Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
рп анатомия фц 10.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
259 Кб
Скачать
☆

10 Бөлім. Нерв жүйесі

Оқу ақпараты:

Орталық және шеткерідегі нерв жүйесінің бөлімдерінің жалпы құрлысы, нерв жүйесінің мүшелерінің қызметі. Жұлын, қүрлысы, орналасуы. Бас ми, бөлімдері, жалпы сипаттамасы. Нейрондардың анатомиялық жэне физологиялық жүктелуі (униполярлық, биполярлық, мултиполярлық), қабылдағыш (рецепторлық), орында- ушы (эффекторлық), байланыстырушы (аралық). Рефлекс.Рефлекторлы доға. Нерв орталығының анатомиялық жэне физиологилық анықтамасы. Жүлынның қызметтері. Сопақша ми, көпір, мишықтың, орталық жэне аралық мидың физологиялық маңызы. Үлкен ми сыңарларының қыртысты қабаты: құрлыс ерекшелігі, қызметі. Мидың қыртысты қабатының бөлімдерінің функционалды ерекшнлігі. Бас мидың қызметін зерттеу эдістері. Вегатативті нерв жүйесінің анатомиялық және функционалдық ерекшеліктері. Жоғарғы нерв қызметінің физиологиясы. Рефлекс түрлері. Шартты және шартсыз рефлекстердің айырмашылығы. Шартгы рефлекстердің пайда болу механизмі. Шартты рефлекстердің түрлері. Шартты рефлекстердің тежелуі. I және II сигналдык жүйе. Жоғарғы жүйке қызметінің типтері. Түйсік, ес. Ұйқы физиологиясы

Білім алушылар білуі тиіс

Білім алушылар істей білуі тиіс

-жүйке жүйесінің жалпы құрылысын

-бас миға жалпы шолуды;

-бас ми мен жұлының қабықтарын

-шеткерідегі және вегативті жүйке жүйесінің құрылысын

-рефлекс, рефлекторлық доға туралы түсінікті;

-бас мидың бөлімдерімен жұлынның физиологиялық маңызын;

-вегативті жүйкесінің бөлімдерінің функционалды ерекшеліктерін;

-жоғарғы нерв жүйесінің типтерін

-бас ми мен жұлынның бөлімдерін көрсете білу;

-жұлын және бас ми жүйкелерінің шығу орындарын көрсету және жүйкелердіретін аймақтарын көрсету

-дене бетінен жүйкелердің шығу орындарын көрсету;

-бас, мойын, дене бетінде бас ми жүйкелерінің жолдарын көрсету;

-рефлекторлық доғаның құрылымдық компоненттерін көрсету;

-вегатативті жүйке жүйесінің бас ми бөлімдерінің жұлынның қызметтерін анықтап айту;

- экстракардиалды рефлекстер бойынша (көз-жүрек, Чермак әдісі, солярлы рефлекс, Геринг әдісі, суықпен тәжірибе) вегатативті реактивтілігіне жүргізілген тәжірибиелер бойынша баға беру;

I және II сигналды жүйе, жоғарғы жүйке жүйесінің қызметін ажырата білу;

-жүйкелік үрдістердің күші, бір қалыптылығына , қозғалғыштығына қарап жоғарғы жүйке жүйесінің типтерін анықтай білу;

- тест бойынша адам темпераментін, жеке типін анықтай білу

Бөлім 11. Қозғыш үлпалар

Оқу ақпараты:

Қозғыш үлпалардың жалпы сипаттамасы. Қозғыш үлпалардың физиологиялық қасиеттері (қозғыштық, өткізу қабілеті, түрақсыздық, төзімділік). Қоздырғыштар жіктелуі. Қозу заңдылығы. Тірі тіндердегі биоэлектрикалық қүбылыстар: әрекет жэне тыныштық потенциалы. Әрекет потенциалының пайда болу механизмі. Жүйке талшықтарының физиологиялық қасиеттері. Жүйке талшықтарында коздырғыштықты өткізу механизмі. Синапс туралы түсінік. Синапстың түрлері, Қүрылысы, қасиеттері.Қозудың синапстар арқылы берілуі. Парабиоз жэне қозғалыс аппараты іуралы түсінік. Бүлшық еттердің физиологиялық қасиеттері. Біріңғай са- лалы бүлшық еттердің қаңқа бүлшық еттерінен айырмашылығы. Жиырылу түрлері. Тетанустың түрлері. Жиырылу кезіндегі бүлшық еттерде кездесетін химиялык өзгерістер. Қажу туралы түсінік.

Білім алушьшар білуі тиіс

Білім алушылар істей білуі тиіс

  • қозғыш ұлпалардың жалпы сипатта- масын;

  • қозғыш ұлпаларда кездесетін биоэлектрикалық құбылыстарды;

  • жүйке-бұлшық ет синапсы, қозудың өту механизмін;

  • жүйке талшығында болатын физиологиялық құбылыстарды

  • синапс туралы түсінікті, қасиеттерін;

  • біріңғай салалы жэне қаңқа етінің физиологиялық айырмашылықтарын;

  • бұлшық еттердің жиырылу механизмін

  • бұлшық еттердің жиырылу механизмін түсіндіре білу;

  • жүйке тіні мен бұлшық еттің физиологиялық қасиетін оқып үйрену үшін бақаның жүйке-бұлшық ет препаратын дайындау;

  • динамометрия жүргізіп, алынған нәтижені бағалау;

  • тыныштық жэне қозу кезінде болатын синапстардағы химиялық өзгерістерді түсіндіру

Бөлім 12. Сезім мүшелері

Оқу ақпараты:

Сезім мүшелерінің орналасуы, құрылысы және қызметтері. Сезім мүшелерінің анатомиялық жэне функционалдық сипаттамасы. Рецептор, анализаторға түсінік. Рецептордың жіктелуі. Көз алмасы. Көз алмасының ішкі ядросы мен қабықтары. Көздің оптикалык жүйесі. Қабылдау механизмі. Сәулелердің көзде сынуының ауытқуы (жақыннан көргіштік және алыстан көргіштік). Бинокулярлық көру. Сыртқы, ортаңғы және ішкі қүлақтың қүрылыстары. Дыбыстың сүйек және ауа кеңістігінен өтуі. Тепе- теңдік аппараты, құрылысы, қозудың өтуі. Тері кұрылысы мен қызметі. Сипап-сезу, жылу және ауруды сезу. Дем сезу мүшесі, иіс сезу мүшесі, қабылдау механизмі.

Білім алушылар білуі тиіс

Білім алушылар істей білуі тиіс

  • сезім мүшелерінің анато- миялық-функционалдық сипаттамасын;

  • көру мүшелерінің құрьшысын;

  • есту жэне тепе-теңдік мүшелерінің құрылысын;

  • терінің құрылысын;

  • дэм жэне иіс сезу мүшелерінің құрылысын;

  • терінің қызметін;

  • көру, есту жэне тепе-теңдік анализаторларының физио- логиясын

  • көру, есту жэне тепе-теңдік, иіс және дәм сезу мүшелерінің негізгі құрылымдық элементтерін анықтауды және көрсету;

  • терінің қабаттарын көрсету;

  • көруді, естуді қабылдау механизмдерін түсіндіре білу;

  • иіс және дәм сезу механизмдері айтып беру;

  • анализатордың құрамына кіретін компоненттерді көрсету жэне оларға сипаттама беру;

  • қарашық рефлексі, көздің орталықтан жэне шеткерден көруі бойынша тексеру жүргізу;

  • естуді камертон арқалы тексеру жэне алынған нәтижені қорытындылау;

  • сипап-сезу, жылу жэне ауруды сезу бойынша тәжірибие өткізіп жэне нәтижесіне түсініктеме беру

Бөлім 13. Эндокриндік жүйе

Оқу ақпараты:

Эндокриндік бездердің жіктелуі. Эндокриндік бездердің орналасуы, құрлысы, қызметтері (эпифиз, гипофиз, қалқанша, қалқанша маңы, айырша, бүйрек үсті). Гормондар туралы түсінік. Гормондардың қасиеттері. Гормондардың адам ағзасына әсері, шығару жолдары. Бездердің қызметін тексеру эдістері. Гипофиз құрлысы, гормондары. Эпифиз, қалқанша, қалқанша маңы, айырша, бүйрек үсті бездерінің физиологиялық маңызы. ¥йқы безі мен жыныс бездерінің эндокриндік қызметтері. Эндокриндік бездердің гипо- жэне гиперфункциясында пайда болатын көрініс.

Білім алушылар білуі тиіс

Білім алушылар істей білуі тиіс

  • эндокриндік бездердің анато- миясы мен олардың маңызын;

  • эндокриндік жүйенің жеке бездерінің гормондарының физиологиялық маңызын;

  • гормондардың гипо жэне гипер- секрециясын

  • эндокриндік бездерді айыра білу жэне олардың орналасқан орнын көрсету;

  • эндокриндік бездердің гормондарын айыра білу, олардың физиологиялық қарым- қатынастарын жэне әсерін сипаттай білу;

  • адреналиннің эсерінен жүрек жұмысының өзгеруіне түсінік беру (бақаға жасалған тәжірибеде);

  • адреналин мен питуитриннің бақаньш пиг- мент жасушаларына әсерін қорытындылау.