Қысқаша қорытынды
1. Рецепторлардан қыртысқа дейінгі сезімталдық барлық түрінің өткізгіш жолдары үш нейроннан құралады.
2. Сезімталдық барлық түрлерінің өткізгіш жолдарының бірінші нейрондары мидан тыс жұлын түйіндерінде және бас ми нервтерінің түйіндерінде орналасады.
3. Сезімталдық барлық түрлерінің өткізгіш жолдарының үшінші нейрондары таламуса орналасады; осылайша сезімталдық барлық түрлерінің коллекторы - тек таламус арқылы сезімтал өткізгіш жолдар қыртысқа жетеді.
4. Сезімтал анализаторлардың екінші нейрондары бөлек орналасады, соның ішінде:
-беткей сезімталдықтың анализаторлары (ауырсынулы, температуралы, жартылай тактильды) – жұлынның артқы мүйіздерінде;
- терең сезімталдықтың анализаторлары (бұлшықет-буындық, вибрационды және т.б.) және жартылай тактильды – сопақша мидың сына тәрізді және жұқа ядроларында орналасады.
5. Жұлынға енбестен бұрын сезімталдықтың барлық түрлері бірге жүреді, сондықтан артқы түбіршектерінің зақымдалуы кезінде зақымдалу жағында сезімталдық барлық түрлері түсіп қалады.
6. Медиальды ілмектен үлкен мидың қыртсына дейін сезімталдықтың барлық түрлерінің өткізгіштері бірге жүреді; көпірден қыртысқа дейін өткізгіштердің зақымдалуы қарама-қарсы жақта өткізгіштік типі бойынша сезімталдықтың барлық түрінің түсіп қалуымен жүреді.
7. Жұлынның бойында сезімтал жүйелердің өткізгіштері бөлек жүреді, соның ішінде: ауырсынулы, температуралы және жартылай тактильды – алдыңғы және бүйір жіпшелерде, проприоцептивті және жартылай тактильды – артқы жіпшелерде. Сол себепті жұлындағы патологиялық процесс сезімталдықтың бөлек түрлерінің изолирленген түсіп қалуын шақырады.
8. Сезімталдықтың барлық түрлерінің өткізгіш жолдары екінші нейрондарының талшықтары қиылысуға ұшырайды: беткей сезімталдықтың жолдары-жұлынның сегменттері деңгейінде, проприоцептивті және жартылай тактильды жолдары-сопақша миы шегінде.
9. Сезімтал өткізгіш жолдар тек артқы мүйіздері арқылы ғана жұлынға енеді.
10. Анализатордың қыртысты бөлімінде рецепцияның сезінуге дейін түрленуі жүреді.
Сезімталдықтың өткізгіш жолдары
А) Беткей сезімталдық жолы
1. Рецептор
2. Жұлын түйіні (1 нейрон)
3. Лиссауэр зонасы
4. Артқы мүйіз
5. Бүйір жіпше
6. Латеральді жұлын-таламустық жол (2 нейрон)
7. Медиальді ілмек
8. Таламус
9. Үшінші нейрон
10. Ми қыртысы
Б) Терең сезімталдықтың жолы
1. Рецептор
2. Жұлын түйіні (1 нейрон)
3. Артқы жіпше
4. Алдыңғы жұлын-таламустық жол (2 нейрон)
5. Ішкі доғатәрізді талшық
6. Жіңішке және сынатәрізді ядро
7. Медиальді ілмек
8. Таламус
9. Үшінші нейрон
10. Ми қыртысы