2*Тиімді және үйлесімді тамақтану негіздері*1*62*1*

#265*!Ересек еңбекке жарамды ер адамдар үшін «Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша қарастырылған кәсіби топтың саны

*5

*4

*6

*7

*8

#266*!Ересек еңбекке жарамды әйел адамдар үшін «Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша қарастырылған кәсіби топтың саны

*4

*5

*6

*7

*8

#267*!Ересек еңбекке жарамды адамдардың тамақтануында «Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша қарастырылған белок, май, көмірсудың оңтайлы арақатынасы

*1: 0,5: 4

*1: 1: 4

*1:1:3

*1:2:5

*1:3:7

#268*!Ересек еңбекке жарамды адамдардың тамақтануында «Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша қарастырылған кальций мен магнийдің оңтайлы арақатынасы

*1: 1,5

*1: 1

*1: 2

*1: 4

*1: 5

#269*!«Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша ересек адамдардың тәуліктік рационының жалпы энергетикалық құндылығынан белоктың ұсынылған мөлшері

*12-13,5%

*18-20,5%

*25-30%

*40-45%

*5-8,5%

#270*!«Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша ересек адамдар үшін тәуліктік тағам рационында жануар текті белок үлесі

*50-60%

*25-30%

*40-50%

*60-70%

*70-80%

#271*!«Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша ересек адамдар үшін тәуліктік тағам рационында өсімдік текті белок үлесі

*25-30%

*40-50%

*50-60%

*60-70%

*70-80%

#272*!«Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша тәуліктік рационның жалпы құндылығынан рационда көпқанықпаған май қышқылдарының ұсынылған мөлшері

*6-10%

*15-25%

*30-40%

*45-55%

*60-70%

#273*!«Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша ересек адамдардың тәуліктік рационының жалпы энергетикалық құндылығынан майдың ұсынылған мөлшері

*15-30%

*12-14%

*56-58%

*60-65%

*70-75%

#274*!«Қазақстан Республикасы халқының әртүрлі топтарының тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары», Астана – 2012 ж. бойынша ересек адамдардың тәуліктік рационының жалпы энергетикалық құндылығынан көмірсудың ұсынылған мөлшері

*55-65%

*12-14%

*27-30%

*63-69%

*70-75%

#275*!Ересек адамның аскорбин қышқылына деген тәуліктік қажеттілігі (мг)

*1-3

*5-10

*20-30

*50-60

*70-80

#276*!Ересек дені сау адамның кальцийге деген қажеттілігі құрайды (мг)

*100

*600

*300

*1500

*1000

#277*!Ересек адамның фосфорға деген тәуліктік қажеттілігі (мг)

*100

*800

*300

*1500

*1200

#278*!Ересек адамның магнийге деген физиологиялық қажеттілігі (мг)

*1000

*400

*800

*200

*50

#279*!Ересек адамның йодқа деген физиологиялық қажеттілігі(мкг/тәу)

*150

*300

*450

*500

*50

#280*!Ер адамның темірге деген физиологиялық қажеттілігі (мг)

*5

*30

*18

*25

*10

#281*!Әйел адамның темірге деген физиологиялық қажеттілігі (мг)

*5

*30

*25

*10

*18

#282*!Ұжымдық тамақтануды бағалаудың негізгі әдісі

*тамақтану күнделігін құрастыру

*статистикалық

*сұрау-өлшеу

*бюджеттік

*баланстық

#283*!Нақты тамақтануды терең зерттеуде қолданылатын әдіс

*анкеталық

*бюджеттік

*баланстық

*лабораториялық

*24-сағаттық еске түсіру

#284*!Халықтың тамақтануын жайма-мәзір бойынша зерттеу жүргізіледі

*тексерушілер анкета толтыру арқылы жүргізіледі

*бірнеше жылдар барысында жыл бойына жүргізіледі

*күнделікті толтыратын дастархан мәзірі бастапқы объект болып табылады

*бір айдың есебі негізінде бір адамның бір айда тағам өнімін тұтынуын есептеуге болады

*тамақтық және биологиялық құндылығының негізі көрсеткішін анықтау үшін тәуліктік рациондағы тағамға күнделікті лабораториялық зерттеу жүргізіледі

#285*!Тамақтанудың әлеуметтік-экономикалық негіздерін зерттеудің негізгі әдістерінің бірі

*сұрау-өлшеу

*баланстық

*анкеталық

*химиялық

*өлшеу

#286*!Жаппай есеп беру материалдары келесі әдісте қолданылады

*өлшеу

*анкеталық

*баланстық

*сұрау-өлшеу

*лабораториялық

#287*!Халықтың нақты тамақтануы жағдайына байланысты тамақтану статусының түрлері

*оңтайлы, артық

*оңтайлы, оң, теріс

*қолайлы, қолайсыз

*оңтайлы, жеткіліксіз

*мөлшерлі, артық, жеткіліксіз

#288*!Тамақтанудың сандық сипаттамасын анықтайды

*қуаттылығы

*тағам қабылдау жиілігі

*тағам қабылдау арасындағы аралық

*макронутриенттермен қамтамасыз етілуі

*витаминдер мен минералдық заттектердің болуы

#289*!Халықтың нақты тамақтануын зерттеудің негізгі бағыттарының бірі

*бюджеттік

*баланстық

*биохимиялық

*индивидуалды

*әлеуметтік-гигиеналық

#290*!Аса күшті қажет ететін халықтың нақты тамақтануын зерттеу әдісі

*өлшеу

*анкеталық

*бюджеттік

*баланстық

*лабораториялық

#291*!Тері-май қабаттарының қалыңдығын өлшейтін құрал

*гемакью

*калипер

*спирометр

*калориметр

*лактоденсиметр

#292*!Жанұялық немесе жеке тамақтануды зерттеу әдістерінің бірі

*баланстық

*бюджеттік

*анкеталық

*дастархан мәзірі бойынша зерттеу

*есеп беру бойынша тамақтануды зерттеу

#293*!Бірдей рацион қабылдайтын ұжымдардың ұйымдастырылған тамақтануын зерттеу әдісі

*баланстық

*бюджеттік

*анкеталық

*салмақ өлшеу

*дастархан мәзірі бойынша

#294*!Халықтың тамақтануын зерттеуде баланстық әдістің мәні

*тамақтану сипатындағы ауытқуларды бекітуге мүмкіндік береді

*тұрғындардың кейбір топтарының тамақтануының ерекшелігі және сипаты туралы мәліметтер алуға болады

*жан басына сол немесе басқа тамақ өнімінің орташа тұтынуын бекітуге мүмкіндік береді

*тұрғындардың әртүрлі топтарының өмір сүру жағдайының динамикасы мен деңгейі туралы ақиқат мәлімет береді

*дұрыс емес тамақтануымен байланысты ауруларды жою шараларының тиімділігін анықтауға мүмкіндік береді

#295*!Халықтың тамақтануын сұрау-өлшеу әдісімен зерттеуде тексеру ұзақтығы

*аптасына 3 күн

*жыл бойы күнде

*жарты жылда 25 күннен

*әр жыл мезгілінде екі күн

*әр жыл мезгілінде 7-14 күннен

#296*!Нақты тамақтануды зерттеуде сұрау-өлшеу әдісі нәтижесінің тиімділігі байланысты

*дұрыс емес тамақтанумен байланысты ауруларды жоюға бағытталған шаралар

*жанұялардың табысы мен шығысына ұқыпты есеп жүргізуге

*зерттеу жүргізу уақытына (таңғы, түскі, кешкі зерттеулер)

*зерттелінетін жанұялардың санына, дұрыс таңдалуына

*анкетаға кіретін сұрақтардың дұрыстығына

#297*!Тамақтанудың әлеуметтік-экономикалық негіздерін зерттеу әдістері болып табылады

*анкеталық

*бюджеттік

*сұрау-өлшеу

*салмақ өлшеу

*химиялық өлшеу

#298*!Ұйымдастырылған ұжымдағы нақты тамақтануды зерттеуде, нәтижелері дәлірек болуы үшін ас мәзірінің жаймасын бір жылда зерттеу күндері кем болмауы тиіс

*90-100 күннен

*72-80 күннен

*30-60 күннен

*14-21 күннен

*4-7 күннен

#299 *!«Тамақтану статусы» түсінігі

*денсаулық жағдайы

*организмнің жалпы жағдайы

*бұрынғы және нақты тамақтануының әсер етуі

*организмнің нақты тамақтануының көрсеткіштері

*тағамдық заттектердің метоболизмінің ерекшеліктері

#300*!Д витаминінің қосымша мөлшері қажет

*азық-түлік тауарларын сатушыларға

*ана сүтімен қоректенетін балаларға

*еңбек ауырлығы орташа жұмысшыларға

*ақыл-ой еңбегімен айналысатын адамдарға

*ауыр жүк транспорттарының жүргізушілеріне

#301*!Қарт адамдардың тамақтануында кальцийдің ерекше маңызы

*сүйектің қатаюы үшін қажет

*антиспастикалық және тамыр кеңейткіш әсер етеді

*ішек жиырылғыштығын және өт бөлінуін баяулатады

*қарттар организмінде темірдің сіңуін ынталандырады

*организмнен су мен натрий хлоридінің шығуын жоғарылатады

#302*!Ақыл-ой еңбегімен айналысатын адамдардың тамақтануының негізгі ұстанымдары

*цитрустарды шектеу

*қанттың үлесін ұлғайту

*тамақтануды минималді шектеу

*рационда сұйықтықтың үлесін ұлғайту

*рационда липотропты заттарды ұлғайту

#303*!Балалар рационында жануар текті белоктардың анық жетіспеушілігінде дамитын аурулар

*цинга

*семіздік

*қант диабеті

*квашиоркор

*алиментарлық дистрофия

#304*!Белоктың көп мөлшерде түсуі қартайған организмге әсерін тигізеді

*аминоқышқылдардың түсуін жоғарылатады

*организмнің жалпы жағдайын жақсартады

*дене салмағының артуына алып келеді

*зат алмасуды жақсарту

*атерогенді әсер етеді

#305*!Қарттардың тамақтануындағы ең қолайлы көмірсулар

*глюкоза

*гликоген

*крахмал

*сахароза

*клетчатка

#306*!Онкологиялық аурулардың дамуын анықтайтын факторлар

*тұрақты физикалық белсенділік

*артық дене салмағы мен семіздік

*тағамдық талшықтарды тұрақты тұтыну

*кальций, мырыш, селенді қосымша қолдану

*рационда соя және балық өнімдерінің артық мөлшері

#307*!Қарт адамдарда остеопороздың алдын-алуды анықтайтын факторлар

*гормоналді дисфункция

*белокты шектен тыс тұтыну

*дене салмағының төмен болуы

*ішімдікті шектен тыс қабылдау

*оңтайлы күн сәулесімен емдеу

#308*!Онкологиялық аурулардың алдын-алуды анықтайтын факторлар

*биофлавоноидтар, изофлавондар, каротиноидтар

*өте ыстық сусындар мен өнімдер

*көп циклді ароматты көмірсулар

*ұзақ сақталатын ет өнімдері

*жануар текті майлар

#309*!№3 емдәмнің мақсаты (іш қатумен сипатталатын созылмалы ішек ауруларында)

*максимальды механикалық, химиялық және термиялық аялау

*көмірсулар алмасуын қалыптастыруға жағдай жасау

*қан айналымының бұзылыстарын жақсарту

*ішек қызметінің қызметін қалыптастыру

*май алмасуының бұзылыстарын ескерту

#310*!№4 емдәм тағайындалатын аурулар

*қант диабеті

*атеросклероз

*жіті пиелонефрит

*асқазанның ойық жарасы, гастриттің өршуі

*жіті және іш кетумен сипатталатын созылмалы ішек ауруларының өршуінде

#311*!№5 емдәм тағайындалатын аурулар

*бауыр және өт жолдары

*гипертониялық ауру

*туберкулез

*қант диабеті

*семіздік

#312*!Тамақтану жеткіліксіздігінің аурулары

*семіздік

*өт тас ауруы

*авитаминоз

*гипертониялық ауру

*сүйектің тығыздығы мен құрылымының бұзылуы

#313*!№6 емдәм берілетін аурулар

*туберкулез

*подагра және зәр-қышқылды диатез

*жіті пиелонефрит

*созылмалы гепатит

*секреторлық жеткіліксіздігі бар гастрит

#314*!№7 емдәм тағайындалатын аурулар

*ішектің секреторлық жеткіліксіздігі бар гастрит

*секреторлық белсенділігі жоғары гастрит

*жіті және созылмалы пиелонефрит

*өт - тас аурулары

*подагра және зәр қышқылды диатез

#315*!Созылмалы нефрит және бүйрек жеткіліксіздігі бар кезінде тағам өнімдерін ас шеберлік өңдеу түрі ұсынылады

*тұзсыз, қайнатылған

*маринадталған

*қуырылған

*тұздалған

*қақталған

#316*!№8 емдәм берілетін аурулар

*жіті жүрек жеткіліксіздігінде

*жіті бүйрек жеткіліксіздігінде

*бауыр циррозында

*семіздікте

*тубекулезде

#317*!Артық тамақтану аурулары

*анемия

*семіздік

*тағамдық аллергия

*ішімдікті шектен тыс тұтыну

*нутриенттер алмасуының туа пайда болған бұзылыстары

#318*!Семіздікте қолданылатын жеңілдетілген емдәмдер

*ұнды

*лимонды

*апельсинді

*макаронды

*сүтті - айранды

*салатты, сүзбелі

#319*!Дене салмағының индексі бойынша қалыпты дене салмағының көрсеткіші

*25-29,9

*30-39,9

*18,5-24,9

*18,5 төмен

*40 және одан жоғары

#320*!Дене салмағының индексі бойынша дененің артық салмағының көрсеткіші

*25-29,9

*30-39,9

*18,5-24,9

*18,5 төмен

*40 және одан жоғары

#321*!Семіздік кезінде ұсынылатын өнімдер

*ұнтақ жармасы

*макарон өнімдері

*клетчаткаға бай өнімдер

*майлы және ащы тұздықтар

*тәбетті жоғарылуға арналған дәмдеуіштер

#322*!Дене салмағының индексі бойынша семіздіктің жеңіл дәрежесінің көрсеткіші

*35-39,9

*25-29,9

*18,5-24,9

*30-34,9

*40 және одан жоғары

#323*!№13 емдәмнің тағайындалатын аурулар

*семіздік

*жіті жұқпалы аурулар

*созылмалы гастрдуоденит

*жүрек қан -тамыр жүйесінің аурулары

*бауыр және өт жолдарының аурулары

#324*!Емдік – профилактикалық тамақтанудағы рациондар саны

*екі

*төрт

*бес

*жеті

*алты

#325*!Емдік – профилактикалық тамақтануды ұйымдастыруды бақылау іске асырылады

*медициналық қызметкер

*цех бөлімінің бастығы

*өндіріс жетекшісімен

*ас үйінің қызметкері

*аусым бастығы

#326*!№1емдәм тағайындалатын аурулар

*атеросклерозда

*бауыр циррозында

*нефротикалық синдромда

*асқазан ойық жарасы, гастриттің өршуі

*подагра және зәр - қышқылды диатезде

#327*!Теміртапшылықты анемияның себептері

*тұқым қуалаушылық

*кальцийдің көп мөлшерде түсуі

*жармаларды жеткіліксіз қолданғанда

*тағамда темірдің тапшылығында, қан кетуде

*тағам рациоында витаминдердің өте көп болғанда

2*Тиімді және үйлесімді тамақтанудың негіздері*2*64*1*

#328*!“Тағамдық заттектер мен энергияға қажеттіліктің физиологиялық нормаларында” қарастырылмайтын халық топтары

*ғылыми және медициналық қызметкерлер

*ауылшаруашылық жұмысшылары

*тау-кен жұмысшылары

*құрылысшылар

*спортсмендер

#329*!“Тағамдық заттектер мен энергияға қажеттіліктің физиологиялық нормаларында” қарастырылмайтын халық топтары

*науқастар

*ересек ерлер мен әйелдер

*балалар мен жасөспірімдер

*қарт және егде жастағы адамдар

*жүкті және бала емізетін әйелдер

#330*!Еңбек етуде жұмсалатын энергия шығының көлемін анықтайтын фактор

*жасы

*тамақтану сипаты

*күйзелістік жағдай

*қоршаған орта жағдайы

*физикалық жұмыс көлемі

#331*!Еңбек қарқындылығы бойынша өндіріс жұмысшыларының энергия шығыны толығымен автоматтандырылған кезде жататын тобы

*еңбек ауырлығы орташа

*ауыр физикалық еңбекпен айналысатындар

*жеңіл физикалық еңбекпен айналысатындар

*аса ауыр физикалық еңбекпен айналысатындар

*ақыл-ой еңбегімен айналысатын жұмысшылар

#332*!Тағамдық заттектерге және энергияға қажеттілік көлемін өңдеуде қарастырылатын факторлар

*мамандық патологиясы

*еңбек қызметінің сипаты

*сыртқы орта факторларының әсері

*алмасу процестерінің қарқындылығы

*жынысы, жас мөлшері, еңбек қызметінің сипаты

#333*!Еңбекке жарамды ересек адамдардың энергияға қажеттілігін анықтауда ескеріледі

*өмір сүру ұзақтығы

*рухани дамудың ерекшелігі

*ақыл-ойдың даму ерекшелігі

*физикалық дамудың ерекшелігі

*зат алмасудың жастық ерекшелігі

#334*!Тиімді тамақтанудың бір элементі болып табылады

*реттелінетін энергия шығындары

*реттелінбейтін энергия шығындары

*негізгі тағамдық заттектердің үйлесімділігі

*негізгі алмасуға жұмсалатын энергияны есептеу

*физикалық жүктемеге кететін энергияны ескеру

#335*!Үйлесімді тамақтанудың негізгі ұстанымдарының бірі

*рационның энергетикалық құндылығы организмнің энергия шығынынан төмен болуы

*негізгі нутриенттердің адекваттылығы және үйлесімділігі

*витаминдер мөлшері қажеттіліктен басым болуы керек

*тағамда биологиялық белсенді қоспалар болуы керек

*тамақтану тәртібін таңдау жеке болуы керек

#336*!Тиімді тамақтанудың негізгі ұстанымдарының бірі

*рационның энергетикалық құндылығы организмнің энергия шығынынан төмен болуы

*негізгі нутриенттердің адекваттылығы және үйлесімділігі

*витаминдер мөлшері қажеттіліктен басым болуы керек

*тағамда биологиялық белсенді қоспалар болуы керек

*тамақтану тәртібін таңдау жеке болуы керек

#337*!Ересек еңбекке жарамды адам үшін энергия шығынының %- ы белок, май, көмірсу есебінен өтелуі керек

*12-15%; 30-33%; 56-58%

*30-33%; 10-15%; 50-60%

*20-30%; 30-35%; 50-55%

*8-10%; 15-20%; 60-70%

*5-10%; 45-50%; 50-55%

#338*!Энергиялық құндылығы бойынша 3 реттік тамақтану кезінде ас үлестерінің пайызы

*ертеңгі ас 20%, түскі ас 40%, кешкі ас 40%

*ертеңгі ас 25%, түскі ас 45%, кешкі ас 30%

*ертеңгі ас 25%, түскі ас 35%, кешкі ас 40%

*ертеңгі ас 30%, түскі ас 20%, кешкі ас 50%

*ертеңгі ас 30%, түскі ас 45%, кешкі ас 25%

#339*!Организмнің энергия шығынын анықтау әдісі

*анкеталық

*баланстық

*бюджеттік

*сұрау-өлшеу

*кестелік-хронометражды

#340*!Жаңа туған нәресте мен мектеп жасына дейінгі балаларда белоктық-энергетикалық жеткіліксіздігі көрінісі келесі формаларда көрінеді

*семіздік

*қант диабеті

*атеросклероз

*квашиоркор

*зәр-тас ауруы

#341*!Алиментарлық дистрофияның көріністері

*иммунитеттің көтерілуі

*дене салмағының артуы

*гипервитаминозды жағдай

*дене салмағының төмендеуі (жүдеу)

*жұмысқа қабілеттіліктің жоғарылауы

#342*!Энергия шығыны деңгейі орташа адам үшін көмірсудың (гр) тәуліктік қажеттілігі

*50-60

*70-100

*150-200

*200-300

*300-400

#343*!Энергия шығыны деңгейі орташа адам үшін майлардың (гр) тәуліктік қажеттілігі

*50-60

*70-100

*150-200

*200-300

*300-400

#344*!Энергия шығыны орташа деңгейде адамдар үшін белоктың оңтайлы тәуліктік қажеттілігі (г/ кг дене салмағы)

*0,5-0,7

*0,8-1,2

*1,2-1,5

*1,5-2,0

*2,0-2,5

#345*!Тәуліктік рационда холестериннің оңтайлы түсу деңгейі (мг)

*50

*100

*150

*300

*600

#346*!Рационда қарапайым көмірсулардың мөлшері (%)

*20%

*50%

*30%

*70%

*80%

#347*!Халықтың нақты тамақтануын зерттеудің негізгі бағыттары

*әлеуметтік-гигиеналық және әлеуметтік-экономикалық

*зертханалық және биохимиялық

*жеке және топтық

*баланстық және бюджеттік

*қаржылық-экономикалық

#348*!Тамақтанудың әлеуметтік-экономикалық негіздерін зерттеудің негізгі әдістерінің бірі

*хронометраждық және есептеу

*баланстық және бюджеттік

*химиялық және физикалық

*анкеталық және салмақ өлшеу

*зертханалық

#349*!Ұйымдастырылған ұжымның тамақтануын есеп беру арқылы зерттеу әдістеріне

*дастархан мәзірі және есеп беру

*анкеталық және салмақ өлшеу

*сұрау және хронометраждық

*зертханалық және есеп беру

*физикалық және химиялық

#350*!Халықтың нақты тамақтануы жағдайына байланысты тамақтану статусының түрлері

*оңтайлы, артық, жеткіліксіз

*жеткілікті, жеткіліксіз, артық

*толыққұнды, құнсыз, артық

*идеальды, жоғары, төмен

*қолайлы, қолайсыз

#351*!Тамақтанудың сандық сипаттамасын анықтайды

*қуаттылығы

*тағам қабылдау жиілігі

*тағам қабылдау арасындағы аралық

*макронутриенттермен қамтамасыз етілуі

*витаминдер мен минералдық заттектердің болуы

#352*!Тамақтанудың сапалық сипаттамасын анықтайды

*энергия шығынының тағам қуаттылығына сәйкестігі

*негізгі тағамдық заттектердің ара – қатынасы

*минералдық заттектердің үйлесімділігі

*дастархан мәзірінің алуан болуы

*витаминдердің үйлесімділігі

#353*!Аса күшті қажет етуімен ерекшеленетін халықтың нақты тамақтануын зерттеу әдісі

*өлшеу

*анкеталық

*бюджеттік

*баланстық

*лабораториялық

#354*!Халықтың нақты тамақтануын зерттеуде көп күшті талап ететін әдіс

*жайма- мәзір

*лабораториялық

*бюджеттік

*сұрау

*өлшеу

#355*!Халықтың тамақтануын зерттеуде сұрау - өлшеу әдісі жүргізіледі

*күнделікті қабылданған тағам өнімдерін сұрау арқылы тіркеп, шығынды өлшеу арқылы бақылау

* тікелей тағам өнімдерін,оның қалдығын және желінбеген тағамды өлшеу арқылы

* арнайы дайындалған зерттеушілермен анкета толтырады;

*тәуліктік рационды зертханалық тексеру жүргізу арқылы

*жыл бойы сауалнама жүргізу

#356*!Халықтың тамақтануын бюджеттік әдіспен зерттеудің ерекшелігі сипатталады

*бірнеше жыл, жыл бойы қабылдаған тағам өнімдерінің өзгеруіне байланысты

*әртүрлі халық топтарының тамақтану ерекшелігі мен сипаты туралы мәліметтер алумен

*тиімсіз тамақтануға байланысты дамыған ауруларды жоюға арналған шараның тиімділігін анықтауға

*жеке адам басына орташа азық - түлікті қабылдауын анықтауға

*тамақтану сипатының өзгеруін анықтауға

#357*!Нақты тамақтануды зерттеуде сұрау-өлшеу әдісі нәтижесінің тиімділігі байланысты

*дұрыс емес тамақтанумен байланысты ауруларды жоюға бағытталған шаралар

*жанұялардың табысы мен шығысына ұқыпты есеп жүргізуге

*зерттеу жүргізу уақытына (таңғы, түскі, кешкі зерттеулер)

*зерттелінетін жанұялардың санына, дұрыс таңдалуына

*анкетаға кіретін сұрақтардың дұрыстығына

#358*!Халықтың тамақтануын жайма-мәзір бойынша зерттеу жүргізіледі

*тексерушілер анкета толтыру арқылы жүргізіледі

*бірнеше жылдар барысында жыл бойына жүргізіледі

*күнделікті толтыратын дастархан мәзірі бастапқы объект болып табылады

*бір айдың есебі негізінде бір адамның бір айда тағам өнімін тұтынуын есептеуге болады

*тағамдық және биологиялық құндылығының негізі көрсеткішін анықтау үшін тәуліктік рациондағы тағамға күнделікті лабораториялық зерттеу жүргізіледі

#359*!Азық – түлікті тұтыну қорын есептеу жолдары

*зерттелген жанұялардың барлық баптар бойынша кірісі мен шығысының орташа көрсеткіші

*өнімдердің кіріс мөлшерінен шықан шығынның мөлшерін алып тастау

*азық - түлік тауарларының импорты және кіріс көлемінің қосындысы

*өндірген азық түліктердің өз ара қосындысы және азықтар қоры

*шығынданған тағам өнімдерінің орташа мөлшері

#360*!Тамақтануды баланстық әдіс бойынша, азық - түліктің кірісі, қосындылар есебінен

*жануар және өсімдік текті тағам өнімдерінің өндірілу көрсеткішіне

*ішкі ауыл шаруашылық қажеттілікке кеткен шығынға

*өндіру кезіндегі жоқ болған шығынға

*техникалық мақсаттағы шығынға

*экспорт

#361*Халықтың тамақтануын зерттеудің баланстық әдісі бойынша, азық - түліктің шығысын есептегенде, ескеріледі

*ішкі ауыл шаруашылық қажеттілігіне кеткен тағам өнімдері

*ауыл шаруашылық дақылдардың өндірісіне

*ет-сүт тағамдарының өндірісіне

*тағам өнімдерінің импорттына

*өнімдердің қорына

#362*! Жайма – мәзірді статистикалық өңдеу әдісінде жыл бойы тамақтануға сипаттама беру жайма - мәзірді жинау және өңдеуден тұрады

*жыл бойы әр айдың 6 күнін 4 күн үзіліспен (72 жайма –мәзір)

*күн ара барлық мерзім ішінде (45 жайма -мәзір)

*күнде бір ай бойы (30 жайма-мәзір)

* екі ай үзіліспен әр 10 күн сайын

*апталық екі апталық үзіліспен

#363*!Жайма – мәзірді статистикалық өңдеу әдісінде маусымдық тамақтануға сипаттама беру жайма -мәзірді жинау және өңдеуден тұрады

*жыл бойы әр айдың 6 күніне 4 күн үзіліспен

*күн ара барлық мерзім ішінде (45 жайма -мәзір)

*күнде бір ай бойы (30 жайма - мәзір)

*ай сайын жарты жыл үзіліспен

*1 апталық 1 ай үзіліспен

#364*!Жайма – мәзірді статистикалық өңдеу әдісінде айлық тамақтануға сипаттама беру материалды өңдеуден тұрады

*жылына 72 жайма - мәзір

*барлық мерзім бойы 45 жайма – мәзір

*күнде бір ай бойы (30 жайма -мәзір)

* екі ай үзіліспен әр 10 күн сайын

*апталық 2 апталық үзіліспен

#365*!Халықтың әр түрлі топтарының тамақтану рациондарының нақты құрамы туралы толық мәлімет алу келесі әдіспен іске асырылады

*лабораториялық

*сұрау-өлшеу

*жайма - мәзір

*анкеталық

*салмақтық

#366*!Қарт және егде тартқан адамдардың тамақтануының негізгі ұстанымдары болып табылады

*цитрусты өнімдерді шектеу

*күрделі көмірсуларды шектеу

*тамақтануды минималді шектеу

*рационда сұйықтықтың үлесін ұлғайту

*рационды табиғи склерозға қарсы заттармен байыту

*энергияның тез сіңетін көзі ретінде қант үлесін ұлғайту

#367*!Қарт және егде тартқан адамдардың тамақтануында көмірсулардың деңгейін төмендетудің себебі

*ішектің микрофлорасына қолайсыз әсер етеді

*витаминдердің көп шығынын талап етеді

*ферменттердің белсенділігінің төмендеуі

*организмге аллергенді әсерінің көрінуі

*тәбет реттелуіне әсер етеді

#368*!С витамині қарт адамдарға аса қажет зат ретінде қарастырылуы байланысты

*сүйектердің қатаюына әсер етеді

*минералдық заттектердің алмасуын реттейді

*шаш және тырнақтың жағдайын жақсартады

*белок алмасуын қалпына келтіруге мүмкіндік береді

*организмнің реактивтілігін жоғарылатады және қорғаныс механизмін қатайтады

#369*!Қарттардың тамақтануындағы магнийдің ролі неде

*қан түзілуін ынталандырады

*жүрек жиырылғыштығын күшейтеді

*шаш және тырнақтың жағдайын жақсартады

*антиспастикалық және тамыр кеңейткіш әсер етеді

*организмнен су мен натрий хлоридінің шығуын жоғарылатады

#370*!Қарт және егде тартқан жаста организмнің энергияға қажеттілігінің төмендеуі байланысты

*гормондардың өндірілу деңгейін төмендетумен

*организмде тағамдық заттектердің тез ыдырауымен

*негізгі алмасуға кететін энергияның жоғарылауымен

*алмасу процестері интенсивтігінің төмендеуіне байланысты

*организменен токсикалық заттардың шығарылуы интенсивтілігінің төмендеуімен

#371*!«Тамақтану статусы» түсінігі

*денсаулық жағдайы

*организмнің жалпы жағдайы

*бұрынғы және нақты тамақтануының әсер етуі

*организмнің нақты тамақтануының көрсеткіштері

*тағамдық заттектердің метоболизмінің ерекшеліктері

#372*!Жүктіліктің үшінші триместрінде фолий қышқылының жетіспеушілігі ұрықта дамуына әкелуі мүмкін

*квашиоркор

*эндемиялық зоб

*алиментарлық дистрофия

*теміржетіспеушілік анемия

*жүйке түтікшесі дамуының ақауы

#373*!Емізулі аналардың рационында тәуліктік энергия құндылығы (ккал) көбейеді

*100

*300

*500

*700

*1000

#374*!Қарт адамдардың тамақтануында құрамында жануар майы бар төмендегі азық-түліктердің аса тиімдісі

*жануарлар еті

*сүт өнімдері

*кондитерлік өнімдер

*жануарлардың сорпалық өнімдер

*жұмыртқа және жұмыртқа өнімдері

#375*!«Емдәмдік тамақтану» түсінігіне сәйкес анықтама

*жіті аурулар кезінде

*спортшыларға арналған емдәмдік тамақтану

*созылмалы аурулардың өршу кезінде

*жүкті және ана сүтімен қоректендіретін аналардың тамақтануы кезінде

*созылмалы аурулардың өршуден тыс кезеңде тамақтануы (ремиссия кезеңінде)

*санаторлық – шипажайлық мекемелерде өршуден тыс кезеңде созылмалы аурулардағы тамақтану

*санаторлық – профилактикалық мекемелерде өршуден тыс кезеңде созылмалы аурулардың тамақтануы

#376*!Халықтың нақты тамақтануы жағдайына байланысты тамақтану статусының түрлері

*оңтайлы, артық

*оңтайлы, оң, теріс

*қолайлы, қолайсыз

*оңтайлы, жеткіліксіз

*мөлшерлі, артық, жеткіліксіз

#377*!Ас тұзының күнделікті ұсынылатын мөлшері (г)

*1

*6

*11

*16

*21

#378*!Асқазанның ойық жарасында тағам өнімдерін асшеберлік өңдеуде ұсынылатын түрлері

*маринадталған

*үкпеленген

*қуырылған

*қақталған

*тұздалған

#379Темірдің сіңірілуін тежейді

• аскорбин қышқылы

• итмұрын қайнатпасы

• шәй, сүт, кофе

• қымыз

• лимон

#380!Гипокалиемия кезінде тағам рационына енгізеді

• кептірілген өрік

• алмұрт

• қарбыз

• алма

• сәбіз

#381!Кальцидің негізгі тағамдық көзі

• картоп

*тосап

• сүт

• бал

• ет

#382*!Балалардағы йод тапшылығында анықталады

• акромегалия

• бой өсуінің арта қалуы

• мегалобластты анемия

• терінің гиперпигментациясы

• бауыр қызметінің бұзылысы

#383!Құрамында йод көп мөлшерде кездесетін тағам өнімдері

• ірімшікте

• етте

• сүтте

• қызанақта

• теңіз өнімдерінде

#384*!Гемсіз темір көп мөлшерде кездесетін тағам өнімдері

• сүт және сүт өнімдері

• бұршақ тұқымдастар

• ет және ет өнімдері

• сүзбе

• қант

#385*!Витамин С құрамында көп кездесетін өнім

• сәбіз

• алма

• шомыр

• лимон

• бұршақ тұқымдастар

#386Темірдің сіңірілуін тежегіш тағамдар

• сүт және сүт өнімдері

• ет және ет өнімдері

• дақыл өнімдері

• цитрусты

• итмұрын

#387Қант диабетінде тағам өнімдерін асшеберлік өңдеуде ұсынылатын түрлері

*тандырға пісірілген

*кептірілген

*қуырылған

*қақталған

*тұздалған

#388*!Тағамдық заттектерге және энергияға қажеттілік көлемін өңдеуде қарастырылатын факторлар

*мамандық патологиясы

*еңбек қызметінің сипаты

*сыртқы орта факторларының әсері

*зат алмасу процестерінің қарқындылығы

*жынысы, жас мөлшері, еңбек қызметінің сипаты

#389! №11 емдәмге аурулар көрсетілімі

• қант диабеті

• миакард инфаркты

• жіті пневмония

• зәр - тас ауруы

• сүйек және өкпе туберкулезы

#390!Семіздікте тиым салынатын тағам өнімдері

*көкөністер

• теңіз өнімдері

• майлы және ащы тіс басарлар

• майлылығы төмен сүт өнімдері

• майлылығы 6% дейін жоғары сүт

#391!Гипогликемияның «Хабаршылары»

• терлеу, брадикардия,тоқ сезімі

• ыстықтау,тахикардия, шаршағыштық

• аштық сезім, терлегіштік, ыстықтау

• тахикардия, терлегіштік, шаршағыштық

• артериальдық қан қысымының жоғарлауы

#392*!Холестерин мөлшері аса жоғары болуымен ерекшеленеді

*тауық жұмыртқасы

*майлы ірімшік

*сиыр бауыры

*шошқа майы

*сары май