- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Өз бетінше дайындалуға арналған сұрақтар
- •5. Білім берудің және оқытудың әдістері: - негізгі сұрақтар бойынша ауызша талдау; - жаттығуларды орындау;
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •Қанықпаған циклды көмірсутектерінің де аттары қанықпаған көмірсутектерінің аттарына ұқсас айтылады.
- •3. Функциялық топтардың өзгешелігіне байланысты изомерия.
- •2) Элимендеу (ыдырау) реакциялары (символы e-elimination)
- •3) Орынбасу реакциялары (символы s-Substitution)
- •4) Тотығу-тотықсыздану реакциялары
- •Спирттер
- •Қаныққан бір атомды спирттер
- •Қанықпаған бір атомды спирттер
- •Көпатомды спирттер
- •Фенолдар
- •Тиолдар және олардың туындылары
- •Тиолдар, сульфидтер және дисульфидтер
- •Аминдер
- •7. Бақылау және тест сұрақтары
- •5) Толуол
- •Тәжірибелік сабақ № 9
- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •Карбон қышқылдары мен олардың туындылары
- •Жеке өкілдері
- •Эфирлер және амидтер
- •Қанықпаған монокарбон қышқылдары
- •Қаныққан дикарбон қышқылдары
- •7. Бақылау және тест сұрақтары
- •Тәжірибелік сабақ № 10
- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Білім берудің және оқытудың әдістері: жұптасып жұмыс істеу, жаттығуларды орындау.
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •7. Бақылау және тест сұрақтары
- •Тәжірибелік сабақ № 11
- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Білім берудің және оқытудың әдістері: шағын топтар, жаттығуларды орындау, жұптасып жұмыс істеу.
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •Белоктардың құрамында кездесетін аминқышқылдары, -амин-қышқылдары: - көміртегі карбоксил тобымен және аминтобымен, әр амин қышқылына сәйкес радикалмен байланысқан. Белоктар
- •Белоктардың жіктелуі
- •Белоктардың құрылысы
- •7. Бақылау және тест сұрақтары
- •Тәжірибелік сабақ № 12
- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Білім берудің және оқытудың әдістері: жұптасып жұмыс істеу, жаттығуларды орындау.
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •Моносахаридтер
- •Таутомерия
- •Моносахаридтерге сапалық реакциялар
- •Дисахаридтер
- •Полисахаридтер
- •Гомополисахаридтер
- •Гетерополисахаридтер
- •7. Бақылау сұрақтары
- •Тәжірибелік сабақ №13
- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Білім берудің және оқытудың әдістері: жұптасып жұмыс істеу, жаттығуларды орындау.
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •Бесмүшелі гетероциклдар
- •Алтымүшелі гетероциклдер
- •Алкалоидтар
- •Медициналық маңызы бар алколоидтар
- •Пуриннің туындылары
- •1. Гипоксантин, 6-гидроксипурин
- •2. Ксантин-2,6-дигидроксипурин
- •3. Зәр қышқылы 2,6-8-триоксопурин
- •1. Аденин, 6-аминопурин
- •2. Гуанин, 2-амино-6-оксопурин
- •Нуклеин қышқылдарының құрылымы
- •Нуклеин қышқылдарының биологиялық маңызы
- •7. Бақылау сұрақтары
- •5) Сірке ангидриді
- •5) Ацетилфосфат
- •5) Индол
- •5) Тотықсыздандырғыш
- •5) Тиазол
- •5) Сірке ангидриді
- •5) Ацетилфосфат
- •Тәжірибелік сабақ № 14
- •3. Оқыту мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Білім берудің және оқытудың әдістері: жұптасып жұмыс істеу, жаттығуларды орындау.
- •6. Информациялық-дидактикалық блок (аннотация)
- •7. Бақылау және тест сұрақтары:
- •5) Лимонен
- •5) Ментол
- •Әдебиеттер
Қанықпаған циклды көмірсутектерінің де аттары қанықпаған көмірсутектерінің аттарына ұқсас айтылады.
Ароматты көмірсутектерінің (арендердің) аттары
Ароматты көмірсутектері тарихи қалыптасқан аттары бойынша аталады. Ароматты көмірсутектер тұйықталған бензол сақинасының бір немесе бірнешеуінен құралады. Әр циклдағы қос байланыстар шеңбермен көрсетіледі.
Берілген аты арқылы формула құрастыру
Органикалық қосылыстың аты берілген болса, оның формуласын құрастыру қиын емес. Ең алдымен формуладағы ашық немесе тұйық тізбекті, сосын осы тізбекті нөмірлеп, тиісті топтарды, көміртек қалдықтарын және еселі байланыстарды көрсетеді. Соңынан әр көміртек атомдары төрт валенттік болғанша сутегі атомдарымен толтырылады. Мысалы:
2,6-диметилоктадиен-2,6-аль
Формуланың негізі және нөмірлеу
Қос байлынсты және орынбасушыларды белгілеу
Сутек атомдарымен толтыру
Этил-4-гидроксициклогексен-2-карбоксилат-1
Қос байланысты және
Формуланың негізі және нөмірлеу орынбасушыларды көрсету
Циклдарда көміртек атомдарын көрсетпеуге де болады.
Қос байланысты және
Формуланың негізі және нөмірлеу орынбасушыларды көрсету
Органикалық қосылыстардың изомериясы
Органикалық қосылыстардың физикалық және химиялық қасиеттері, олардың молекулаларының құрамы кеңістік және электрондық құрылысы арқылы анықталады. Осыған байланысты органикалық қосылыстардың құрылысы мен қасиеттерін түсіндіру үшін изомерлер және изомерия деген түсініктер қолданылады.
Изомерлер деп сапалық және сандық құрамдары мен молекулалық массалары бірдей, бірақ құрылыстары әртүрлі, соған сәйкес қасиеттері де әртүрлі заттарды айтады.
Изомерия дегеніміз бірдей химиялық құрамы бар заттардың құрылыстарының өзгешелігіне байланысты физикалық және химиялық қасиеттері басқа болатынын сипаттайтын химиялық құбылыс.
Изомерия құрылымдық изомерия және стереоизомерия болып бөлінеді. Осыған сәйкес изомерлер құрылымдық изомерлер және стереоизомерлер деп аталады.
Құрылымдық изомерлер бір-бірінен химиялық құрылысы арқылы ажыратылады, яғни бұған тізбектердің немесе сақиналардың әртүрлілігі, қос немесе үш байланыстардың, радикалдардың немесе функциялық топтардың орналасу реті жатады. Осыған орай изомерлер келесі топтарға бөлінеді:
1. Тізбек изомериясы. Бұл изомерия көміртек атомдары түрліше ретпен қосылуынан түзілген тізбектер мен сақиналардың әртүрлілігіне байланысты.
С4Н10
С5Н10
2. Орналасу изомериясы. Бұл изомерияның келесі түрлері болады:
а) еселі байланыстардың тізбекте орналасуына қарай
С5Н10
СН2=CH–CH2–CH2–CH3 СН3–CH=CH–CH2–CH3
Пентен-1 Пентен-2
б) фунциялық топтың орналасуына қарай
С5Н10
C3H7Cl
