Ақуыздарды қайтымды тұмбаға түсіру (высаливание).

Высаливание дегеніміз- белоктарды сулы ерітінділерден сілтілі және сілтілі – жерлі металдардыњ Na₂SO₄, ( NH₄)₂SO₄, MgSO₄, NaCl және т.б.концентрленген т±здарыныњ бейтарап ерітінділерімен т±нбаѓа т‰сіру. Белоктыњ ерітіндісіне осы т±здардыњ едәуір кµп концентрациясын қосқанда белокты бµлшектердіњ дегидратациясы және зарядтыњ жойылуы ж‰реді; б±л жаѓдайда белоктар т±нбаѓа т‰седі. Белоктардыњ т±нбаѓа т‰су дењгейі т±нбаѓа т‰сіруші ерітіндініњ ионды к‰шіне, белокты молекула бµлшегініњ және зарядыныњ мµлшерлеріне, сонымен қатар гидрофильдігіне тғуелді. Ғрт‰рлі белоктар т±нбаѓа т‰суі т±здардыњ әрт‰рлі концентрацияларында ж‰реді. Мысалы, глобулиндер альбуминдермен салыстырѓанда т±нбаѓа жењіл т‰седі. Сондықтан т±здардыњ концентрациясын сатылап жоѓарылату әдісімен алынѓан т±нбаларда жеке белоктар әрт‰рлі фракцияларда орналасады. Осы тәсілмен белоктарды бµлу ‰шін аммоний сульфаты кењ пайдаланылады. Кейбір белоктар т±здыњ концентрациясы қаныѓуѓа 1/10 жақын болѓанда т±нбаѓа т‰седі, глобулиндер – жартылай қаныққанда, альбуминдер – толық қаныққанда. Аммоний сульфаттыњ қаныққан ерітіндісінде барлық белоктар т±нбаѓа т‰седі.

Белоктардыњ высаливаниесі қайтымды процесс болып табылады. Т±зды алып тастаѓаннан кейін ( диализ арқылы, сумен с±йылтқанда немесе басқа тәсілдермен ) белок қайтадан µзініњ табиѓи қасиеттеріне ие болады. Сондықтан, клиникалық практикада қан сары суыныњ белоктарын бµліп алуда, сонымен қатар ѓылыми – зерттеу ж±мыста белоктарды бµліп алу, әрт‰рлі белоктарды тазалау ( ферменттер, гормондар және т.б.) және м‰шелер мен тканьдерден кейбір белокты препараттарды ( емдік сары сулар, кристалдық белоктар және т.б.) алу ‰шін высаливание қолданылады.

Высаливание бойынша ж±мыс ж±мыртқаныњ белогымен және б±лшық ет тканініњ белоктарымен ж‰ргізіледі.

Ж±мыртқа белогыныњ альбуминдері мен глобулиндерін бµліп алу.

Зерттеудің барысы. Пробиркаѓа с±йылтылмаѓан ж±мыртқа белогыныњ 20 тамшысын қ±яды, аммоний сульфаттыњ қаныққан ерітіндісініњ 20 тамшысын қосады, ішіндегісін араластырады. Аммоний сульфаттыњ жартылай қаныққан ерітіндісі пайда болады, ж±мыртқа глобулині т±нбаѓа т‰седі. 5 минуттан соњ т±нбаны фильтрлейді. Фильтратта басқа белок қалады – ж±мыртқаныњ альбумині.

Альбуминді т±нбаѓа т‰сіру ‰шін ( высаливание) фильтратқа аммоний сульфаттыњ ±сақталѓан ±нтаѓын толық қаныққанша қосады, яѓни т±здыњ еруі аяқталѓанѓа дейін. Т±нбаѓа т‰скен альбуминді фильтрлейді және фильтратпен биурет реакциясын жасайды. (Ж±мыс № 1 қарањыз. )Теріс реакция белоктыњ жоқтыѓын кµрсетеді. Ж±мыс нәтижелерін таблицаѓа енгізеді.

Высаливание арқылы белоктарды т±нбаѓа т‰сіру.

Белоктыњ атауы	Пайдаланатын т±з	Қаныѓу дењгейі	Т±нбаныњ т‰зілуі
Глобулин Альбумин Қорытынды

5. Оқытудың тәсілдері: Ауызша сұрау, аз топтар, тестілер.

6. Әдебиет :

Негізгі әдебиет:

1. Медициналық биохимия. Тапбергенов С.О., 2011г.

2. Медицинская клиническая биохимия. Тапбергенов С.О. Тапбергенов Т.С. 2009 г.

3. Медицинская и клиническая биохимия. Тапбергенов С.О. Тапбергенов Т.С. 2012 г.

4. Интерпретация клинико-биохимических анализов. Тапбергенов С.О. Тапбергенов Т.С. 2008 г.

5. Медициналық биохимия. Тапбергенов С.О. 2007 г.

6. Биологическая химия с упражнениями и задачами Под ред. С.Е.Северина. 2011 г.

Қосымша әдебиет:

1. Руководство к практическим занятиям по биологической химии. Под ред. Тапбергенова С.О. 2012 г.

2. Биохимия. Под ред. Е.С.Северина. 2009 г.

3. Сеитов З.С. Биохимия : Өзгертіліп, толықтырылып үшінші рет басылып шығуы / З. С. Сеитов. - Алматы : "ЭВЕРО", 2012. - 570 с. : ил.

4. Биохимия сұрақтары мен жауаптары. Биохимия в вопросах и ответах: учебное пособие / Т. С. Сейтембетов, Б. И. Төлеуов. - Алматы : ТОО"ЭВЕРО", 2010 г.