Вариант 9

1.Выпишите глаголы в будущем времени

1)...Еллар үтәр, әле монда тагын.

Күпләр әле җир бораулап китәр.

Океан артындагы американ

Ласло Шандор чабып килеп җитәр.

Сарабиккул җирен бораулар ул,

Шөгер җирен әллә ничә тишәр.

Зур нефтьне эзләп табар өчен,

Өч йөз метрдан да артык төшәр.

Әмма ачмый Девон колачларын,

Әйтерсең лә әйтә: “Булды, җитәр!”

Хәбәр итәр Шандор: “Бу якларда

Нефть бар!”- дип һәм кайтып китәр...

(Марс Ихсанов “Беренче таш”)

2) Яңа исәпләүләр буенча биредә 2200 елга кадәр нефть чыгарырга мөмкин булачак һәм бу әле чик түгел.3) Нефть җир өстенә агып чыккан очракта, шәһәр, чын мәгънәсендә, нефтькә батачак яисә гаять зур янгын булачак.4)Хәзер нефтьчеләр нефть промысел обьектларын оптимизацияләү белән шөгыльләнәләр, ул да туфракның ундырышлылыгына зыян салуны киметәчәк.5) Файдалы казылмалар табуга салым да артачак. Экспертлар мондый хәл күп кенә кече нефть компанияләренең бөлгенлеккә чыгуына китерәчәк дип фаразлыйлар. Шәфәгать Тәхаветдинов фикеренчә, әлеге үзгәреш нигезендә “Татнефть”кә федераль казнага өстәмә рәвештә 120 миллион доллар түләргә туры киләчәк.6)Ул 2006 елда төзелеп беткәч, Пекинга тәүлегенә 2 миллион баррель җир мае агачак. Әгәр Кытайда ел саен ихтыяҗ 13 проценка кутәрелә, ә АКШта аны куллану 300 мең баррельгә арта бара икән, өстәмә табылган җир мае төпсез чуманга су салган кебек кенә булачак.

2.Выпишите антонимы и переведите их .

1). Алар бит бу авыр профессияне барлык нечкәлекләренә кадәр өйрәнгән,күп дистәләрчә нефтьчеләр хәзерләгән кешеләр. 2). Александр Тимченконың аягы җиңел булып чыкты.3). Моны җир асты байлыкларының күп булуы белән генә аңлату беркатлылык булмас идемени? 4).Татарстанның нефть ятмаларын эксплуатацияләүгә бүгенгә кадәр 1 миллиард сумнан аз гына артыграк акча сарыф ителгән. 5). Колоннаны икегә бүлеп: башта аскы өлешен, аннары өскесен күтәрергә булалар. 6). Менә шунда, иске авыздан яңа сүз дигәндәй, министрыбыз hич көтелмәгәндә әйтеп ташламасынмы:

- Тизлекне биш йөз метрга җиткерә алсагыз, - премия миннән.

7) Борауга күпме нагрузга бирергә, нинди басым астында эшләтергә, сыеклыкны ничек бирергә, турбобурны ничә секция белән эшләтү файдалырак – менә шундый уннарча hәм йөзләрчә вак hәм эре проблемалар эш барышында бик җентекләп тикшерелде.

3.Подчеркните условную форму глагола,напишите их в отрицании.Объясните смысл пословиц.

1. Агачны яфрак бизәсә, кешене хезмәт бизи.

2.Юри әйтсәң,чынга юрама.

3. Зур эштә, җаның чыкса да, даның калыр.

4. Кол кебек эшләсәң, хан кебек ашарсың.

5. Эшне башлама, башласаң ташлама.

6 . Эшкә чакырса - бармам, ашка чакырса - калмам.

7. Егет булса, ут булсын, ут булмаса, юк булсын.

8. Ялкау акрын барса да, ярлылыкның артыннан тиз җитәр.

9. Кырын-кырын ятсаң, кырык кеше бер сәкегә сыя.

4. Найдите наречия.Укажите разряды.

1)Күренә таудан кабарып,

Аҗдаһадай агарып,

Ут чәчеп, таш ярып,

Әнә килә яу кебек.

2)Язын дөньяга килә, көзен саргаеп үлә.

3)Үзе шардай, суы кандай.

4)Язын күңелләндерә,

Җәен ышыклый,

Көзен ашата,

Кышын җылыта.

5)Төнлә өйдә, көндез биләмдә.

6)Ары йөри, бире йөри, күпме йөрсә дә арый белми.

7)Булмаган җире сирәк, үзе һәрвакыт кирәк.

8)Җәен дә яшел чапанлы, кышын да яшел чапанлы.

9)Төнлә баксам – күк тулган,

Иртән баксам – юк булган.

5. Расскажите о своем посещении концерта, укажите прилагательные.