Билет № 12
1, Полиэлектролиттер. Изоэлектрлік нүкте және оны анықтау әдістері. Доннанның мембраналық тепе-теңдігі. Қан плазмасы мен сарысуының онкотикалық қысымы. Тұздалып тұну, коацервация, оның биологиялық мәні. Сірілену. Синерезис.
Полиэлектролиттер. Изоэлектрлік нүкте және оны анықтау әдістері. Доннанның мембраналық тепе-теңдігі. Қан плазмасы мен сарысуының онкотикалық қысымы. Тұздалып тұну, коацервация, оның биологиялық мәні. Сірілену. Синерезис.
Изоэлектрлік нүкте – полимер-ғ өосынды заряды тең болғандағы рН мәні, ИЭН н/е рІ деп белгіленеді. Анықтау әдісі:
- Электрофоретикалық қозғалғыштығы б/ша –рН=ИЭН мәнінде ақуыз электр өрісінде қозғалмайды
- Желатиндеу жылд-ғы б/ша желатиндеу рН мәні ИЭН-не жуық ерітіндіде тез жүреді
- Коагуляциялану дәрежесі б/ша –рН мәні ИЭН-не жуық ерітіндінің айқын түрде лайлануы
- ісіну дәрежесі б/ша –рН мәні ИЭН-не жуық ерітіндіде минималды түрде ісінуі
Донның мембр-қ тепе-теңдігі – бұл жүйедегі қатысып отырған иондар түрлерінің біреуін де өткізбейтін мембрана арқылы бөлінген ерітінділер жүйесінде орнайтын тепе-теңдік.
Онкотикалық қысым – бұл қанның осмостық қысымының жоғары молекулалы қосылыстар, негізінен ақуыздардан туындайтын бір бөлігі.
Коацервация – бөлшектер бірікпей, ал олардың сулы қабаттарының бірігу процесі. Ол температураны н/е ерітінді құрамын өзгерткенде жүзеге асады, ерітінді компоненттерінің өзара ерігіштігінің төмендеуіне байланысты, ақуыздар ж/е полисахаридтер-ң сулы ерітінділері үшін тән.
Сірнелену (желатиндену) – бұл шекті ісіну н/е ерітндіден еріткіш бөлігінің булануының нәтижесінде полимердің (зольдің) сірнеге (гельге) өту процесі.
Синерезис – полимерден сұйық фазаның бөлінуіне байл/ты бастапқы пішінін сақтай отырып, сірне көлемінің кішіреюіне әкелетін оның кеңістіктегі құрылымдық торының қысылып ж/е тығыздалудың өздігінен жүретін қайтымсыз процесі.
1, Альдегидтер мен кетондар. Карбонилді топтың электрондық құрылысы. Нуклеофилді қосылу реакциялары: көгерткіш қышқылымен реакциясы, жартылай және толық ацетальдардың түзілуі, альдольдік конденсация. Осы процестердің биологиялық мәні.
.Альдегилтар мен кетондардеп құрамында карбонил тобы бар көміртек туындыларын айтады.
Оксотоп-
Альдегидтің
жалпы фотмуласы:
Кетондардың
жалпы формуласы:
Карбонил тобының көміртек және оттек атомдары Sp2-гибридтенген күйінде болады. Сондықтан карбонил тобы және онымен байланысқан атомдар бір жазықтықтың бойында жатады.
π-байланыс рz-орбитальдардың бүркесуі арқылы түзіледі. Оттек атомының бөлінбеген жұп электрондары Sp2-орбитальда орналасады, яғни рz-орбитальдарына тік бағытта және π-байланыспен қосарлануға түспейді. Карбонило тобының π-байланысы өзара байланысқан атомдардың электртерістіктерінің әртүрлігі салдарынан полярланған.
Көміртек атомы осы себептен электрофильді және нуклнофильді реагенттермен әрекеттеседі. Сондықтан оксоқосылыстарға, C=C байланысы әсерінен электрофильді қосылу реакциясына түсетін алкендерге қарағанда, нуклеофильді қосылу реакциялары тән.
Альдегидтер мен кетондардың электрондық құрылысы:
Альдегидтер мен кетондардың химиялық қасиеттері:
Спиртпен әрекеттескенде олар жартылай ацеталь және ацеталь түзеді
Жартылай ацеталь мен ацетальдың түзілу процестері қайтымды. Егер су мөлшері артыұ болса реакция солға, яғни альдегид пен спирттің түзілуі бағытына қарай ығысады. Ал егер спирттің артық мөлшері пайда болса, онда реакция оңға ацетальдың түзілу бағытына қарай ығысады.
Ацетальдау реакциясының маңызы. Ағзадан «бөгде» заттар ацетальдар түрінде бөлініп шығады. Мысалы, бауырдағы глюкурон қышқылы( циклді жартылай ацеталь) ағзада, дәрілік заттарды, амин қышқылының тасымалдануында пайда болатын көптеген гидроксил тобы бар заттармен ацетальдар түзеді.
