2.3. Суалғышта болатын тегеуріннің шығынын анықтау

Суалғышта мынадай шығындар болады

z₁ – кіреберіс, z₂ – мұнарада, z₃ – ұзына бойында, z₄ – шыға берісте.

z₁ м

Е – бүйірлік сығылу коэффициенті

Е = 0,92 ....0,96

φ = 0,95

z₂ – шамамен 0,017 деп қабылдайық

z₃ = i_тр · ℓ_құбыр=0.001*59=0.059 м

z₄ = м

v м/c

сонда z =Σz_ш = z₁ + z₂ + z₃ + z₄=0.05+0.017+0.059+0.01=0.14 м

- кіреберістегі құбыр табанынын биіктік белгісі

к_б =ӨСД - z₁ · h =529-0.05-1.1=527.85м

Мұнараға кірердегі құбырдың биіктік белгісі

Мкб= к_б-il₁=527.85-0.001*14=527.84м

Мұнарадан шыға берістін биіктік белгісі

Мшб=Мкб- z₂=527.84-0.017=527.82м

Құбырдан шыға беріс табанының биіктік белгісі

Шб=Мшб – il₂=527.82-0.001*45=527.77м

III. Бәсендеткіштін өлшемдерін анықтау

Бұл өлшемдерді анықтау үшін, құдыққа кірер жердегі ен төмен су терендігін беру керек. Айтылған терендік жоғарғы бьефте КСД болған жағдайда болады.

КСД болғанда Q_ш суды өткізу үшін мунарада қақпақты көтерініз. Сонда мұнарадан кейін бірқалыпсыз ағын болады. Бірқалыпсыз ағынның құбырдан шыққан жердегі терендігі, құдыққа кірер жердегі терендік болып табылады. Яғни құбырдағы бірқалыпсыз ағыннын терендіктерін анықтаймыз.

Бірқалыпсыз ағыннын басындағы терендікті мына формула арқылы табамыз.

(3.15)

Мұнда Н₀ = КСД – М_ш.б,м

ε = 0,98 – бүйірлік сығылу коэффициенті

φ = 0,95 – жылдамдық коэффициенті

h_c =0.08 іріктеу арқылы табамыз

Құбырдың аяғындағы терендікті (h₂) Б.А.Бахметьевтін формуласынан табамыз:

_(3.16)

Мұнда: ℓ₂ –құбыр ұзындығы

h –құбырдағы су терендігі

η₁=

h₁ = h_с= 0,08

η₂=

h₂=0.2 бір мән беріп қабылдайық.

- Бахметьев функциялары, h₁ – аз шама

Мұндай жағдайда

Сонда: w₂ = bh₂ =2*0,2=0.4

χ = b + 2h₂=2+2*0.2=2.4

R = ω/χ=0.4/2.4=0.17 м

С = R^1/6 = *0.17^0.17=56.9 м^0,5/с

h_орт м

Құдықтын терендігін табу үшін екінші жалғастыру терендікті табайық:

h = h₂ м;

м³/с 1 пм

< h_б , - құдық керек жоқ.

_{егер көп болса} h_б , - құдық керек.

Құдықтың ұзындығы L=

Құдықтың терендігі d=1.1 - h_б=1.1*1.8-1.1=0.9

Қорытынды

Жобаланған су қойманың паспорты

Көрсеткіштердін атауы	өлшем бірлігі	Саны
Бөгет түрі биіктігі жота белгісі жота ені КСД ТТД ӨД Бөгеттін жоғарғы және төменгі беткейлерінін коэффициенті m1 m2 - жоғарғы беткедің бекітуі	м м м	15,3 539,3 10 537,0 538,0 529,0 3,0 2,0
Мұнаралы сушығарғыш, өтімі	м3/с	2,0

Жер бөгетін біртекті топырақ жобалаймыз. Жота бойынша жол қажет, оның енің 10,0 м деп қабылдаймыз. Бөгеттің жоғарғы жақ құлама беткейін m₁=3,0, ал төменгі жақ құлама беткейін m₂=2,0 деп қабылдаймыз. Төменгі құлама беткейге құрғатқыш орнатамыз. Құрғатқыш төменгі құлама беткейде орналасқан, оның биіктігін 0,2H_б =3,06 деп қабылдаймыз. Бөгет денесі мен құрғатқыштын қиылысқан жерінде екі қабатты кері фильтр орнатамыз. Фильтр қабаттарының қалындығы 20см, құрғатқыштын құлама беткейлерінің жоғарғысы m_ж=1,0 ал төменгісі m_т=1,5 деп қабылдаймыз. Бөгет денесінен және астынан су сүзілуді азайту үшін тіс 3,5м тереңдігін орнатамыз. Түбі бойынша тіс ені 1,0м. Бөгеттің жотасының биіктік белгісін тағайындалды, бөгет биіктігі 15,3 деп қабылдадық. Жоғарғы құлама беткейді жер толқындарынан, атмосфералық жауын – шашыннан, су ағынынан сақтау үшін монолитті темір бетон плитадан қабылдаймыз оның қалындығы 10см.

Су қоймасынан суды егіншілікке жеткізу үшін, әкету каналының көмегімен мұнаралы су шығарғышты жобалаймыз. Әкету каналдын пішінін трапециалды қабылдаймыз, ал есептік өтімі 2,0м³/с.

Мұнаралы сушығарғыш – кіру бөлігінен, суды алып кететін тегеурінсіз құбырдан, су энергиясын бәсендеткіштен, көпірден түрады. Мүнараның атқаратын міндеті - тұтынушылырға беретін суды мөлшерлеу үшін қолданылатын жапкыштарды орналастырып, тиімді қолдануға жағдай жасау.

Құбырдын биіктігін 1,5 м, ені 2,0 м етіп тағайындалды.