Сыйлы ас – радушное угощение

сыйлау – дарить, уважать

Ас-дәм алыңыз. – Угощайтесь.

Ол досына кітапша сыйлады. – Он подарил другу книжку.

Ол достарын сыйлайды. – Он уважает своих друзей.

Қонақ асыңа емес, қабақ-қасыңа риза. – Гость доволен не едой, а теплым приемом.

Базарлық – гостинец/подарок базарлық әкелу – принести гостинец базарлық беру – давать гостинец

Менің анам базарлық алып келді. – Моя мама принесла гостинцы.

Әдептілік – вежливость; учтивость; дели- катность

әдептілік сақтау – соблюдать тактичность

баланы әдептілікке үйрету – приучать детей к вежливости

кішіге қамқор болу – заботиться о младших салт-дәстүрге деген құрмет – уважение к традициям

үлкенді сыйлау – уважение к старшим Үлкендерді құрметтеу – әдептілік белгісі. – Уважение к старшим – знак вежливости.

Инабаттылық – вежливость, почтительность инабатты – привежливый, совестливый мәдениетті – культурный

мәдениеттілік – культурность

инабаттылық көрсету – оказывать уважение мәдениеттілік негізі – основа культуры

Төркін – отцовский род замужней женщины; отец, родня, родители и все родственники жены

төркінге бару – ездить к родным (относиться

только к девушкам)

қыз анасына жақын – дочь близка к матери әңгіменің төркінін түсіну – понять суть разговора іс төркіні – суть дела

Төркіннің төбесі де қуат. – Родной холм и тот поддержка (душа спокойна)

Ізеттілік – приветливость

ізет – уважение, почести

ізет тұту – оказывать уважение

ізетпен тыңдау – слушать с благовением үлкендерге ізеттілік таныту – оказывать уважение к старшим

2. ОТБАСЫМЕН БІРГЕ ШЕШІМ ҚАБЫЛДАЙМЫН

Бағдарлы мектеп – профильная школа

бағдар – ориентация бағдарлау – ориентировать

бағыт беру – давать ориентацию

бағдарлы мектеп пәндері – предметы профиль- ной школы

Мен сапалы білім алғым келеді. – Яхочу получить качественное образование.

Бағыт таңдау – выбрать направление

бағыт беру – дать направление бағыт алу – направиться

таңдаған бағыт – выбранное направление мектеп бағдарламасы – школьная программа мемлекеттік стандарт – государственный стандарт

Қоғамдық-гуманитарлық бағыт – социаль- но-гуманитарное направление

болашаққа деген сенімділік – уверенность в будущее

гуманитарлық бағыт – гуманитарное направ- ление

ел болашағы – будущее страны менің қалауым – мое предпочтение

Мен гуманитарлық бағытта білім алудамын. – Я получаю знание в гуманитарном направлений.

Жаратылыстану-математикалық – естественно-математическое

білім жүйесін жаңарту – обновление образо- вательной системы

жаратылыстану-математика бағыты – естес- твенно-математическое направление математикалық бағыт – математическое направление

тереңдетіп оқу – углубленное изучение техника мамандары – специалисты по технике

Сен қай бағытта білім алғың келеді? – В каком направлении ты хочешь получать образование? Сен қай бағытта білім алудасың? – В каком направлении ты получаешь знание?

Жалақы – зарплата

жалақы алу – получать зарплату жалақыға қосымша – прибавка к зарплате жоғары жалақы – высокая зарплата жұмыс істеу – работать

болашағы бар жұмыс – перспективная работа Сен жалақыңның өскенін қалайсың ба? – Ты хочешь , чтобы твоя зарплата повысилась?

Сені осы жұмыс қызықтырады ма? – Тебя интересует эта работа?

Жеке сабақ аламын – получаю индиви- дуальный урок

жеке сабақ – индивидуальный урок емтиханға дайындалу – готовиться к экзамену

Жеке сабаққа барамын. – Хожу на индиви- дуальный урок.

Мен емтиханға дайындалып жүрмін. – Я готов- люсь к экзамену.

Мен емтиханды жақсы тапсырдым. – Я хорошо сдал(-а) экзамен.

Мен емтиханды жақсы тапсыруға тырыстым. – Я старался (-ась) хорошо сдать экзамен.

Теңдеулер шешу – решать уравнения

теңдеу – уравнение

теңдеуді зерттеу – исследование уравнения мәндес теңдеулер – однозначные уравнения теңдеу белгісі – знак равенства

теңдеу түбірі – корень уравнения шешімді құптау – поддержать решение

ықшамдалған теңдеу – упращенное уравнение Күнде ойды дамытумен айналысу. – Каждый день заниматься развитием мышления.

3. ҰЛТТЫҚ ТАҒАМДАРДЫ ҰНАТАМЫН

Бие байлау – держать кобылу для дойки (с целью приготовления из ее молока кумыса) сүт тағамдары – молочные продукты

бие – кобыла

бие ағыту – отпустить кобылу

бие бау – весенняя стоянка для кобыл

бие сауым уақыт – промежуток времени между двумя дойками кобыл

Сауын биені ағытты. – Отпустили дойную кобылу.

Жылқы айдап әкелу – загонять лошадей жылқы – лошадь (общее родовое название лошади)

бір үйір жылқы – табун лошадей жылқы айдау – загонять лошадей

Жылқы айдаса жаудікі, ысқырса желдікі – Табун лошадей принадлежит врагу, если он его угонит, ветру – если он свистнет (т.е. богатство неустойчиво; человек сегодня богат, а завтра – беден).

Ашыту – заквасить

қымызды ашыту – заквасить кумыс қамыр ашыту – заквасить тесто

түтін көзді ашытады – дым разъедает глаза

Ауруға ем – лекарство для больного

ем қолдану – применять лечение

емін табу – найти средство лечения (болезни)

Әр аурудың емі бар. — У каждой болезни свое лечение.

Мына ауруға ем жоқ. — От этой болезни нет исцеления.

Сауға қуат – прибавление силы для здорового (человека)

сау – здоровый

сау болу – быть здоровым

дені сау – физически здоровый

Мың да бір ем – наилучшее средство (букв. из тысячи единственное средство)

Қымыз – ауруға ем, сауға – қуат. – Кумыс – лекарство для больного, прибавление силы для здорового.

Баптау – делать искусно; делать хорошо; делать по всем правилам

қымыз баптау – искусно готовить кумыс тамақты баптап пісіру – искусно приготовить еду Тамақ таңдайсың ба? – Выбираешь ли еду?

Тамақты бабына келтіріп әзірлеген ұнай ма? – Нравится ли искусно готовить еду?

Мен дәмді және пайдалы тамақты таңдаймын. – Я выбираю вкусную и полезную еду.

Саба – саба (большой бурдюк из выделанной прокопченной конской кожи для приготовления и хранения кумыса)

алты қарыс саба – саба с дном шесть

пядей (емкостью от 5 до 20 ведер кумыса) кең саба – широкая саба

үлкен қара саба – большая черная саба (хорошо прокопченная)

ысталған саба – прокопченная саба саба ыстау – коптить саба

сабасына қарай піспегі – по сабе и мешалка (каков поп, таков и приход).