5.Қаралған және ұсынылған

Оқу бағдарламасы «Қазақ тілі мен әдебиеті және журнаилистика» кафедрасының ғыоыми-әдістемелік семинары отырысында

2014 жылғы «..... »................... №........хаттама

ТҮСІНІК ХАТ

Бұл пән.соңғы курс студенттерін әдебиет туралы ғылымның негізгі әсемдік, көркемдік жайлы әдеби-теориялық түсінігін, көркемдік-эстетикалық танымын дамыту, көркем туындьшы талдау, бағалау жолдарына машықтандыру мақсатын көздейді.

Лекциялық жэне семинарлық сабақтар барысында әдебиет туралы ғылымның тарихы жайлы, өнердің қоғамдық функциясы, өнер түрлерінің ерекшеліктері, өнердің халықтығы, көркем туындының тақырыбы мен идеясы, мазмұны мен пішіні, композициясы мен сюжеті, тип, типтендіру, көркем шығарма тілі, образдылық-бейнелілік сырлары, өлең құрылысы, әдебиеттің тектері мен түрлері (жанрлары), көркемдік әдістер мен бағыт, ағымдар, стиль мәселесі, т.б. жөнінде жан-жақты мәлімет беріліп, студенттердің әдеби- теориялық білімінің тереңдей түсуіне мүмкіндік жасалады.

Пәннен сабақ (дәріс, семинар) жүргізу барысында тарих, тіл білімі, философия, эстетика, халықтық педагогика, психология, т.б. ғылымдармен пәнаралық байланыс жүзеге асырылады.

Пәннің мазмұны

Кіріспе

Әдебиет туралы ғылым және оның салалары: әдебиет тарихы, әдебиет сыны және әдебиет теориясы. Әдебиет тарихы саласының мақсат-міндеттері. Әдебиет сынының объектісі - өз тұсындағы әдеби процесс екендігі, сынның әдеби-эстетикальщ функциясы, міндеті, жанрлары. Сыншы тұлғасы. Әдебиет туралы ғылымның аталған үш саласының өзара бірлік-байланысы.

Әдебиет теориясы - әдебиеттің өнер ретіндегі ерекшеліктері мен даму заңдылықтарын, көркемдік әдіс, стиль, жанр мэселелерін, көркем туындының құрылысын, сюжетін, тілін, т.б. қарастыратын сала.

Әдебиет туралы ғылымның көркемөнер теориясы, эстетика, философия, тарих, тіл білімі, т.б. өзге ғылымдармен байланысы мен өзіндік ерекшелігі.

Қазақ әдебиеттану ғьшымы мен сынының туу, даму тарихына қысқаша шолу.

Әдебиет, өнер туралы ғылымның даму тарихьшда маркстік-лениндік эстетика мен әдебиет теориясьшың маңызы және оған қазірғі көзқарас.

Көркем әдебиет

Әдебиет - сөз өнері. Өмір мен өнер. Өнердің туу себептері. Өнер және оның түрлері: мүсін, сәулет, саз, сурет және сөз өнерлері, т.б. Бұлардың жеке өнер ретіндегі өзіндік ерекшеліктері, шындық болмысты таныту жолдары және қоғамдық-әлеуметтік ортақ функциясы. А.Байтұрсынов сөз өнері туралы.

Сөз өнері - әдебиеттің объектісі - өмір шьшдығы, предметі - адам. «Әдебиет - адамтану ғылымы» (М.Горький). Әдебиеттің шындық болмысты суреттеу мен адам тұлғасын таныту ерекшелігі, оның бейнелеу құралы тіл екендігі. Образдылық, сөздегі сурет, өмір болмыстың көркем көрінісі мен адамды нақты қимыл-әрекет үстінде жанды бейнелеу тек сөз өнерінің құдіреті, еншісі болатьшдығы.

Көркем әдебиет пен өнердегі шарттылық мәселесі.

Әдебиеттің халықтығы

Өнер және қоғамдық шындық. Суреткердің қоғамдық өмірге қарым-қатынасы. Өнер туындысын бағалау критерийлері. Өнер мен әдебиеттегі халықтық ұғымы, оның тарихи категория екендігі. Халықтық ұғымының әр кезеңдегі әдебиеттегі көрінісі. Әдебиеттің халықтығы, ұлттық сипаты жайлы ой-толғамдар. Сыншы В.Г.Белинскийдің әдебиеттің халықтығы, ұлттық сипаты жайлы ой-тұжырымдары. М.Әуезов Абайдың халықтығы жөнінде. Кеңестік әдебиеттану ғылымы өнердің, әдебиеттің халықтығы туралы. Мәселеге бүгінгі кезқарас.