Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
блок 3.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
455 Кб
Скачать
☆
  1. . Қайталау операторлары. For және while операторлары.

Math-та программалау тілінде екі қайталау операторлары қолданылады: FOR және WHILE. Програма құру үшін программалау (Programming) панелін шақыру керек.

Панелде қайталау операторларын қолдану үшін келесі батырмалар орналасқан:

  1. FOR батырмасы программаға параметрлі қайталау операторын кіргізеді. Цикл саны әртүрлі әдістермен беріледі.

.

  1. WHILE батырмасы шарты алдын-ала қойылған қайталау операторын береді. Мүндай циклді қайталау санын қанша болатынын алдын-ала білмеген жағдайда қолданылады.

Қарапайым циклды for операторларымен кез-келген шарттарды тексеруге болды. for операторы үш маркердан тұрады: екі жоғарғы маркерден, және қабылдайтын мәндерден тұрады.

Екінші циклды whіle оператордың көмегімен цикл құруға болады. Whіle операторы екі маркерден тұрады. Шартқа байланысты цикл жұмыс, whіle циклында әр қадам сайын орындалады.

Қайталау операторын программаға қосу үшін:

  1. Жаңа сызықты программалық модулге қосу керек.

  2. FOR және WHILE операторларының біреуін панелден қою керек.

  3. Егер FOR операторын қолдансақ, онда ■ орнына айнымалы аты мен оның мәнінің диапазонын, ал WHILE операторын қолдансақ –логикалық өрнекті беру керек. Логикалық шарт орындалған жағдайда, циклден шығады.

Алгоритм бірнеше шарт болса, біреуі болмаса біреуі қате болуы мүмкін, ол үшін арнайы сontіnue (Жалғастыру) операторы қолданамыз.

Жұмыс жасап жатқанда программаны тоқтату керек болса, онда break (Тоқтату) операторын қолданамыз. Бұл оператор іf (Егер) операторымен және on error (Қатені ұстау) операторымен жақсы істелінеді.

Мысал 3. Бірінші он нақты санын қосындысын табу. Басында s қосындының мәнін 0 –ді меншіктеу керек. Цикл саны белгілі болғандықтан, FOR операторын қолданамыз.

Мысал 4. Берілетін x-тің шамасына байланысты қосындысы табылады.

Мысал 5. Бұл жерде WHILE операторы қолданылады. Қосындысы 30-дан асқанға дейін,нақты қатарлардың қосындысын табу қажет. Екі ADD LINE сызығы қолданылады. s пен x –тің бастапқы мәндері беріледі. Кейін WHILE операторы жазылады, екінші циклда өзі жинақталады. Есептеу реті мынадай:

1. s пен x –тің алғашқы мәнін береміз.

2. Шарттың тексеру жүргізіледі. Ол орындалған жағдайда s=s + x = 0+1 операциясы орындалады

3. Шарт тексеріледі s<30

  1. s есептелінеді.

Осылайша 2-4 пунктері қайталана береді. WHILE операторы ( s<=30) шартты келесі цикл басталғанша тексереді.

16. Символдық (аналитикалық) түрде дифференциалдау және интегралдау. Геометрия және механика есептеріндегі интегралдарды шешу

Символдық (аналитикалық) түрде дифференциалдау және интегралдауды қарастырайық.

1. Дифференциалдау. Берілген функцияны дифференциалдау үшін, = белгісінің орнына символдық есептеу панелінен  белгісін қоямыз.

2. Квадратуралық интегралдау.

Төменде символдық интегралдауға мысал берілген. Анықталмаған интеграл белгісі есептеу панелінен беріледі, одан кейін символдар панелінен  белгісін қоямыз.

Мысал1.

Мысал2.

Мысал3. Берілген интеграл символды MathCADта шешілмейді, оны MathCAD былай істейді.

MathCAD программасында геометрия және механика есептерінде кездесетін интегралдарды шешуді орындауға арналған сілтеме:

I . Шектелген сызықпен берілген жазық фигураның ауданын табу.

  1. Жазық фигураның ауданын шектейтін қисықтың теңдеуін жазу.

  2. Екі еселі интегралдауда қолдану үшін олардың қиылысу нүктелерін табу.

  3. Символдар панеліндегі simplify функциясын қарау.

  4. Интегралдау операторын енгізу. Керекті орындарда бірінші ауыспалының атын және интегралдау шекарасын толтыру.

  5. Функцияны енгізетін орынға интеграл астына тағы бір интегралдау операторын енгізу, интегралдау шекарасын және интеграл асты функцияны

II. Пластинаның ауырлық центріндегі координаттарды есептеу.

  1. Пластинканың D облысын анықтайтын қисықтың теңдеуін жазу.

  2. Екі еселі интегралдауда қолдану үшін олардың қиылысу нүктелерін табу.

  3. Пластинканың екі еселі интеграл арқылы S ауданын табу.

    1. Символдар панеліндегі simplify функциясын қарау.

    2. Интегралдау операторын енгізу. Керекті орындарда бірінші ауыспалының атын және интегралдау шекарасын толтыру.

    3. Функцияны енгізетін орынға интеграл астына тағы бір интегралдау операторын енгізу, интегралдау шекарасын және интеграл асты функцияны

  1. Пластинаның Mx және My статикалық мометтерін соған қатысты Ох және Оу осьтерін табу,екі еселі интегралдауда ретінде

  1. Пластинаның Ох және Оу осьтеріне қатысты статикалық мометтерін анықтайтын интеграл асты функциясының қатынасы ретінде ауырлық центріндегі координаталарды анықтау