3 Өндірістік жарақаттануды талдау және себептерін анықтау

Өндірістік жарақаттануды талдау, жарақаттанудың себептерін анықтау мақсатында және алдын-алу мақсатында тиімді шаралар өңдеу болып табылады. Өндірістік жарақаттануды талдау «ҚазТрансГазАймақ» АО-нің 2013 жылғы Н-1 формадағы актілер негізінде жүргізіледі.

Газ өндірісіндегі жарақаттануды талдау барлық жазатайым оқиғалардың жарақаттанудың жилік және ауырлық көрсеткіштерін пайдалана отырып қарастырылады.

Кәсіпорындағы және сала бойынша өндірістік жарақаттанудың деңгейін сипаттау үшін, әр түрлі кәсіпорындардағы жарақаттанудың деңгейін салыстыру үшін жазатайым оқиғалар туралы есептердің берілгені мәліметтері бойынша айқындалатын, жарақаттанудың салыстырмалы көрсеткіштері алынады.

Негізгі көрсеткіштердің бірі болып табылатындар: жарақаттанудың жилік және ауырлық көрсеткіштері, ауырлық және жиілік коэффиценттері деп те аталады .

8-кесте – Жазатайым оқиғалардың жалпы көрсеткіштері

Көрсеткіштер аты	2011	2012	2013
Жұмысшылар саны	521	501	352
Жалпы жазатайым оқиғалар саны	3	2	0
Еңбек ету қабілетінен айырылған жалпы күндер	45	15	0
Жарақаттанудың жиілік көрсеткіштері	3,83	3,99	-
Жарақаттанудың ауырлық көрсеткіштері	22,5	7,5	-
Еңбек ету қабілетінен айырылу көрсеткіші	86,37	2,99	-

Негізгі көрсеткіштердің бірі болып табылатындар: жарақаттанудың жилік және ауырлық көрсеткіштері, ауырлық және жиілік коэффиценттері деп те аталады. Жарақаттанудың еңбек ету қабілетінен айырылу мерзімі 1-3 күн болатын, өлімге алып келетін көрстекіштерінің жиіліктері, сондай-ақ жәбірленушінің бір жұмыстан басқа жұмысқа ауысымының жиілік көрсеткіші, жұмысқа жарамсыздықтың (еңбек ету қабілетінен айырылу) жарақттанудың материалдық салдарының, жазатайым оқиғаларды алдын-алу және т.б. көрсеткіштері жоғарыда айтылған әдіспен еептелуі мүмкін.

8-сурет —жазатайым оқиғалардың көрсеткіші

Статистикалық (салыстырмалы) сараптау әдісі мекемелердің, шаруашылықтардың жазатайым оқиға жөнінде берген есеп, ақпараттарын аудан, облыс, республика, министерство көлемінде сараптауға мүмкіндік береді. Бұл әдістің негізгі көрсеткіштері – жарақаттанудың жиілік және ауырлық коэффициенттері – кәсіпорындағы, аудан, облыстағы жазатайым оқиғалардың сан-дық және сапалық көрсеткіштері болып саналады.

9-сурет- Жарақаттанудың шығу себептері

Қорытынды

  

Қалай деседе ғылыми техникалық прогресс экологияның бұзылуына соқтырады. Ойткені қалдықсыз технологиялар өте аз. Ауаны бұзатын зауыт, фабрикалар, көліктер көбейіп жатыр. Мысалы: Алматы қаласындағы ауаны ластау индексі 2005 жылы 2004 жылға қарағанда 2 есе өскен. 2004 жылы наурыз айында 12 болса, 2005 жылының ақпан айында 21,4 Ақтөбе қаласы да таза қалаға жатпайды. Республика бойынша еспублика бойынша IV орында тұр. 2004 жылы мұндағы индекс 9,6 болған. Ауаны ластайтын объектілер: қара металлургия және химия.

Сонымен қатар табиғи ортаға қазіргі заманғы өнеркәсіп орындарының әсер етулері комплексті сипатта болады,себебі технологияларда әр-түрліпроцестер қолданылады:физико-механикалық,физико-химиялық жәнехимия биологиялық. 

Осы әсер етулердің әрқайсысын  сапалық және сандық жағынан  анықтау табиғиөнеркәсіптік  жүйелердің  табиғи  және  адамды қоршаған  ортамен өзара байланысын  бағалауға,  табиғи компоненттердің өзгеру  себептерін, нообиогеоценоздағы бұзылулар  мен ластағыштарды анықтау, экологиялық  жүйелердегі нооценоздарды дамыту  стратегиясын жасауды негіздейді. Судың химиялық талдауы көрсеткендей, қалдықтардың құрамында кальций, магний, үш валентті хром фтор, темір жоғарылылығы көрсетілмеген.

Ақтөбе Хром Қосындылар Зауытының өндірістік пруд накопитель маңындағы ауаны ластау берілген нормадан аспайды.

Ақтөбе Хром Қосындылар Заводының маңында: сера диоксиды – О, ОН шрк м.р диоксид азоты – 0,1 ШРК м.р; көмірқышқыл оксиді – 0,58 ШРК м.р ,6 валентті хром – 0,07 ШРК. Максималды концентрация бекітілген; диоксид сералы – 0,41 ШРК м.р, азот диоксиды – 1,62 ШРК, неорганикалық – 3,8 ШРК м.р, сероводород – 0,15 ШРК м.р көмірқышқыл оксиді – о,9 н ШРК м.р 6 валентті хром – 0,33 ШРК .

Максималды концентрациясы бекітілген диоксид сера – 0,62 ШРК азот диоксиді – 0,32 ШРК м.р неорганикалық шаң – 0,44 ШРК м.р сероводород – 0,38 ШРК м.р, көмірқышқыл оксиды – 0,62 ШРК м.р; 6 валентті хром – 0,07 ШРК с.с.

Импактты зонада: хром бойынша – 0,07 ШРК с.с, диоксид серасы – 0,03 ШРК м.р,  азот диоксиды  0,17 ШРК м.р неорганикалық  шаң – ОН ШРК м.р, көмірқышқыл  оксиді – 0,62 ШРК м.р, сероводород  – 0,13 ШРК м.р. Максималды концентрациясы бекітілген: хром⁶ – 0,33 ШРК с.с, неорганикалық шаң - 1,52  ШРК м.р, сера диоксиды – 0,12 ШРК м.р, азот диоксиды – 1,0 ШРК м.р, көмірқышқыл оксиды – 1,12 ШРК М.Р сероводород – 0,25 ШРК м.р

Селитебті зонада: хром⁶ – 0,07 ШРК, сера диоксиды 0,02 ШРК, азот диоксиді 0,2Н ШРК неорганикалық шаң – 0,22 ШРК, көмірқышқыл оксиды – 0,67 ШРК, сероводород – 0,25 ШРК, максималды концентрациясы бекітілді хром⁶ – 0,07 ШРК, неорганикалық шаң – 0,78 ШРК, сера диоксиды – 0,068 ШРК, диоксид азоты – 0,38 ШРК, көмірқышқыл оксиды – 1,0 ШРК, сероводород – 1,11 ШРК

АО  «Ақтөбе хром қосындылар зауыты»  орналасқан аудандағы техногеосистеманың  бетіндегі және жер асты суларының  талдау жағдайы.

Сонғы 15-20 жылдар бойы АО «Ақтөбе Хром Қосындылар Зауыты» маңындағы атмосфералық ауа жағдайы үнемі тексеріліп отырады. Ақтөбе Хром Қосындылар Зауыты болған эксплуатация және қүрылыс жерінен болған илек ауданында ластайтын  зат алтываленті хром.Өл грунт суларына тікелей жерін  тигізген болатын, ласталған интенсивті фильтрация негізінен атмосфера  ласталған, әсіресе Ақтөбе Хром Қосындылар Зауыты маңында. Содан кейін белгілі шаралар қолданғаннан соң жағдайынан төмендеген.