Қорытынды

Қорыта келсек, тұрақтылық пен келісімді нығайтудың тиімді механизмі ретінде проблеманы қазірден өз үйлесімді шешімдерін таппаса, онда қазақ тілдік журналистер жұмыстары әрдайым ұтпайтын жағдайда болады – оларды тасымалдау қиын болады, олар дұрыс емес ашылады, ең замандас бағдарламалық мүмкіншіліктерге қол жетпейді, және т.б.б.

Қазақ тілді интернет-журналистиканың функцияларының сұрақтары көбірек глобальды және қоғамдық әлеуметтікке айналуда екені анық – бұл сұрақтар ҚР мемлекеттік тіл функциялары, жекелей келсек, желілерге де байланысты.

Сұрақтар көбінесе бүгінгі күннің қазақ тілді аудиториясының қажеттіліктерімен – қолданушылар мен оқырмандардың емес, көпшіліктің санасында саяси көзқарастармен түсіндіріледі. Соған қарамастан, мемлекеттік тілдің қалыпты жұмыс жасауы нақ замандас коммуникация құралдары бұл тілдің виртуалдығына қосымша потенциал береді.

Мынау процестер бір-біріне әрекет қылған және өзара шарттасқан. Және тіл өмірінің қалыпты процесінде пайда болды. Демек, өз шешімін көз жетерлік келешекке талап етеді. Этнос тілі болады, технологиялар дамиды, қазақ тіліндегі коммуникацияны іске асыру қажеттіліктері пайда болады – демек, ұсынылған шешімдер болады. Осы жерде айта кетсек, басқа елдердің тәжірибесін қолданған өтімдірек болушы еді – себебі, процестің өзі шарасыз, жеке және уақытша шешімдер алға жылжуды тек баяулатып, қиындатады.

Сұрақтар қатарының шешімі - технологиялық, әлеуметтік, тіл зерттеулердің және т.б. лайықты хабардарлықтардың мамандарына қалдыруға ереді. Және әртүрлі қазақ тілдік хабармен жұмыс істеудің проблемалары - айқын - келе-келе шешілген болады, аудитория қажеттіліктері мен сұрақтары ақыры анықталады және құрылады – қарап отырсақ, мынау тек қана «өсу шегі проблемалары». Бірақ қажетті мамандарды дайындау сұрақтары бүгін - міндет, арнайы назарды, мәселені қойып талап ететін.

Нәтижесінде, этикалық нормалардың ролі туралы және барлық интернетке әйгілі сауда көбірек екенін айтпай кетуге болмайды. Дәл осылайша, интернет экономикасы қалыптасады, дегенмен айтуға болады, нақ экономика себеппен бар, ал әдептану салдармен бар. Сондықтан да осылайша жоғарыда айтылған хабардың бәрін қорыту орынды. Яғни, желілердегі адамгершілік құндылықтарды, этикалық нормалар мен құрулардыайта келе, әзірше тағы бір өткір проблемаға - әдептану және капиталдың әрекеттестіктеріне көңіл бөлу керек.

Көптеген мемлекеттердің үкіметі соңғы кезде дүние жүзілік өрмекшінің қаржыландыруын шектеуде, ол сауда капитал үлестерінің өсу шотына байланысты. Осы жерде проблеманың екі аспектісі ажыратылады - жекелік және сауда.

Біріншісі, көптеген пайдаланушылар, интернетті қаржыландырудың тоқтауына қарамастан, қосуларға шығындар олардың қалтасынан кетпеуін қалар еді. Нақ сондықтан көптеген интернет қолдануға мүмкіндік бар мекемелерде, айқын ережелердің сақтауларын талап ете алады.

Сауда аспектісі, өз кезегінде, қалай мынау интернетке қабылданған солайша қаражаттық істерді тиісті басқарылуын қалады.

Қорыта келсек,тұрақтылық пен келісімді нығайтудың тиімді механизмі ретіндееліміздің ақпараттық кеңістігінде қазақ тілі енді ғана жандана бастады. Осыған орай, басқару құрылымдарындағы ақпараттық ресурстар да даму үстінде. Бұл бағыттағы жұмыстардың барлығы да «Электронды үкімет» бағдарламасының аясында жүзеге асуда.

Дегенмен, қазақ тілді сайттардың жағдайы өте нашар. Оның себебі тұтынушылар ғаламтор желісінде қазақ тілінде ақпарат алуға құлықсыз. Заңдық тұрғыдан алғанда мемлекеттік тіл деп жарияланғанымен ақпараттық қарым-қатынастың шынайы құралы орыс тілі болып отыр. Бізге интернеттегі қазақ тіліндегі адам құқығын қорғаудағы журналистік әдістердің ерекшелігі ресурстар мен оның қызметін қолдау туралы заң қажет.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1  Байтұрсынов А. Шығармалары - Алматы: Жазушы, 1989. - 320 б. 2 Назарбаев Н. Туған елім - тірегім. - Алматы: Рауан, 2001. - 128 б. 3 Фетисов М.И. Зарождение прав человека в казахской печати. - Алматы: КГИХЛ, 1961. -С.440

4 Амандосов Т., Елеукенов Ш., Ыдырысов Т., Қожакеев Т. Газет жанрлары. - Алматы: Қазақстан, 1965. - 208 б. 5http://www.journalistu.ru/eticheskie-aspekti/chto-takoe-etika-internet-gurnalistiki

6 Барманкулов М. Жанры печати, радиовещания и телевидения. -Алматы: КазГУ, 1974. - С. 128.

7 Идрисов    Р.    Казахская военная публицистика  (1941-1945): Автореферат на соиск.  учен.  степени канд.филол.наук. -  Алматы, 1970. - С. 20

8 Қабдолов 3. Сөз өнері. - Алматы: Мектеп, 1982. - 365 б. 9 Даль    В.    Толковый    словарь.  Москва:  Государственное издательство иностранных и национальных словарей, 1956. Т.З. - С, 535.

10 Әдебиеттану  терминдерінің  сөздігі/ Құрастырушылар: З.Ахметов, Т.Шаңбаев. - Алматы: Ана тілі, 1996. - 240 б. 11 Амандосов Т.    Совет   журналистикасының   теориясы    мен практикасы. - Алматы: Мектеп, 1978. - 273 б. 12 Гребенщиков      А.Я.      Некоторые      вопросы      современной публицистики//   Сборник   "0   публицистике   и   публицистах". Ленинград: Изд. Ленинградского университета, 1966. - С. 185.

13  Багиров Э.Г. Место телевидения в системе средств массовой информации и пропаганды. - М.: Изд. МГУ, 1976. - С. 119. 14  Белинский В.Г. Разделение поэзии на роды и виды/ Под ред. Ф.М.Головенченко.   Собрание   сочинений   в   3-х  томах.   Статьи   и рецензии. - М.: Гос.издат.худ.лит., 1948. Т.2. - С.5-67. 15  Гус   М.   Статья   и   фельетон   (Опыт   пособия   по   газетной публицистике). - Москва: Работник просвешения, 1928. - С. 68. 16  Бекхожин Х.Н. Қазақ баспасөзінің даму жоддары (1860-1930 жылдар). - Алматы: Қазақ мемлекет баспасы, 1964. - 263 б. 17  Алтынсарин Ы. Таңдамалы шығармалары. - Алматы: ҚМКӘБ, 1955. - 324 б.

18   Қазақ халқының ауыз әдебиеті.- Алматы:  ҚМКӘБ,   1960.  I-кітап. - 738 б.

19  Рыбаков Б.А. Древняя Русь. Сказания, былины, летописи. -М.: Изд. АН СССР, 1963. - С. 361.

20  Ученова В.В. Исторические истоки современной публицистики.-  Москва: МГУ, 1972. - С. 73

21   Ученова В.В. Гносеологические проблемы публицистики. - М.: МГУ, 1971. - С. 146.

22  Қазақ совет энциклопедиясы.- Алматы: Қазақ совет энц. Бас редакциясы, 1978. Т.12. - 600-6.

23   Радлов В.В. Образцы народной литературы тюркских племен. СПб. 1896. Т. ҮІІ.

24  Қожакеев Т. Үлттық баспасөз куні// Жас алаш. - 1992. - 10-мамыр. 25  Түрарбеков 3.  Әдебиеттер достығынын дәнекері.  - Алматы: Казақстан, 1977. - 147 б.

26  Әуезов М. Акаңның 50 жыддык тойы// Ақ жол. - 1923. - 4-ақпан. 27  Қожакеев Т.  Көк сеңгірлер.  - Алматы:  Қазак университеті, 1992. - 272 б.

28  Сұхбанбердина  Ү.  "Айқап" журналы.  - Кітапта:  "Айқап".-Алматы: "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясьт, 1995. - 366 б. 29  Әуезов М. (Қоңыр). Қазак әдебиетінің қазіргі дәуірі// Шолпан. - 1923. - № 4, 5.

30  "Қазақ" газеті/ Бас редактор Ә.Нысанбаев. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998. - 560 б.

31  Философская энциклопедия. Т.2. - М., 1962.

32  Қозыбаев   С.,    Бекболатов   Ж.   Өмір    айнасы.    —   Алматы: Қазақстан, 1990. - 88 б.

33   Қирабаев С. Кеңес дәуіріндегі қазақ өдебиеті. - Алматы: Білім. 2003. - 224 б.

34 Сарсенбаев     А.      Новое      информационное      пространство Республики Казахстан: проблемы и перспективы. -  Алматы: Ақыл кітабы, 1998. - С. 200.

35  Қабдолов   3.   Әдебиет   теориясының   негіздері.         Алматы: Мектеп, 1970. - 379 б.

36 Стюфляева  М.И.   Поэтика публицистики.   Воронеж:  Изд. Воронежского университета, 1975. - С. 154.

37 Кудрявцев Ю.В. Конституционный суд России: опыт и проблемы// Государство и право. 2004. N 1. С.133.

38 Ершов В.В. Конституционные проблемы судоустройства и судопроизводства// Государство и право. 2007. N 12. С.46.

39 Гаджиев Г.А. Кряжков В.А. Конституционная юстиция в Российской Федерации//Государство и право. 2007. N 7. С.3.

40 Эбзеев Б.С. Конституционный Суд Российской Федерации - судебный орган конституционного контроля// Вестник Конституционного Суда. 2008. N2,3. С.84.

41 Ершов В.В. Суд в системе органов государственной власти// Государство и право. 2008. N 8. С.31-35.

42 Дубов И.А. Законодательная инициатива: проблемы и пути совершенствования// Государство и право. 2004. N10. С.26.

43 Кряжков В.А. Органы конституционного контроля субъектов Российской Федерации: проблемы организации и деятельности //Государство и право. 2003. N 9. С.126.

44 Ертісбаев Е. Егемендік – ел игілігі. Егемен Казахстан, 2000 ж.

45 Кемалов М. Заң – құқықтық қайнар көзі. Қазақстан заңдары. – 2000. - №8.

46 Конституционное право России (конспект лекций в схемах). – М.: «Издательство ПРИОР», 2001.

47 Чиркин В.Е. Конституционное право России.М., 2003.

48http://www.journalistu.ru/eticheskie-aspekti/chto-takoe-etika-internet-gurnalistiki

49http://www.abcnet.kz/jusnalist.htm

50www.e-tatar.ru.

51http://mediart.ru/blog/okazivai-vliyanie/746-1-plagiat-v-internet-smi-pravovoi-i-eticheskii-aspekt.html

52http://www.inethics.com/ru/

77