Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
ShPOR_FIZIKA_2semestr.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆
  1. Электромагниттік толқын энергиясы. Электромагниттік энергия ағынының тығыздығы. Умов-Пойнтинг векторы.

Максвелл теориясынан мынадай тұжырым жасауға болады: уақыт бойынша айнымалы электр өрісі құйынды магнит өрісін тудырса, айнымалы магнит өрісі құйынды электр өрісін тудырады. Бұл екі өріс өзара тығыз байланысты, сондықтан бұл құбылыс электрмагниттік өріс деп аталады. Электрмагниттік өріс кеңістіктің белгілі бір жерінде өзгермей тұра алмайды. Кеңістіктің қандайда бір нүктесінде қоздырылған айнымалы электр өрісі айнымалы магнит өрісін тұдырса, өз кезегінде айнымалы магнит өрісі айнымалы электр өрісін қоздырады. Олай болса, бүл құбылыс қайталанып отыратындықтан, кеңістікте электр және магнит өрістерінің кезектескен түрленуі, оның бір нүктесінен келесі бір нүктесіне тарайды. Бұл құбылыс кеңістікте уақыт бойынша периодты өтеді, өрістердің кеңістікте таралуын электрмагниттік толқын деп атаймыз. Электрмагниттік толқынның пайда болуы және қасиеттері Максвелл теңдеулері арқылы анықталады  (15)Электромагниттік толқынның бірлік уақыт ішінде бірлік ауданнан алып өтетін энергиясының шамасын энергия ағыны деп атайды. Ол:  (16)-ді алғаш енгізген Н.А. Умов еді, (16) өрнегін Умов –Пойнтинг векторы деп атайды;

  1. Электрлік тербелмелі контурдағы еркін тербелістің дифференциалдық теңдеуі. Томсон формуласы.

Тізбектегі зарядтың (ток күшінің, кернеудің) тербелісін электр тербелістері деп атайды.

Сыйымдылығы C конденсатордан және оған жалғанған индуктивтілігі L катушкадан тұратын электр тізбегін тербелмелі контурдеп атайды. Зарядталған конденсаторды катушкаға жалғанғанда тізбекте электр тербелістері пайда болады, яғни контурда электр заряды, ал катушкада ток күші тербеледі.

Тербелмелі контурда актив кедергі болмаған жағдайда конденсатордағы электр өрісінің энергиясы толық түрде катушкадағы магнит өрісінің энергиясына айналады және керісінше жүреді.Джоуль-Ленц заңы бойынша жылу бөлініп шығатын кедергіні актив кедергі деп атайды.Актив кедергісі нольге тең тербелмелі контурды идеал контур деп атайды. Тербелмелі контурдағы конденсаторды зарядтайтын ток күшінің бағыты оң деп алынады.Тербелмелі контурдағы еркін электр тербелістерінің дифференциалдық теңдеуі келесі түрде жазылады: мұндағы:  - контурдағы электр тербелістерінің  меншікті циклдік жиілігі. Еркін электр тербелістерінің дифференциалдық теңдеуінің шешімін тербеліс теңдеуі деп аталады. Зарядтың тербеліс теңдеуі мұндағы:  - зарядтың амплитудасы. Контурдағы зарядтың ең үлкен мәнін зарядтың амплитудасы деп атайды. Тербелмелі контурдағы процестердің нәтижесінде жүретін электр тербелісін еркін электр тербелістері деп атайды, ал тербеліс жиілігін контурдың меншікті жиілігі деп атайды.

Тербелмелі контурдағы еркін электр тербелістерінің меншікті жиілігі   формуласымен және периоды Томсон формуласымен анықталады: .

  1. Электрлік тербелмелі контурдағы еркін өшетін тербелістің дифференциалдық теңдеуі. Өшудің логарифмдік декременті.

Тербелмелі контурда актив кедергі болған жағдайда әрбір тербеліс кезінде контур энергиясының бір бөлігі Джоуль-Ленцтік жылуға жұмсалады. Соның нәтижесінде контур энергиясы кемиді, яғни тербеліс өшеді.

Өшетін электр тербелістердің дифференциалдық теңдеуі келесі түрде жазылады ,мұндағы:    .

Өшетін электр тербелістерінің дифференциалдық теңдеуінің шешімі өшетін электр тербелістерінің теңдеуі деп аталады.  - шарты орындалса, өшетін электр тербелістерінің теңдеуі келесі түрде жазылады: мұндағы:   - өшу коэффициенті деп аталады Тербелмелі контурдағы өшетін электр тербелістерінің циклдік жиілігі  Тербелістің өшу шапшаңдығын сипаттау үшін өшудің логарифмдік декременті енгізілген. .Өшудің логарифмдік декременті тербелістің амплитудасы е есе азаятын   тербелістер санына кері пропорционал болады, яғни: .  болған жағдайда   .  болған жағдайда контурда электр тербелістері болмайды, яғни конденсатордың апериодты разрядталуы жүреді.

Тербелмелі контурды сипаттайтын шамалардың бірі оның сенімділігі болып табылады. Контурдың сенімділігі өшудің логарифмдік декрементіне кері пропорционал болады. .

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]