«Князь ныв» повесьтын челядьлӧн аскылӧмъяс да олӧм вылӧ видзӧдлас
Владимир Ширяевлöн «Войвывса дзоридзьяс» небöгö (1975) öтлаöдiсны нёль висьт да «Князь ныв» медбöръя повесьт. В.А. Ширяев öткодялiс коми ныв-зонмöс дзоридзьяскöд, та вöсна и шусьö небöгыс «Войвывса дзоридзьяс». Небӧг гижӧмсяньыс коли уна кад – 41 во. Дерт, олӧмыс ёна вежсис. А геройясыс колины-ӧ важ олӧмӧ, интереснӧ абу ӧнія лыддьысьысьлы тӧдмасьны нелямын восайся челядьдыркӧд?
Сюжетыс «Князь ныв» повесьтлӧн татшӧм: карын олысь зонка Женя Братенков батьыскӧд мунӧны чери кыйны Межа ты вылӧ. Аскӧдныс тшӧтш босьтӧны Женялысь Роман ёртсӧ, кодӧс унаӧн нин лыддьӧны абу шань мортӧн. Ты вылын тӧдмасьӧны Нина Симуковакӧд, кодкӧд кутӧны ёртасьны.
Тані кыпӧдӧма сёрнисӧ и ёртасьӧм йылысь, и верстьӧ йӧз да челядь костын отношениеяс йылысь, и вӧр-ва радейтӧм да видзӧм йылысь, и медводдза радейтчӧм йылысь. Челядьлӧн мӧвпъясыс, аскылӧмъясыс, вӧчӧмторъясыс – ставыс восьтӧны налысь пытшкӧсса мирсӧ. Автор бура тӧдӧ челядьлысь этшсӧ и кужӧмӧн петкӧдлӧ тайӧс лыддьысьысьлы.
Вӧр-ва да челядь йылысь сёрни. Каникулъяс дырйи челядь тӧдмасьӧны аслас «ичӧт рӧдинакӧд»: кутшӧм мича Межа тыбокса местаясыс! А кутшӧм лӧсьыд видз вылын гожся чард-гыма зэр бӧрын! «Лысваыс пыркалӧма нин, косьмӧма. А сынӧдыс век на сӧстӧм да чӧскыд. Кажитчӧ, и шондіыс лоӧма важ сертиыс меліджык. Окота котравны, дурны. И став вӧр-ваыс сідзжӧ радлӧ морткӧд ӧтлаын: вералӧ, дзользьӧ, сьылӧ, юралӧ. Окота ставсӧ шымыртны аслад сывйӧ». Анкета, кодӧс ми нуӧдім 6-7 классъясын петкӧдлӧ, мый вӧр-ва тема кылӧ жӧ ӧнія челядь олӧмын (1 серпас). 29 морт пиысь 22-ыс висьталіс та йылысь. Тайӧ 76 %.
1 Серпас.
Медводдза радейтчӧм повесьтын. Женя пырис нильӧг, няйт тыас, мед нетшыштны нывлы запанкияс. Ваас быдсяма гагйыс, да и джуджыд тыыс, но зонка оз вермы бӧрыньтчыны, ӧд сы вылӧ видзӧдӧ Нина. Кутшӧм гӧгӧрвоана, мый зонка и мӧдысь на пыраліс тайӧ тыас, кӧні быдмӧгъясыс гартчисны кок гӧгӧрыс. А тӧдӧны-ӧ менам ёртъясӧй татшӧм аскылӧмсӧ? 12-ӧн 29 морт пиысь ӧнія кад вылӧ асьныс радейтчӧмаӧсь. Тайӧ 41 % (2 серпас).
2 Серпас.
Ёртасьӧм. Кутшӧм олӧм нӧ ёртъястӧг? Женя да Роман тыдовтчӧны уна ног: со найӧ ӧтлаын вӧчӧны чери кыянтор, сералӧны, ворсӧны гитара вылын, чукӧртӧны нидзув, ветлӧны вӧрӧд. Но вермӧны и дӧзмыны, но оз нем лӧг вылӧ. Романлы оз во сьӧлӧм вылас Женялӧн Нинкӧд ёртасьӧмыс, зонка вежӧктӧ ёртсӧ ныв дорас. Тайӧ зэв гӧгӧрвоана, Роман полӧ воштыны ассьыс медбр ёртсӧ, пӧшти воксӧ. Абу-ӧ сы вӧсна и овыс геройлӧн – Братенков, братик, вок. Мый тайӧ темаыс матыс, висьталісны 29 морт пиысь 27-ӧн, 93 % (3 серпас).
3 Серпас.
Семья. Быдмысь-туысь войтырлӧн олӧмын уна донатор, на лыдын – семья. Челядь вежӧрын мунӧ ыджыд удж: лёктор да буртор торйӧдны велӧдчӧм. Оз ӧд прӧста автор повесьт заводитчигӧн пырт шӧр геройяссӧ конфликтӧ: оранжереяын Женя да Роман аддзысьӧны Нинакӧд лӧсьыдтӧма. Сэк Женя нимтіс ас кежсьыс Нинаӧс «кутю понйӧн», «омӧль нывкаӧн», «сьӧд нывкаӧн», «ёмаӧн». А нылыс шуис детинкаясӧс «шпанаясӧн». Гӧгӧрвоны бурсӧ да омӧльсӧ ныв-зон велӧдчӧ семьяын.