5.6 Сурет

Резонанс тоғының жалпы шартынан табуға болады

(5.12)

Егер түбір астында оң болса, онда (5.11) мәні болады.

болғанда, аламыз.

болған кезде , аламыз, яғни резонанс әр жиілікте орын алады.

9.Дәріс тақырыбы: Үшфазалық электр тізбектері. Жұлдыз және үшбұрыш түрінде қосу. Үшфазалық тізбектің симметриялы жұмыс режимі. Үшфазалық тізбектің симметриялы емес жұмыс режимі.

Кернеулердің (ЭҚК) үшфазалық жүйесі - бір-бірінен фаза бойынша салыстырмалы түрде жылжыған, үш синусоидалы кернеулер (ЭҚК) үйлесуі. Егер үш кернеудің де амплитудалары бірдей, ал фазалық ығысу бұрыштары 120° болса, онда жүйе симметриялы деп аталады.

Электр энергетикада қолданылатын қарапайым үшфазалы генератор қозғалмайтын статор мен айналатын ротордан тұрады. Роторда қоздырушы орамы болады, сол арқылы синусоидалы қорек көзінен тұрақты ток өтеді. Тұрақты ток ротормен бірге айналатын магнит өрісін тұдырады. Статорда кеңістікте бір-бірінен 120°-қа ығысқан үш орамы болады. Оларда уақыт бойынша ығысқан, үш бірдей синусоидалы ЭҚК. Фазалық ығысу 120° құрастырады. Осы кернеулердің уақыт жаймасы 1- суретте көрсетілген. Олар диаграммада (2-суретте) векторлар түрінде көрсетілген.

9.1 Сурет 9.2 Сурет

Үшфазалы электр генераторлары мен жүктемелерінде (көп жағдайда, қозғалтқыштарда) фазалардың жалғану сұлбасы ретінде «жұлдызша» (9.3 Сурет) және «үшбұрыш» (9.4 Сурет) сұлбасы қолданылады. Жұлдыз сұлбасы бойынша жалғану нейтраль сыммен (суретте үзік сызықпен көрсетілген) немесе нейтраль сымсыз орындалады.

«Жұлдызша» сұлбасында А, В және С шықпаларының арасындағы кернеу желілік, ал осы нүктелердің кез-келген біреу мен N нейтралдің арасындағы кернеу фазалық деп аталады. Осындай үшфазалық тізбектің кернеулерінің векторлық диаграммасы 3-суретте көрсетілген, мұнда U_ж желілік кернеулер мен U_Ф фазалық кернеулердің арасындағы қатынастар көрсетілген. Көптеген жағдайда, олардың әсерлік мәндерінің арасында келесі байланыс болады:

U_ж =  3 U_Ф

«Үшбұрыш» сұлбасында желілік кернеу сәйкес келетін фазалық кернеулерге тең.

9.3 Сурет

9.4. Сурет

Егер жүктемелер (тұтынушылар) үшфазалы тізбекке «жұлдызша» сұлбасы бойынша жалғанса (9.5 Сурет), онда жүктемелердің кедергісіне фазалық кернеулер қосылып тұр. Желілік токтар фазалық токтарға тең және Ом заңы бойынша анықталады:

ал, нейтраль сымдағы ток осы токтардың векторлық қосындысына тең:

I_N = I_A + I_B + I_C.

9.5 Сурет

U_A, U_B, U_C кернеулер симметриялы және R_A= R_B = R_C = R кедергілері тең болған кезде I_A, I_B, I_C токтарда симметриялы және олардың векторлық қосындысы (I_N) нөлге тең. Олай болса I_ж = I_Ф = U_Ф  R; I_N = 0.

Егер жүктеменің фазалар кедергісі бір-біріне тең болмаса, нөлдік сым арқылы ток ағады I_N  0. Оны векторлық диаграммадан көруге болады (9.6 Сурет).

Үшфазалы жүктеменің қуаты фазалар қуаттарынан жиналады: P = P_А + P_В + P_С.

Жүктеме симметриялы және таза резистивті болса, онда:P = 3 P_Ф = 3U_Ф  I_Ф.

Аралас жүктеме кезінде (активті-индуктивті немесе активті-сыйымдылықты):