2.Шешімі бар тапсырмалар.

А деңгей

1. Жер (топырақ), қағаз, ағаш, құм ылғал болса, неліктен олар қоңырлау болып көрінеді.

Жауабы: құрғақ материал беті бұлдырлау келеді

2. Неге денені призма арқылы қарағанда оның айналасында түсті қоршау болады?

Жауабы:манохраматтық кескіндерін береді

3. Бақылаушы шыны призма арқылы ақ қағаздағы қара сызықты бақылап отыр. Ол нені көрді?

Жауабы:спектрлік жолақтарды көреді

4. «Новгордтың бай көпесі бұл Садко,

Мұхиттың ең тереңінде бір сәтте,

Оянды да су астынан Күн көрді».

.Күн судың астын қыздырама?

Жауабы: жылу сәулелерді суда жұтады.

5. «Ол алыс кетіп, биік көтерілді. Кішкене бір әдемі жыланның тастан тасқа жүгіріп, тығылғанын көреді, оның терісі түрлі түстер шашып, күнге құбылады». Неге жыланның қабыршағы түрлі түске құбылады?

В деңгей

6. «Қараңғыда жарқ етіп шам жанғанда,

Жалт-жұлт еткен хризантема гүлінің

Сарғыш түсі көзден таса болған ба?...»

Сипатталған құбылысты түсіндіріңдер.

Жауабы: жасыл,сары, көк сәулелер

7. Егер жасыл әйнек арқылы қарасақ, қызыл түстер қандай болып көрінеді?

Жауабы:қара түс

8. Спектрдің көрінетін бөлігіндегі шеткі қызыл (λ=0,076мкм) және шеткі күлгін(λ=0,4мкм) сәулелерге тербелістің қандай жиіліктері сәйкес келеді.

Шешуі:

Жауабы:390ТГц;750ТГц

9. 1 м кесіндіге жиілігі 600ТГц монохроматтық сәуле шығарудың қанша толқын ұзындығы салынады?

Шешуі:

Жауабы:2*10⁶

10. Ауадағы толқын ұзындығы 0,7мкм қызыл жарықпен су жарықталынған. Судағы толқын ұзындығы қандай болады? Су астында көзін ашқан адам қандай түсті көреді?

Шешуі:

Жауабы:0,53мкм,қызыл түс

С деңгей

11. Берілген жарық үшін судағы толқын ұзындығы 0,46мкм. Ауадағы толқын ұзындығы қандай?

Шешуі:

Жауабы:0,6мкм

12. Егер қызыл әріптерге жасыл шыны арқылы қараса, олар қандай көрінеді?

Жауабы:қара

13. Призма арқылы үлкен ақ қабырғаға қарайды.Бұл қабырға спектр түстеріне бояла ма?

Жауабы:жоқ

14. Сыныптың қара тақтасына ақ қағаз жолағын көлденең (гортзанталь) жапсырған. Егер оған сындырушы қыры жоғары қаратылған призма арқылы қараса, ол жолақтың жоғары қаратылған призма арқылы қараса, ол жолақтың жоғарғы және төменгі жиектері қандай түске боялады?

Жауабы: жоғарғысы күлгін, төменгісі қызыл

15. Андромед жұлдызын суретке түсіргенде титан сызығы

( см) спектрдің күлгін шетіне қарай ығысатындығы табылды. Жермен салыстырғанда жұлдыз қалай қозғалады?

Шешуі: Спектр сызықтарының қысқа толқын жаққа қарай ығысуы, жұлдыздың біздерге қарай жақындайтындығын көрсетеді. Оның қозғалысының радиалды жылдамдығы ( яғни жұлдыз бен Жерді қосатын сызықтың бойымен бағытталынған жылдамдық), мынадай қатынастан табылады км / сек.

3.Өз бетімен орындауға арналған есептер

А деңгей

1. Егер қызыл әріптерге жасыл шыны арқылы қараса, олар қандай көрінеді?

Жауабы:қара

2.Егер жасыл әйнек арқылы қарасақ, қызыл түстер қандай болып көрінеді?

Жауабы:қара түс

3.Шыныда (ауыр флинт) қызыл жарық үшін сыну көрсеткіші 1,6444-ке, ал күлгін жарық үшін 1,6852-ге тең. Түсу бұрышы 80˚ деп есептеп,шынының осы сортындағы сыну бұрыштарының айырымын табыңдар.

Жауабы:1˚

4. Егер жасыл жарық фильтрін ( см) қызыл жарық фильтрімен ( см) алмастырсақ, Юнга тәжірибесіндегі экранда пайда болатын көршілес интерференциялық жолақтардың ара қашықтығы неше есе үлкейетін болады?

Жауабы:

5. Саңылауға толқын ұзындығы монохромат жарықтың параллель шоғы қалыпты түсіп тұр. Саңылаудың ені -ға тең. Жарықтың үшінші дифракциялық минимумы қандай бұрышпен байқалатын болады?

Жауабы: .

В деңгей

6. Егер екінші ретті спектрдегі қызыл сызықты ба йқау үшін көру трубасын коллиматордың осіне 30⁰ бұрышпен орналастыратын болсақ, онда дифракциялық решетканың тұрақтысы неге тең болады? Осы решетканың 1 см ұзындығына штрих санының қаншасы келеді? Решеткаға жарық қалыпты түседі.

Жауабы: м.

7. Егер сыныптың көк сызығы бірінші ретті спектрде 19⁰8^/ бұрыш арқылы көрінетін болса, онда дифракциялық решетканың 1 мм ұзындығына штрих саны қанша болады?

Жауабы:

8. Дифракциялық решеткаға жарық шоғы қалыпты түсіп тұр. Бірінші ретті спектрдегі натрий сызығы үшін табылған дифракция бұрышы 17⁰8^/ - ке тең. Екінші ретті спектрдегі кейбір сызықтар 24⁰12^/ - ке тең болатын дифракция бұрышын береді. Осы сызықтың толқын ұзындығы мен решетканың 1 мм – не келетін штрихтардың санын табу керек.

Жауабы:

9. Дифракциялық решеткаға разрядты трубкадан шыққан жарық шоғы қалыпты түседі. бағытта екі сызықтың максимумдары және дәл келуі үшін дифракциялық решетканың тұрақтысы неге тең болу керек?

Жауабы:

10. Дифракциялық решеткаға жарық шоғы қалыпты түсіп тұр. Гониометрді біршама бұрышқа бұрғанда көру өрісінде үшінші ретті спектрдегі сызығы көрінетін болады. Осы бұрышы арқылы көрінетін спектрдің шегінде - ге дейінгі) жатқан, толқын ұзындықтары сәйкес келетін, қандайда болмасын басқадай спектр сызықтары көрінер ме еді?

Жауабы:

С деңгей

11. Гелиймен толтырылған разрядтық трубкадан шыққан жарық шоғы дифракциялық решеткаға жарық шоғы қалыпты түсіп тұр. Екінші ретті спектрдегі гелийдің қызыл сызығы үшінші ретті спектрдің қай сызығына тура түседі?

Жаубы: - гелий спектрінің көк сызығы.

12. Гелиймен толтырылған разрядтық трубкадан шыққан жарық шоғы дифракциялық решеткаға жарық шоғы қалыпты түсіп тұр. Алдымен көру трубасы бірінші ретті спектрдегі орталық жолақтың екі жағындағы күлгін сызыққа қарай бағытталып қойылды. Нольдік бөліктен оң жаққа қарай лимбамен жүргізген есептеуге сәйкес 27⁰33^/ және 36⁰27^/ болатын нәтижелерді берді. Осыдан кейін көру трубасы бірінші ретті спектрдегі орталық жолақтың екі жағындағы қызыл сызыққа қарай бағытталып қойылды. Нольдік бөліктен оң жаққа қарай лимбамен жүргізген есептеуге сәйкес 23⁰54^/ және 40⁰6^/ болатын нәтижелерді берді. Гелий спектрінің қызыл сызығының толқын ұзындығын табу керек.

Жауабы:

13. Дифракциялық решетканың тұрақтысын 2 мкм – ге тең деп алып, натрийдің сары сызығындағы спектрдің ең үлкен реттік нөмірін табу керек.

Жауабы: .

14. Монохромат жарықтың шоғы дифракциялық решеткаға қалыпты түсіп тұр. Үшінші ретті максимум нормаль бағытына 36⁰48^/ бұрыш жасай бақыланады. Түскен жарықтың толқын ұзындығымен берілген решетканың тұрақтысын табу керек.

Жауабы: .

15. Алдыңғы есептегі дифракциялық решетканың беретін максимумы қанша болады?

Жауабы: