Жұмыстың мазмұны:

1. Теориялық бөлімін оқып шығып. конспектілеу.

2. Өз өлшеміңізде түнде киетін көйлекгің/халаттың/ сызбасын сызу.

Әдебиеттер:

1. Трудовое обучение. Проб.учеб.пособие для 7 классах средней школы. (А.К. Бешенков, Е.В. Васильченко, А.И. Иванов и др.) -М.: Просвещение.1990.

2. Андреянова Л.И. Уроки шитья. Переиздания -Екатеринбург. 'Стрибог' ,1995.-240стр.

3. Махмутова К.М. Констрируем. моделируем, шьем. Книга для учащихся. М. : Просвещение, 1994.

Теориялық мағлұматтар

Көйлек пен халаттың пішіміне жөне сәндеуіне карай бірнеше түрлері бар. Мектеп оқушылары иықгы киімді конструкциялауда алғаш тұтас пішілген тік сиуэтті киімдерді конструкциялап, модельдеп онан соң тігу технологиясын іске асырады. Бұл көйлекке жең салудың қажеті жоқ, жеңі тұгас пішілген, сондықган да, осы киімді конструкциялау және тігу жеңіл, ыңғайлы әрі жеткіншектердің денесіне өте қонымды болып жарасып тұрады. Киім сызбасының негізін пайдалана отырып әр түрлі модельдерден бұйым жасауға болады. Мысалыға, көйлек-халат, ішкиімдер, т.б.

Киім сызбасын дайындау үшін мынадай өлшемдер қажет:

Ма - мойын айналымының жартысы

Ка - көкірек айналымы екінің жартысы

Ба - бел айналымының жартысы

Ио - иық орамы

Абұ - арқаның белге дейінгі ұзындығы

Бұ - бұйымның ұзындығы

Киімнің сызбасын сызу үшін көлденеңінен өтетін айналымдарды екіге бөлеміз, ал тігінен алынатын өлшемдер өз қалпында қалады. Киім адам денесіне жабысып қалмау ұшін, қосымша үзындықгар беріледі.

Ио - иық орамына және көкірек айналымының жартысына -Қка. Сызба дайындау барысында сызу кұралдарын дұрыс пайдаланып арнайы белгілер мен сызықтарды қолдану кажет. Ирек сызыққа берілген нүктеден лекалымен /арнайы үлгі/ 3 нүктеден қосып сызуға болады.

Түнгі көйлек сызбасын сызу

Өлшемдер (152-84 өлшемдегі типті денеге) Ма -17,2 см Ио -26,1 см

КаІІ -43,6 см Абұ - 37,0 см

Ба -32,5 см Бұ - 88,0 см.

Қосымшалар Қио -5...7 см, Қка - 6...8 см

НҰСКАУ КАРТАСЫ

№	Әріптік белгіленуі	Сызу барысы, кесіндінің аты	Есеп формуласы	Арнайы денеге	өзіңе
1.	В	Нүктесінен тік бұрыш сызу	Сызу	Сызу
2.	ВВ1	Бұйымның ені	КаІІ:2+0,5хҚка	43,6:2+0,5x8=25,8
3.	ВН	Бұйымның ұзындығы	Бұ	88,0
4.	ВВ1Н1Н	Тіктөртбұрыш сызу	Сызу	Сызу
5.	ВВ2	Жаға ені	Ма:3+1	17,2:3+1=6,7 см
6.	ВВ3	Жаға ойындысының тереңдігі	ВВ2:3	6,7:3=2,3
7.	В2В3	Арқа бойындағы жаға ойынды сызығын жүргізу	Сызық жүргізу	Сызу
8.	ВВ4	Алдыңғы бойдағы жаға ойындысының тереңдігі	ВВ2+1	6,7+1=7,7
9.	В2В4	Алдыңғы бойдағы жаға ойындысының сызығы	Сызу	Сызу
10	В1Г	Жең ойындысының тереңдігі	Ио:2+Қи0	26,1:2+7=20 см
11	В1В5=ГГ1	Жеңнің ұзындығы	т/ш=5...6	6,0см
12	В5 Г1	Жең ұшы	Сызу	Сызу
13	Г2	Көмекші нүкте	ГГ2=ГГ,	6,0см
14	Г3	Көмекші нүкте	Г1Г2 :2	Белгілеу
15	Г3Г4 Г,Г2	Жең астының ирек сызығы	Г3Г4=т/ш= =1,5 см	1,5см
16	Г1Г4Г2	Г 1Г 4 нүктелерін біріктіру	Сызу	Сызу
17	Н,Н2	Етекті кеңейту	т/ш=12 см	12 см
18	Г2 Н2	Бүйір сызығы	Г2Н2 нүктелерді	Сызу
19	Н2Н3	Бүйір сызығын көтеру	Т/ш=1,5...2	1,5см
20	Н4	Көмекші нүкте	НН,:2	Белгілеу
21	НН4НЗ	Етек сызығы	Н1Н4Н3 нүктелерін қосу	Сызу
22	ВЗТ	Арқаның белге дейінгі ұзындығы	Абұ	37,0см
23	ТТ2	Көлденең сызық	ТТ2//ВВ2	Сызу
24	Т2Т3	Бел сызығын көтеру	Т/ш=1,5...2	1,5см
25	Т4	Көмею нүкте	ТТ1:2	Белгілеу
26	ТТ4Т3	Бел сызығы	Т Т4 Т3 Нүктелерін біріктіру
27	перпен-дикуляр	Негізгі сызықты бастыра сызу	сызу	Сызу

Тақырыбы: ӘЙЕЛ КӨЙЛЕГІНІҢ СЫЗБАСЫН СЫЗУ

Жұмыстың мақсаты: Әйел көйлегін конструкциялау негізімен таныстыру.

Бұйымның сызбасын сызу тәсілдеріне үйрету.

Жұмыстың мазмұны

1. Мода журналымен танысып шығып, бүгінгі күннің мода ағымын анықтау.

2. Теориялық бөлімін оқып шығу.

3. Көйлектің сызбасын сызуға қажетті өлшемдерді алу.

4. Өлшемдерді есептеп, 1:4 масштабты сызбасын сызу.

5. Көйлектің сызбасын 1:1 масштабта өзіңіздің денеңізге арнап сызыңыз.

6. Нұсқау картасын құрастырыңыз.

Жұмысқа қажетті сұрақтар:

1. Көйлек моделінің әртүрлі болуына қандай конструкторлы сызықтар әсер ете алады?

2. Көйлектің детальдары мен конструкторлы сызықтарын атап шығыңыз?

3. Көйлектің негізгі сызбасын сызу үшін қажетті өлшемдер.

4. Қосымшалар дегеніміз не және оны кандай жерлерде қолданамыз?

Қажетті құрал-жабдықтар: см. таспа, масштабты сызғыш, қара қалам, формат қағазы, № 12, N 24 үлгі, қайшы, ластик.

Әдебиеттер

1. И.Н. Федорова 'Занятие по обслуживающему труду' 4-8кл. Разделы работы с тканью. 1981. 192 стр.

2. Мельникова, Е.А. Янчевская и др. Конструирование и особенности изготовления женской одежды сложных форм. Легкая промышленность, 1981. стр.3-30.

Теориялық мағлұматтар

Көйлектің негізгі моделіне карай бірнеше түрлері бар көйлек, халат, түнгі көйлек, костюмдер, жеңсіз көйлек (сарафан), көйлек-пальто т.б. Көйлек көбіне кеуде және етек бөліктерінен тұрады. Яғни қима белді көйлек болып келсе, көйлек тұтас пішіліп бел тұсынан бөлінбейді. Мұндай көйлек 2 бөліктен алдыңғы және артқы бөліктерден тұрады. Қолданылуына қарай көйлектің мынадай түрлері бар: күнделікті, үй киімі, сән-салтанатқа арналған әйел киімдері.

Моданың бағытына сай көйлектің формасын, ұзындығын, силуэтін анықтаймыз. Сәнді және конструкторлы сызықтардың әсерінен көйлектер әртұрлі пішімде болады. Көйлектің негізгі бөліктеріне алдыңғы бой, артқы бой, жаға, жең жатады.

Көйлектің сызбасын сызуға қажетті өлшемдер:

1. Ма-мойын айналымы

2. КаІ- кеудені бірінші өлшеу.

3. КаІІ- кеудені екінші өлшеу.

4. Ба- белдің айналымы

5. Мқа- мықын айналымы

6. Ке- кеуденің ені.

7. Ие- иықгың ені

8. Арқа ені

9. Абұ- арқаның белге дейінгі ұзындығы.

10. Кбұ- кеуденің белге дейінгі ұзындығы

11. Абқұ-арқаның белге дейінгі қиғаш ұзындығы

12. Бұ- бұйым ұзындығы

13. Біл.о.- білезік орамы

14. Иа- иық орамы

15. Қбұ- Қолдың білезікке дейінгі ұзындығы

16. Кб- көкірек биіктігі

17. Жб- жауырын биіктігі

18. Кнц- көкірек нүктелерінің центрі

Кез-келген бұйымның сызбасын сызу үшін, біз мынаны анықтаймыз:

а) адам денесіне катысты бұйымның ең негізгі тиімді сызықтарынан үйлесімділігін.

ә) бөлшектердің негізгі өлшемдерін және олардың формаларын.

Бұйымның тиімді үйлесімді сызықтары, яғни иық, бүйір, бел, жаға сызықтары т.б. Бұлар негізгі мода кұрылысының ерекшеліктеріне байланысты болады. Тігіс сызықтарының мынадай түрлері бар: жота бойында ортаңғы бөліктерінің бой сызығы, иық сызығы, жең ойындысы, бүйір сызығы, бел және жаға ойындысы, жең ойындысы.

Төменгі бөліктің сызығы өңір бойында жаға ойындысы, иық, жең ойындысы, бүйір сызығы, бел сызығы, өңір сызығы. Төменгі бөлік сызығы бұл сызықтардың орналасуы модельге байланысты. Сызбаны сызуда бұйымның денеге қимыл-қозғалысына ыңғайлы болуына арнап жеке бөліктерге қосымшалар қосылады, ягни

1. Қосымша көкірек өлшеміне Қка =4-6см

2. Қосымша бел айналымына Қба -Зсм

3. Қосымша мықын айналымына Қмқа-2см

4. Қосымша арка еніне Қае-0,25 х Қка

5. Қосымша жаға терендігіне Қжт-0,7см

6. Қосымша жаға ойындысының еніне Қжое-0,1х Қка

7. Қосымша аркадан белге дейінгі ұзындықкд Қабұ -0,5см

8. Қосымша кеуденің белге дейінгі ұзындығына Қкбұ - 0,5см

9. Қосымша иық орамына Қио- 5см

10. Қосымша арқаның белге дейінгі қиғаш ұзындығына Кабқұ- 0,7см.

11. Қосымша жең ойындысының тереңдігіне Қжот =2-Зсм