Кернеу көзінің (эқк) тізбектей қосылуын зерттеу

Кернеу көзінің (ЭҚК) тізбектей қосылуы (сурет 11.1) толық кернеу шамасын (ЭҚК) береді:

E = E₁ + E₂.

Рис. 11.1

Егер бір кернеу көзінің оң (теріс) полюсі келесі бір кернеуі көзінің теріс (оң) полюсімен қосылған болса, онда мұндай жалғануды бағыттас қосылған деп аталады, ал толық кернеу былай анықталады:

E = E₁ + E₂.

Егер кернеу көздерінің аттас полюстері қарама-қарсы қосылса, онда мұндай жалғануды қарама-қарсы қосылған деп аталады, ал толық кернеу былай анықталады:

E = E₁  E₂.

Тізбектей қосылған кернеу көзінің ішкі кедергісі жалпы ішкі кедергімен қосындыланады:

R_ВН = R_ВН1 + R_ВН2.

Тізбектей қосылған кернеу көздері бар тізбеке R_Н жүктеме жүктелсе, толық кернеуге, жүктеме кедергісіне және жеке кернеу көзінің ішкі кедергісінің қосындысына тәуелді тоқ пайда болады:

I_Н = E / (R_Н + R_ВН1 + R_ВН2).

Кернеу көзінің (эқк) параллель қосылуы

I_о

Сурет 11.2

Шамалары бірдей бірнеше кернеу көзінің параллельді қосылуы жоғары жүктемелік тоқты I_Н қамтамасыз ете алады (11.2 сурет).

Ол үшін, кернеу көзінің аттас полюстерін параллель қосу қажет. Егер ЭҚК көздерінің шамалары бірдей болмаса, онда теңестіруші тоқ (уравнительный ток) I₀ пайда болады. Ол кернеу айырмасы мен сәйкес ішкі кедергілерге тәуелді:

Толық жүктемедегі тоқ I_Н жүктеменің кедергісіне R_Н, эквивалентті ЭҚК және эквивалентті ішкі кедергіге тәуелді:

Екі кернеу көзін параллель қосқан кезде, эквивалентті ішкі кедергі мен ЭҚК тең:

;

,

мұнда G_ВН = 1 / R_ВН1, G_ВН2 = 1 / R_ВН2 – ішкі өтімділік.

Тапсырма 11

Екі кернеу көзін алдымен полюстерін қарама-қарсы бағытта, содан кейін бір бағытта тізбектей қосып, нәтижелерін түсіріңіз.

Тәжірибені орындау тәртібі

Кернеу көзінің тізбеп қосылған тізбегін 11.3 суреттегі сұлбаға сәйкес жинаңыз, бір кернеу көзі ретінде 15В-қа тең реттелмейтін кернеу көзін, ал екіншісін реттелетін, 5...10 В кернеуді орнатыңыз.

Сурет 11.3

Әр кернеу көзінің ЭҚК және толық кернеуін өлшеп жазыңыз:

Е₁ =…… В;

Е₂ =……В;

U_Б =……В.

Әрі қарай бір кернеу көзінің полярлығын ауыстырып, кернеуді қайтадан өлшеңіз:

U_ҚБ =……В.

Теңдіктің дұрыстығын анықтаңыз:

U_Б = E1 + E2

U_ҚБ = E1 – E2

Тұжырым:___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Тапсырма 12

Екі кернеу көзін параллель қосып, бас жүріс және жүктеме астындағы жұмыс кезіндегі бірдей және бірдей емес ЭҚК көзі кезіндегі келесі өлшемдерді орындаңыз:

Бос жүріс кезінде өлшенетін шамалар: теңестіруші тоқ I₀, және шығыс кернеуі U₁₂ (ЭҚК).

Жүктеме астындағы жұмысы кезінде өлшенетін шамалар: токи ветвей с источниками кернеу көздері тармағындағы I₁ және I₂ тоқтары, жүктемелік тоқтар I_Н, және шығыс кернеуі U₁₂.

Барлық өлшенген параметрлердің шамасын есептік жолмен тексеріңіз.