4.1 Жұмыстың мақсаты

Тармақталған тізбектің тұрақты тоғын оқып үйрену, құрамындағы активті (R) және реактивті және кедергілер, кедергілердің кернеулердің және қуаттардың ұшбұрышы мен векторлық сызбаларын салу.

4.2 Қондырғылардың сипаттамалары

Құрылғы активті кедергіден, айнымалы сыйымдылықтан және индуктивтік-тен тұрады, қорек көзіне тиісті өлшеу аспабтары – амперметрлер, вольтметрлер және ваттметрлер жалғанады.

Стендте сұлбаларды жинастыру және өлшеу жұмыстарын орындағанда УИЛС стендінің сипаттамасы қолданылған.

4.3 Жұмысқа дайындық

4.3.1 Алдын-ала келісімді нұсқа бойынша есептеулер жүргізу.

4.3.2 Тармақталған тізбектің активті-индуктивті және активті-сыйымдылық-ты жүктеменің векторлық сызбасын салыңыз.

4.3.3 Тармақталған тізбектің активті-индуктивті жүтеме қуатын, өткізу қабілеті, тоқ ұшбұрышын салыңыз. Активті-сыйымдылықты жүктеме тізбегінің үшбұрыштан айырмашылығы неде?

4.3.4 Параллельді қосуда резисторды және идеалды конденсатордың; индук-тивтіктің өткізу қабілетін есептеңіз.

4.3.5 Тармақталған тізбектің активті-индуктивті және активті-сыйымдылық жүктеменің cosφ, sinφ, tgφ тригонометриялық функциялары қай кейіптеме бойын-ша есептеледі .

4.3.6 Тармақталған тізбектің “RL”, ”RC” есептеу қуатының кейіптемесін жазыңыз.

4.3.7 Тармақталған тізбек белгінің тоғын қалай есептейді, егер тоқтың үш тармағы белгілі: активті, индуктивті және сыйымдылық жүктемесі?

4.3.8 Тармақталған тізбек бөлігінің тоқтарын қалай есептейді, егер парал-лельді қосудағы кернеуді қосатын және тармақ белгілі болса?

4.3.9 Электр тізбегінің векторлық сызбасы нені көрсетеді?

4.3.10 Топографиялық (диаграмма) сызба нені көрсетеді ?

4.3.11 Тоқты (кернеуді) әр-түрлі жиілік бойынша векторлық сызбасын белгілеуге бола ма?

4.3.12 Толық өткізу қандай кейіптеме бойынша анықталады, егер парал-лельді қосудың үш тармағы: активті, индуктивті және сыйымдылық жүктемесі белгілі болса?

4.3.13 Ом заңы және комплексті түрдегі Кирхгоф заңдары қалай жазылады?

4.4 Жұмыстың орындалу реті

4.4.1 Тізбектерді 4.1- Сурет бойынша жинастырыңыз, берілген нұсқа бойынша U, мәндерін қойыңыз.

Әр элементте, активті қуат, тоқты, кернеуді өлшеңіз. Өлшеу және есептеу нәтижелерін 6.1-кестеге жазыңыз.

4.1-Сурет

4.4.2 Тізбектерді 4.2-Сурет бойынша жинастырыңыз, берілген нұсқа бойын-ша U, R, , C, f мәндерін қойыңыз.

Тоқтар мен кернеулерді өлшеңіз, мәнін 6.2-кестеге жазыңыз.

4.2-Сурет

4.1 Кесте

	Нұсқа
	R1 Ом	L мГн	R2 Ом	С мкФ	f Гц	U В	Y Ом-1	Y1 Ом-1
Есептік
Тәжірбиелік

4.1 кестенің жалғасы

Y2 Ом-1

U B

I mA

I1 mA

I2 mA

UR1 B

UL B

UR2 B

UC B

cos 

 град

P Вт

Q ВАр

S ВА

4.2 Кесте

I mA

I1 mA

I2 mA

I3 mA

Y Ом-1

Y1 Ом-1

Y2 Ом-1

Y3 Ом-1

сos 

 град

Нұсқа

R1 Ом

L мГн

С мкФ

U B

f Гц

Есептік

Тәжір-биелік

4.5 Тәжірбие нәтижесін өңдеу

4.5.1 Сұлбаның (4.1-Сурет) есептік және тәжірбиелік нәтижесі бойынша топографиялық және векторлық диаграммасын тұрғызыңыз. Кешенді кіру қабіле-тінің модулі У және φ-ді есептеңіз. Кирхгофтың бірінші заңын тексеріңіз. Тізбек-тің активті, реактивті және толық қуатын анықтаңыз. Қуатпен байланысының арақатынасын тексеріңіз. Нәтижесін 4.1-кестеге жазыңыз.

4.5.2 Сұлбаның (4.2-Сурет) есептік және тәжірбиелік нәтижесі бойынша векторлық сызбасын салыңыз. Кешенді кіру қабілетінің модулі У және φ-ді есептеңіз. Кирхгофтың бірінші заңын тексеріңіз. Нәтижесін 6.2-кестеге жазыңыз.

4.6 Әдістемелік нұсқау

4.6.1 Векторлық сызбаның негізі мен тоқ үшбұрышын, қуатын, өткізу қабілетін тұрғызуға болады.

4.3-Сурет

φ-бұрышы тригонометриялық функция бойынша анықталады

.

Тізбектің толық өткізу қабілеті 4.1-сұлба бойынша мынаған тең:

; ,

модулі , ,аргументі .

Тармақтың өткізу қабілеті

мұндағы ;

; .

Толық өткізу қабілетін басқа да формула бойынша анықтауға болады

.

Кирхгофтың бірінші заңын тексеру.Тармақталған тізбектің 4.1-Сурет үш ток көзі көрсетілген: I-тармақталған бөлік (негізгі ток), -активті-индуктивтік жүктеменің тармағы -активті-сыйымдылықты жүктеменің тарма-ғы. Негізгі тоқ екі токтың геометриялық қосындысына тең: .

Тармақ параметрінің тәуелсіздігі, құрылатын негізгі ток қалуы мүмкін және векторлық кернеу φ бұрышымен анықталады.

Ток тармағы келесі түрде жазылуы мүмкін

, .

Тармақталмаған тізбек бөлігінің тогы мынаған тең.

модулі .

Байланыстың ара қатынасын тексеру мына қуаттардың кейіптемесі бойын-ша шығарылады:

a) ;

б) , , .

4.6.2 a) тармақталған тізбектің (3.2-сұлба) өткізу тармағы келесі кейіптеме-мен анықталады

, , , где , .

Кешенді кіріс өткізгіштігі келесіге тең

.

Тәжірбиелік берілген мәндер бойынша

, , , ,

мұндағы - тоғының активті құраушысы;

- тоғының реактивті құраушысы; . Реактивті құраушы тоғының модулі .

6.4 Суретте векторлық сызбасы көрсетілген