3.Каменны век на тэрыторыи Беларуси.

а)палиалид

б)мезалид)

в)неалид

Прыкладна 90 тыс. гадоў назад пачалося апошняе аблядненне. На поўдзень папаўзлі леднікі і вечная мерзлата скавала зямлю. У некаторых месцах беларускага Прыдняпроўя знойдзены крамянёвыя прылады - наканечнікі, скрэбла, разакі. Яны належалі старажытным людзям неандэртальскага тыпу, якія 100–40 тыс. гадоў назад засялялі тэрыторыю Еўропы. Першыя жыхары яшчэ істотна адрозніваліся ад нас свамі - былі прысадзістыя, буйнога складу тулава, з выступаючым ілбом і скошаным падбародкам. Аднак яны ўжо распальвалі вогнішчы, каб абагрэцца і засмажыць мяса, умелі будаваць нешта падобнае на жыллё.

Каля 40-35 тыс. гадоў назад на змену неандэртальцам прыходзяць людзі крэманьёнскага тыпу, якія вонкава амаль не адрозніваліся ад сённяшніх еўрапейцаў. У перыяд паміж 26–23 тыс. гадоў назад крэманьёнцы на даволі працяглы час пракраліся на поўдзень Беларусі.Поруч вёсак Юравічы Калінкавіцкага і Бeрдыж Чачэрскага раёнаў дзве стаянкі таго часу. Яны адносяцца да позняга каменнага веку - палеаліту.19–18 тыс. гадоў назад ляднік дасягнуў раёнаў сёняшніх Гародні, Вілейкі, Оршы. У такіх невыносна суровых умовах існаванне краманьёнцаў прыпынілася. 12 тыс. гадоў назад.Асноўнай іх зброяй стаў лук са стрэламі.

10–9 тыс. гадоў назад скончыўся ледніковы перыяд і наступіў сярэдні каменны век - мезаліт.З пацяпленнем паўночныя алені адступілі далёка на поўнач. Услед за імі накіравалася і значная частка насельніцтва, якая спецыялізавалася на паляванні. У мезаліце адбылося поўнае засяленне тэрыторыі Беларусі. Рассялілися кампактнымі групамі.З'явіліся прылады працы: крамянёвыя пласціны, сякеры, цёслы, разцы, скрабкі. Памочнікам чалавека на паляванні стаў сабака. Рыбу пачынаюць лавіць вудамі з касцянымі кручкамі

У IV тыс. да н.э. - неаліт. Ён працягваўся каля 2 тыс. гадоў і характарызаваўся важнымі зменамі ў жыцці нашых продкаў. У неаліце навучыліся ляпіць посуд з гліны шахт. Аднак найважным дасягненнем гэтага перыяду стала зараджэнне і распаўсюджанне земляробства і жывёлагадоўлі.іраспаўсюджанне земляробства і жывёлагадоўлі.

4.Бронзавы век на тэрыторыи Беларуси.Пачатку 2-га тыс днэ. Ён характарызаваўся з'яўленнем медных і бронзавых вырабаў. Шырока выкарыстоўваліся шліфаванне,свідраванне,пілаванне.Адбыўся першы вялікі падзел грамадскай працы на земляробства і жывёлагадоўлю. Асноўную ролю ў гаспадарчым і грамадскім жыцці роду і племя паступова пачалі адыгрываць мужчыны — складваўся патрыярхальна-радавы лад (патрыярхат). Пераход да патрыярхату адбываўся ў працэсе значнага развіцця прадукцыйных сіл і павышэння прадукцыйнасці працы ва ўсіх формах гаспадаркі: земляробстве, жывёлагадоўлі, паляванні і рыбалоўстве.Узнікнення патрыярхальнага рабства і зараджэння падзелу грамадства на класы. У рэлігійных-касмаганічныя культы, культ продкаў. Бронзавы век падзяляюць на 3 перыяды:

ранні (2000—1600 г. да н.э.)

сярэдні (1500—1200 г. да н.э.)

позні (з 1100 г. да н.э.)

У раннім бронзавым веку на тэрыторыі Беларусі існавала некалькі варыянтаў культур шнуравой керамікі. На паўднёвай яе тэрыторыі жылі плямёны культуры шнуравой керамікі Палесся, якія карысталіся сякерамі-клінамі, свідраванымі матыкамі і серпападобнымі нажамі. Тэрыторыю сучасных Гомельскай і Магілёўскай абласцей насялялі плямёны сярэднедняпроўскай культуры, што карысталіся гаршкамі з круглаватымі бакамі і высокай яйкападобнай шыйкай, нябожчыкаў хавалі на курганных і бескурганных могільніках з пахавальным абрадам трупапалажэння і трупаспалення.Усярэднім бронзавым веку на паўднёвай тэрыторыі Беларусі пашыраліся плямёны аздаблялі посуд наразным арнаментам, нябожчыкаў хавалі ў бескурганных і курганных могільніках. Свой посуд (высокія пласкадонныя гаршкі) яны нярэдка арнаментавалі па ўсёй паверхні. Іх пахавальны абрад — трупаспаленне на бескурганных могільніках.Позні бронзавы век на тэрыторыі Беларусі вывучаны недастаткова. Вядома, што на поўначы мясцовыя плямёны выраблялі гладкасценную, у Цэнтральнай Беларусі і Панямонні — штрыхаваную кераміку.