцерогенді

E) стимулдеуші

F) комплексті

G) ерітуші

H) токсикалық

Экожүйелердің бұзылуы ненің нәтижесінде:

А) атмосфералық-гидросфералық қышқылдану (атмосфераға азот, күкірт оксидтерінің шығарындыларының әсерінен сутегі концентрациясының артуына байланысты туындаған рН эффект)

B) ғаламдық жылынуға әкелетін атмосфера мөлдірлігінің төмендеуі

C) табиғат ландшафтыларына әсер ету (өсімдіктер жойылуы, жерді жырту және суару жұмыстары)

D) космостық әсерден климат өзгеруінің мүмкіндігі

E) су толқуы кезінде су ағынының өзгеруі

F) температураның маусымдық ауытқуы

G) жер беті альбедосының маусымдық өзгерістері

H) жауын-шашын мөлшерінің артуы (қар, жаңбыр)

«Таза өнеркәсіп» дегеніміз:

А) қалдықтар аз түзілетін өнеркәсіп

B) адам қатысуы болмайтын өнеркәсіп

C) алюминий өндіру

D) кез келген өндіріс

E) каучук өндіру

F)

G)

H)

Физикалық және моральдық тозу салдарынан өзінің тұтыну қасиеттерін жоғалтқан материалдар мен өнімдер, сондай ақ адам тіршілігі нәтижесіндетүзілетін қалдықтар:

А) қатты тұрмыстық қалдықтар

B) табиғат жағдайлары

C) эмиссия және қалқымалы заттар (взвешенные вещества)

D) коммунальдық қалдықтар

E) ақаба сулар

F) табиғат ресурстары

G) өнеркәсіп издержкасы

H)

Ластану зонасы:

А) адам және тірі организмдерге зиянсыз заттар тобы кездесетін аудан

B) зиянды заттардың фондық мөлшері кездесетін территория

C) зиянды заттарлың концентрациясы ШРК мөлшерінен артық байқалатын территория

D) биогенді элементтер мөлшері көп болатын территория

E) биогенді элементтер дефициті байқалатын территория

F) зиянды заттардың шамадан тыс мөлшері байқалатын территория бөлігі

G) зиянды химиялық заттардың таралу территориясы

H)

Антропогендік ластану:

А) вулкан және оның шаңдары

B) өнеркәсіптен бөлінген газдар

C) бактериялар әрекетінен бөлінетін газдар

D) жер сілкіну

E) автомобиль газдары

F) торнадо және апатты дауылдар

G) шаңды дауылдар

H) газ және мұнай өңдеу

Қоршаған орта ластануының әсер ету сипатына қарай бөлінеді:

А) физикалық

B) табиғи және жасанды

C) біріншілік және екіншілік

D) тұрақты

E) тұрақсыз

F) оперативті және ретроспективті

G) тарихи және архивтік

H) қоғамдық

Қазақстанда таралған тұрақты органикалық ластаушылар:

А) ауыр металлдар

B) пестицидтер

C) күкіртті ангидрид

D) бензпирен

E) азот және күкірт оксидтері

F) нуклеин қышқылдары

G) ксенобиотиктер

H) полихлорбифенил

Атмосфера ластануының мониторингі

Атмосфералық құбылыстарға жатады:

A) жауын-шашын

B) су толқуы

C) су қайтуы

D) жыртқыштық

E) мұнай төгілу

F) полярлы шұғыла

G) пестицидтерді қолдану

H) күн күркіреу

Атмосфералық жауын-шашын түрлері:

A) сарқырама

B) құйын

C) қар

D) бұршақ

E) боран

F) сел

G) жел

H) жауын

Атмосфераның табиғи ластану көздеріне жатады:

A) жанартаудың атқылауы

B) орман өрттері

C) атомдық жарылыстар

D) шаңды дауылдар

E) автокөлік

F) қазба отындарын жағу

G) теңіздердің шайылуы

H) тыңайтқыштарды қолдану

Атмосфераның антропогенді ластану көздеріне жатады:

A) жанартаудың атқылауы

B) орман өрттері

C) атомдық жарылыстар

D) шаңды дауылдар

E) автокөлік

F) қазба отындарын жағу

G) теңіздердің шайылуы

H) тыңайтқыштарды қолдану

Атмосфералық ауаны ластаушы элементтер:

А) титан қосылыстары.

B) ванадий ерітіндісі.

C) темір оксидтері.

D) Zn оксидтері.

E) көміртегі оксидтері.

F) азот оксиді

G) көмірсутектер

Шаңның негізгі компоненті:

A) кремний ангидриді

B) азот тотықтары

C) көміртегінің қос тотығы

D) қорғасын қосындылары

E) метан

«Тұмшалы әсердің» себебі неде:

A) Жер ресурстарын тиімсіз пайдалану

B) Түрлік алуандықтың қысқаруы

C) Атмосферадағы СО2 концентрациясының төмендеуі

D) Әлеуметтік мұхиттардың ластануы

E) Атмосферадағы СО2 концентрациясының артуы

F) Метан концентраациясының артуы

G) Аймақтың шөлденуі

H) Хлорфторсутектері концентрациясының артуы

Түтін, тұман және шаңның улы буалдыр қоспасы:

А) смог (тұмша)

B) қышқыл жаңбыр

C) көміртек газы

D) шаң дауыл

E) шық

Лондон типтес смогтың пайда болу уақыты:

А) жаз

B) күз

C) қыс

D) көктем

E) жыл бойы

Лондон типтес смог салдары:

А) Асқазан аурулары.

B) Рак аурулары

C) Жүрек қан тамырлары аурулары.

D) Коньюктивит

E) Тыныс алу қолқа аурулары.

Иісі өткір көгілдір түсті газ – бұл:

A) аэрозоль

B) фреон

C) озон

D) көміртек газы

E) бутан

Фотохимиялық түтінді тұмша нені туындайды

A) тамақтың сілемейлі шырышты қабатын қабындырады

B) көздің шырышты қабатының қабынуын

C) мұрын шырышты қабығының қабынуын

D) инсультті

E) инфаркті

F) қан қысымының артуын

G) өкпенің қабынуын

H) аллергия

Атмосферадағы ластаушы заттардың тасымалы, азаюы немесе жинақталуына әсер ететін факторлардың бірі болып саналады:

А) Жер асты суының минералдануы.

B) Мұхит деңгейінен биіктігі.

C) Жер бедері.

D) Гравитациялық ылғал.

E) Жер асты суының жату деңгейі.

Атмосфералық ластануды төмендетудің негізгі жолдары:

A) ластағыштарды үнемі бақылау

B) тазартқыш фильтрлерді орнату

C) экологиялық мониторинг жүргізу

D) қалдықсыз технология енгізу

E) ауа сапасын жақсарту

F) көгалдандыру

G) табиғи ресурстарды тиімді пайдалану

H) экологиялық постарды орнату

Атмосфераның өзін өзі тазартуы мына үрдістерге байланысты:

A) резистенттік қабілет

B) сорбциялық қабілет

C) ластағыштарды нейтральдауына

D) метеорологиялық құбылыстарға

E) жауын-шашынның түсуіне

F) қорғаныштық реакциясына

G) зиянды заттарды залалсыздандыруына

H) кіретін ауа ағынының түзілуіне

Атмосфера мониторингін жүзеге асыратын пост категориялары:

A) стационарлық (тұрақты)

B) маршруттық (бағытты)

C) жылжымалы

D) оперативті

E) жедел

F) режимдік

G) репрезентативті

H) жартылай

Стационарлы постарда ауа сынамаларын алу жүргізіледі:

A) тәулігіне 2 рет

B) тәулігіне 3 рет

C) тәулігіне 4 рет

D) тәулігіне 5 рет

E) тәулігіне 6 рет

F) бағдарлама бойынша

G) авария кезінде

H) периодты

Стационарлы постарда толық бағдарлама бойынша ауа сынамаларын алу жүргізіледі:

A) күн сайын

B) күн сайын сенбі мен жексенбіден басқа

C) тәулігіне 4 рет

D) тәулігіне 5 рет

E) тәулігіне 6 рет

F) ластану көзінен 1 км қашықтықта

G) авария кезінде

H) ластану көзінен жел бағыты бойынша

Радиациялық мониторинг АЭС-тен қанша қашықтықта орналасқан пост жүйесі арқылы жүреді:

A) АЭС-тен 10 км аймақта

B) АЭС-тен 30 км аймақта

C) АЭС-тен 40 км аймақта

D) АЭС-тен 50 км аймақта

E) АЭС-тен 70 км аймақта

F) АЭС-тен жел бағыты бойынша 5 км

G) АЭС-тен 20 км аймақта

H) АЭС-тен 60 км аймақта

Атмосферада ауыр металлдар болады:

A) аэрозоль түрінде

B) шөгінді заттар түрінде

C) еріген түрде

D) қатты түрде

E) газ түрінде

F) шаң түрінде

G) коллоид түрінде

H) гель түрінде

Біздің планетамыздың кез келген нүктесінде түгел байқалатын биосфераның табиғи физикалық-химиялық, биологиялық көрсеткіштерін бұзатын атмосфералық ластану:

А) антропогенді

B) локальды

C) биологиялық

D) глобальды

E) ауа

F) импакті

G) региональды

H) электромагниттік

Гидросфера ластануының мониторингі

Беткі құрлық сулары гидросфераның қанша пайызын құрайды:

A) 10%.

В) 2%.

С) 50%.

D) 1%.

E) 0,02%.

Теңіз суының негізгі ерекшеліктері:

A) тұздың мөлшері 0,5-10 л/г

B) тұздың мөлшері 35-40 г/л

C) хлоридтердің басымдығы

D) карбонаттар басымдығы

температуралық режимі

F) рН 2,5-тен 3,4-ке дейін

G) мұхиттар мен теңіздердің суы

H) рН 7,5-тен 8,4-ке дейін

Теңіз суының басты ерекшеліктері неде:

A) тығыздығы

B) тұздылығы

C) органикалық дүниесі

D) ылғалдылығы

E) температуралық режимі

Қышқыл жаңбырлар әсерінен ауыз суды ластайды:

A) оттегі

B) сынап

C) сутегі

D) аргон

E) неон

F) көміртегі

G) күкірт

H) хлор

Табиғи судың сапасын органолептикалық анықтаудағы негізгі көрсеткіш:

A) Қышқылдығы.

B) Кермектілігі.

C) Түсі.

D) Негіздігі.

E) Тотығуы.

Табиғи судың құрамында болатын еріген заттар:

А) қышқылдар.

B) ақуыздар.

C) нәруыздар.

D) витаминдер.

E) газдар.

F) тұздар.

G) майлар.

H) аминқышқылдар.

Тұрғын мекендер үшін суды пайдалану нормасының өлшем бірлігі:

А) л/тәул.

B) м3/тәул.

C) м3/мин.

D) м3/жыл

E) л/жыл

Судың сапасын бақылаудың автоматтанған автономды жүйесі келесі ақпараттарды береді

A) судың иісі және мөлдірлігі

B) балдырлар саны

C) судың физикалық қасиеттері

D) судың химиялық құрамы

E) гидробионттардың тынысы

F) судың физикалық және химиялық қасиеттері

G) жауын-шашындар мөлшері

H) тұтынушылар пайдалануға алған су мөлшері

Су мониторингі жүйесі шегіндегі су көздерінің сапасын бақылаудың түрлері:

А) жоспарлы.

B) ғарыштық.

C) арнайы міндеттерді шешу.

D) тұрақты.

E) радиациялық.

F) физикалық-химиялық.

G) гидрологиялық-гидробиологиялық.

H) кезекті.

Судың химиялық ластануына әкелмейді:

А) қышқылдар

B) сілтілер

C) тұздар

D) шламдар

E) фенолдар

Судың биологиялық ластануына әкелмейді:

А) вирустар

Б) бактериялар

В) балдырлар

Г) лигниндер

Д) дұрыс жауабы жоқ

Ішуге жарамды судың рН ортасы қанша болу керек:

A) 5

В) 4

C) 8

D) 9

E) 7

Су қоймаларына органикалық заттардың түсетін негізгі көздері:

A) су жинау аумағынан жауын-шашын және еріген қар сулары

B) организмдердің биохимиялық ыдырауы салдарынан органикалық заттар түзілуі

C) миграция әсерінен органикалық заттардың түзілуі

D) десорбция әсерінен органикалық заттардың ыдырауы

E)

F)

G)

H)

Минералдану дәрежесіне қарай су категориялары:

A) тәтті

B) қышқыл

C) тұщы

D) күйдіргі

E) қышқылды-тұзды

F) аздап тұзды

G) тұзды

H) лайлы

Суда көп кездесетін иондар мөлшері:

A) Na+

B) Al3+

C) HSiO3

D) HCO3

E) Mg2+

F) Ti

G) Ge

H) I

Су құрамында кездесетін биогенді затты белгілеңіз:

A) азот қосындылары

B) фосфор қосындылары

C) күкірт қосындылары

D) кремний қосындылары

E) органикалық заттар

F) металл иондары

G) қышқылдар

H) тұздар

Су ластануының қайсысы физикалық көрсеткіш:

A) сілтілік

B) жалпы ерігіш тұздар мөлшері

C) судың түсі

D)

E)

F)

G)

H)

Шаруашылық-ауыз су, тұрмыстық-коммунальды және балық шаруашылығы сулары мен су қоймаларындағы су құрамы мен қасиеттерін қандай көрсеткіштер бойынша бағалайды:

A) санитарлық-токсикологиялық

B) органолептикалық

C) санитарлық биологиялық

D) химиялық

E) физикалық

F)

G)

H)

Шығу тегі бойынша жер асты суы

A) Гравитационды

B) Таспалы

C) Конденсационды

D) Седиментационды

E) Капиллярлы

F) Тамырлы

G) Инфильтрационды

H) Батпақты

Физикалық күйі бойынша жер асты суы

A) Инфильтрационды

B) Гравитационды

C) Тығыздалған

D) Кристалданған

E) Капиллярлы

F) Тамырлы

G) Седиментацияланған

H) Балшықты

Жер асты суларының ластану көзі:

A) Автомобиль транспорты салдарынан ластану.

B) Авиатранспорт салдарынан ластану.

C) Коммунальдық және тұрмыстық қалдықтар жиналған жерлер.

D) Әуе транспорты салдарынан ластану.

E)Теміржол транспорты салдарынан ластану.

F) Тыңайтқыш немесе пестицидтер қолданылған ауыл шаруашылық алқаптары.

Қандай су түрінде антропогендік әсер нашар байқалады:

A) Көктемгі су тасқыны.

B) Артезиан суы.

C) Грунт суы.

D) Жер беті суы.

E) Ыза суы.

Батпақтардың су ағынын реттеуде маңызды ролі мынада:

А) Табиғи тұрақты фильтр болып саналады.

B) Ылғал жинақтаушы, сақтаушы және таратушы болып саналады.

C) Табиғи тосқауыл болып саналады.

D) Қардың тез еруін қамтамасыз етеді.

E) Су ағынының без булануын қамтамасыз етеді.

Мұнай өндіруде су экожүйелерін басты ластаушы болып есептеледі:

А) СПАВ, фенолдар, сульфидтер, аммоний тұздары

B) сульфаттар, органикалық заттар, азот

C) ауыр металлдар, қалқыма заттар, фторидтер

D) фенолдар, СПАВ, ароматты көміртсутектер

E) флотореагенттер, неорганикалық заттар, фенолдар, қалқылама заттар

Машина жасау мен металлургия өнеркәсібінде басты ластаушы болып есептеледі:

А) СПАВ, фенолдар, сульфидтер, аммоний тұздары

Б) сульфаттар, органикалық заттар, азот

В) ауыр металлдар, қалқыма заттар, фторидтер

Г) фенолдар, СПАВ, ароматты көміртсутектер

Д) флотореагенттер, неорганикалық заттар, фенолдар, қалқылама заттар

Химия өнеркәсібінде басты ластаушы болып есептеледі:

А) СПАВ, фенолдар, сульфидтер, аммоний тұздары

B) сульфаттар, органикалық заттар, азот

C) ауыр металлдар, қалқыма заттар, фторидтер

D) фенолдар, СПАВ, ароматты көміртсутектер

E) флотореагенттер, неорганикалық заттар, фенолдар, қалқылама заттар

Жеңіл және тоқыма өнеркәсібінде басты ластаушы болып есептеледі:

А) СПАВ, фенолдар, сульфидтер, аммоний тұздары

B) сульфаттар, органикалық заттар, азот

C) ауыр металлдар, қалқыма заттар, фторидтер

D) фенолдар, СПАВ, ароматты көміртсутектер

E) флотореагенттер, неорганикалық заттар, фенолдар, қалқылама заттар

Су бетін жіті айрықша ластайтын өнеркәсіп саласы

A) балықты қайта өңдеу зауыты

B) металлургиялық

C) мал шаруашылық

D) мұнайды қайта өңдеу зауыты

E) жеңіл

F) азықтық

G) химиялық

H) ауыл шаруашылық

Суды ең көп тұтынатын өнеркәсіп саласы

A) балықты қайта өңдеу зауыты

B) химия

C) целлюлоза-қағаз

D) тау-кен металлургия

E) тұрмыстық-коммунальды шаруашылық

F) орман шаруашылығы

G) тамақ

H) құрылыс

Сулы ортаны ластаушылар

A) балдыр

B) мұнай

C) вакциналар

D) беткі белсенді заттар

E) гидробионттар

F) вибрация

G) инфрақызыл сәулелендіру

H) детергенттер

Детергенттер ненің құрамына кіреді:

A) Мұнай өнімдері құрамында

B) Жуғыш порошоктар құрамында

C) Азот тыңайтқыштарының құрамында

D) Фосфор тыңайтқыштарының құрамында

E) Органикалық тыңайтқыштарының құрамында

Табиғи суларының ең күрделі ластанулары:

A) Пестицидтермен ластануы

B) Мұнай және мұнай өнімдерімен ластануы

C) Вирустармен ластануы

D) Құрылыс қалдықтарымен ластануы

E) Жылумен ластануы

F) Карбонаттық қалдықтармен ластануы

G) Коммуналдық тұрмыстық қалдықтармен ластануы

Судың ең зиянды ластаушылары:

A) мұнай және мұнай өнімдері

B) оттекті ПАВ

C) радиоактивті заттар

D) көмір қышқыл газы

E) ауру туғызушы бактериялар

F) фитопланктон

G) органикалық емес қышқылдар

H) минеральды тұздар